Người thêu “bảo bối” của thầy Then

Năm nay đã 76 tuổi nhưng bà Nguyễn Thị Na ở thôn Chiềng 4, xã Võ Lao (Văn Bàn) vẫn cần mẫn từng đường kim, mũi chỉ để làm ra những chiếc mũ đội đầu - “bảo bối” của thầy Then. Xung quanh việc tạo ra sản phẩm tín ngưỡng này còn có những câu chuyện thú vị.

 

Bà Nguyễn Thị Na đội thử mũ cho thầy Then. 

Trong trang phục của thầy Then dân tộc Tày, mũ đội đầu là một sản phẩm đặc biệt, thể hiện tầng lớp người có uy quyền và thứ bậc cấp sắc cao hay thấp. Loại mũ này thường có 2 màu: Nửa đỏ, nửa đen; trên mũ trang trí hoa văn khác nhau và có những sợi tua rua dài gắn 2 bên mũ. Thêm 1 bậc cấp sắc, mũ của thầy Then lại thêm 2 dải tua rua, thứ bậc càng cao thì sợi tua gắn trên mũ càng nhiều.

Chiếc mũ đầu tiên được bà Na hoàn thành năm 16 tuổi. Bà Na chia sẻ: Việc cắt, thêu mũ của thầy Then được truyền dạy từ bà ngoại, rồi đến mẹ tôi. Bà và mẹ cũng được truyền dạy từ thế hệ trước, chứ không qua trường lớp nào cả.

Để làm chiếc mũ cho thầy Then rất cầu kỳ, mọi công đoạn đều khâu tay, có khi mất đến nửa năm mới hoàn thành 1 sản phẩm. Theo bà Na, việc khâu, thêu những sản phẩm này không đơn giản, bởi trên mũ có nhiều họa tiết, hình thù đặc biệt, biểu trưng những ý nghĩa khác nhau. Bà Na cũng cho biết thêm: Không phải mê tín, nhưng nghề tôi làm có liên quan đến yếu tố tâm linh. Tôi nghĩ làm mũ cũng phải có “căn”. Ngày xưa, bà ngoại và mẹ cũng dạy cho những chị em khác, nhưng chỉ có tôi là học được cách làm mũ. Sau khi làm được chiếc mũ đầu tiên, tôi lập gia đình nên phải tạm dừng việc khâu mũ.

Trong làng hiện có 2 thầy Then, một mình bà Na làm mũ cho cả 2 thầy, đến nay, bà làm được 5 chiếc mũ. Những sản phẩm làm ra đều phục vụ cho hoạt động tín ngưỡng, tâm linh nên bà không đặt nặng vấn đề kinh tế. Bà làm để giúp thầy Then có mũ đội khi làm lễ, cầu mong an lành cho người dân, cầu có sức khỏe tốt, tích đức, mong bề trên ban phước, vì thế bà chỉ lấy tiền công cho những sản phẩm mình làm ra. Giờ tuổi đã già, bà mong tìm được người có “căn”, yêu thích công việc này để chỉ dạy, để có người nối nghiệp. 

http://baolaocai.vn/bai-viet/345661-nguoi-theu-bao-boi-cua-thay-then

 

Theo LCĐT

Tin Liên Quan

Lào Cai lan tỏa giá trị văn hóa, quảng bá điểm đến

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Văn hóa Việt Nam, tỉnh Lào Cai đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền và quảng bá các hoạt động hưởng ứng, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026. Thông qua các hoạt động từ cơ sở đến cấp tỉnh, địa phương hướng tới khơi dậy niềm tự hào, nâng cao ý...

Giữ “hồn” xòe nơi bản Tày

Giữa nhịp sống hiện đại, những điệu xòe, dậm Then và câu khắp Nôm của dân tộc Tày xã Chấn Thịnh vẫn được giữ gìn và trao truyền qua nhiều thế hệ. Góp phần làm nên sức sống ấy là tâm huyết của các thành viên Câu lạc bộ (CLB) Xòe và thực hành nghi lễ Then, Khắp Nôm xã Chấn Thịnh. Họ đang “giữ...

Nghệ thuật Khèn Mông Lào Cai: Từ bản sắc dân tộc đến Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Trong kho tàng văn hóa dân gian đa dạng của các dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc, cây khèn của người Mông tỉnh Lào Cai giữ vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là nhạc cụ độc đáo vừa là biểu tượng tinh thần kết tinh triết lý nhân sinh và tình đoàn kết cộng đồng.

Giữ mạch nguồn văn hóa Nùng

Ở Lục Yên hôm nay, những bộ áo chàm truyền thống, tiếng nói, lời hát và phong tục của đồng bào dân tộc Nùng vẫn đang được gìn giữ. Từ nỗi lo tiếng mẹ đẻ dần mai một đến hành trình khôi phục trang phục truyền thống, kết nối cộng đồng, người Nùng nơi đây đang nỗ lực trao truyền những giá trị văn...

Người Dao đỏ Tả Phìn giữ nghề chạm bạc qua nhiều thế hệ

Từ những thỏi bạc thô, qua bàn tay khéo léo và kỹ thuật chế tác được trao truyền qua nhiều thế hệ, người Dao đỏ ở Tả Phìn (Lào Cai) tạo nên những món trang sức mang đậm dấu ấn văn hóa cộng đồng. Không chỉ đáp ứng nhu cầu làm đẹp và gắn với các phong tục truyền thống, nghề chạm khắc bạc còn lưu...

Người giữ ký ức qua từng sợi nan

Ở Nghĩa Đô (Lào Cai), những câu chuyện về nếp sống xưa vẫn được lưu giữ qua từng chiếc làn, giỏ đan bằng tre, giang, nứa. Với nghệ nhân dân gian Nguyễn Thị San, mỗi sản phẩm không chỉ là vật dụng thủ công mà còn chứa đựng ký ức của nhiều thế hệ. Bằng tình yêu nghề và đôi bàn tay khéo léo, bà đang...