Trước đây, rủi ro về thị trường tiêu thụ nông sản là một yếu tố gây bức xúc cho nông dân, tình trạng “được mùa mất giá” hay “thương lái” ép giá khi thu mua nông sản khiến người sản xuất chịu nhiều thiệt thòi. Vấn đề đặt ra là cần có giải pháp để bảo vệ quyền lợi người dân. Từ yêu cầu đó, Ban quản lý dự án giảm nghèo giao đoạn 2 (WB2) huyện Mường Khương đã thực hiện vai trò vừa là chủ đầu tư, vừa là nhà bảo trợ, giúp nhà nông và nhà doanh nghiệp tìm được tiếng nói chung về quyền lợi, trách nhiệm trong quá trình liên kết sản xuất.
 
Được sự đồng ý của Ngân hàng thế giới (WB) và UBND huyện Mường Khương, trong vụ hè thu 2013, Ban quản lý dự án WB2 huyện Mường Khương đã triển khai dự án: “Liên kết  sản xuất và tiêu thụ Ớt đặc sản huyện Mường Khương” theo mô hình liên kết sản xuất, hợp đồng thu mua bao tiêu sản phẩm. Dự án được triển khai thí điểm tại 4 xã, Thanh Bình, Tung Chung Phố, Nấm Lư, Nậm Chảy và Hợp tác xã Kinh doanh tổng hợp huyện Mường Khương.
 
Dự án triển khai thí điểm tại 577 hộ, tổng diện tích ớt vùng dự án là 45 ha. Giống Ớt được đưa vào gieo trồng là giống ớt địa phương, có năng suất và chất lượng cao đang được thị trường ưa chuộng. Kết quả cho thấy, cứ 1.000 m2 trồng Ớt, năng suất bình quân đạt 50 tạ/ha, với giá bán tại thời điểm hiện tại trên thị trường là 20.000 đồng/kg, sau khi kết thúc chu kỳ sản xuất, mỗi hộ sẽ có thu nhập bình quân 10 triệu đồng, cao gấp 3 lần so với trồng các loại cây trồng khác có cùng diện tích.
 
Khi ký hợp đồng liên kết sản xuất và tiêu thụ Ớt đặc sản Mường Khương người dân được Hợp tác xã Kinh doanh tổng hợp huyện Mường Khương hỗ trợ toàn bộ cây giống, phân bón. Bên cạnh đó Hợp tác xã còn cử cán bộ thường xuyên bám sát hiện trường chỉ đạo, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh trong suốt vụ. Sản phẩm được Hợp tác xã thu mua toàn bộ với giá dao động khoảng 20.000 - 25.000 đồng/kg như hiện nay nên người dân hoàn toàn yên tâm về đầu ra của sản phẩm.
 
Chị Lù Thị Liên, trưởng nhóm trồng Ớt thôn Tả Thền, xã Nấm Lư, huyện Mường Khương cho biết: Trước đây gia đình chị chỉ canh tác các loại cây trồng truyền thống như lúa, ngô, quy mô nhỏ lẻ nên hiệu quả kinh tế không cao. Được sự động viên của chính quyền xã, cũng như nghe cán bộ của Ban quản lý dự án huyện tập huấn giới thiệu về cây ớt cùng cơ chế hỗ trợ, gia đình chị đã giành 3 sào để trồng Ớt. Theo chị Liên kỹ thuật trồng, chăm sóc Ớt có phức tạp và tốn nhiều công hơn so với những cây màu khác nhưng nhờ có cán bộ kỹ thuật của Hợp tác xã thường xuyên bám sát hiện trường hướng dẫn, chỉ đạo nên Ớt của các hộ dân ở đây đều sinh trưởng tốt.
 
Chứng kiến buổi thu mua Ớt tại xã Nấm Lư chúng tôi thấy người dân thực sự phấn khởi khi tham gia dự án này. Đến thời điểm Ớt chín Hợp tác xã thông báo trước ngày thu mua sản phẩm cho người dân, địa điểm thu mua được bố trí gần vùng sản xuất, thuận tiện cho xe ô tô vào thu mua và thuận lợi cho các hộ dân vận chuyển tập kết hàng hoá. Người dân đem ớt đến điểm thu mua được Hợp tác xã cân và thanh toán tiền mặt.
 
Việc tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng có nhiều lợi ích. Nông dân được hỗ trợ giống, vật tư, tiếp cận kỹ thuật canh tác tiên tiến, có thị trường tiêu thụ nông sản ổn định; doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu để phát triển sản xuất.
 
Những kết quả bước đầu của dự án “liên kết  sản xuất và tiêu thụ Ớt đặc sản huyện Mường Khương” không chỉ góp phần đưa một loại cây trồng truyền thống thành loại cây trồng mang tính hàng hoá, mà còn giúp nông dân làm quen với cách tổ chức sản xuất mới: “Sản xuất, tiêu thụ nông sản thông qua hợp đồng” đây là xu thế tất yếu của nền nông nghiệp sản xuất hàng hoá./.