Xây dựng mô hình du lịch cộng đồng với xóa đói giảm nghèo
Là tỉnh có 25 ngành, nhóm dân tộc anh em cùng sinh sống, Lào Cai có lợi thế tiềm năng truyền thống văn hóa cộng đồng và vốn di sản văn hóa các dân tộc phong phú. Lựa chọn loại hình du lịch cộng đồng gắn liền với văn hóa, đời sống của người dân bản địa đã và đang chứng minh tính hiệu quả, tác động tích cực đến công cuộc xóa đói giảm nghèo tại Lào Cai.
Mô hình du lịch cộng đồng tại Sa Pa được xem là một trong những điển hình tiêu biểu về tính hiệu quả của loại hình du lịch này. Từ những mô hình du lịch cộng đồng thí điểm như Cát Cát, Sín Chải (xã San Sả Hồ), Bản Dền với vài hộ dân tham gia đến nay Sa Pa đã nhân rộng mô hình này ra nhiều xã như Tả Van, Tả Phìn, Nậm Cang với sự tham gia của hàng trăm hộ dân làm du lịch. Doanh thu của nhiều hộ dân đạt 40 - 50 triệu đồng/năm đến hàng trăm triệu đồng/năm.
Du lịch cộng đồng ở Sa Pa. (Ảnh: Gia Chiến)
Từ mô hình du lịch cộng đồng ở Sa Pa, hiện nay huyện Bắc Hà đã bắt đầu chú trọng xây dựng mô hình làng văn hóa du lịch ở Trung Đô, Tả Van Chư, Tà Chải, Na Hối, Bản Phố. Ở Mường Khương là điểm du lịch Cao Sơn với lợi thế khí hậu trong lành, mát mẻ, hệ thống rừng già nguyên sinh, những nếp nhà tường trình của đồng bào Mông còn giữ nguyên bản sắc truyền thống. Bát Xát cũng đang tích cực triển khai xây dựng mô hình này, bước đầu thí điểm tại xã Mường Hum.
Du lịch cộng đồng phát triển dẫn đến các nguồn thu nhập cho hộ gia đình cũng có biến đổi. Các nguồn thu từ việc tham gia vào các dịch vụ du lịch, bổ sung vào nguồn thu từ nông nghiệp đã tạo ra sự bền vững cho kinh tế của các hộ gia đình. Nguồn thu từ du lịch cộng đồng có từ nhiều loại hình dịch vụ như thu từ dịch vụ lưu trú, bán các sản phẩm đặc sản địa phương, đồ lưu niệm, làm hướng dẫn viên… Các sản phẩm lương thực, thực phẩm, con vật nuôi mang tính đặc sản của các địa phương như rau Sa Pa, rượu Shan Lùng (Bát Xát), thắng cố Bắc Hà, gạo Sén Cù Mường Khương, thịt hun khói, lạp xường, gà đồi, lợn cắp nách… mang lại nguồn thu lớn cho người dân. Các sản phẩm này không chỉ được tiêu thụ tại thị trường địa phương mà còn có thể phát triển thành thương hiệu phân phối rộng rãi, có sức hấp dẫn rất lớn đặc biệt là với khách du lịch nội địa.
Nghề thủ công truyền thống độc đáo của nhiều dân tộc được khôi phục, làm ra những sản phẩm lưu niệm rất được du khách yêu thích, đặc biệt là khách quốc tế đã đem lại giá trị kinh tế cao. Điển hình như thổ cẩm của người Mông ở Cát Cát, thổ cẩm của người Dao đỏ Tả Phìn; sản phẩm chạm khắc bạc như nhẫn, vòng tay, sợi dây chuyền bạc, các hình kỷ niệm bằng bạc… Đồ trang sức bằng bạc nguyên chất của người dân tộc thiểu số hay nghề lấy lá thuốc tắm truyền thống của người Dao đỏ cũng đang ngày càng nổi tiếng và có giá trị kinh tế cao.
Du khách đến thăm các làng văn hóa du lịch thường có nhu cầu xem văn nghệ. Vì vậy việc xây dựng các đội văn nghệ dân gian khai thác vốn dân ca dân vũ phong phú, đặc sắc của các dân tộc để phục vụ du khách là vấn đề cần thiết, mang lại việc làm và nguồn thu khá cho người dân. Một số đội văn nghệ hoạt động khá hiệu quả, thường xuyên như đội văn nghệ Cát Cát, đội văn nghệ Na Hối, đội xòe Tà Chải…
Mô hình du lịch cộng đồng ở Lào Cai ngày càng phát triển và mang lại hiệu quả thiết thực. (Ảnh: Hà Thắng)
Bán các sản phẩm trải nghiệm cũng là một trong những sản phẩm du lịch hấp dẫn của du lịch vùng cao Lào Cai. Du khách được trực tiếp tham gia, trải nghiệm cuộc sống sinh hoạt, lao động sản xuất của người dân địa phương với những chương trình như “Một ngày làm cô dâu người Mông”, “Một ngày làm nông dân người Dao”, tham gia vào quy trình nấu rượu, được hướng dẫn dệt thổ cẩm, tham gia sản xuất trên ruộng bậc thang, đi thu hái thảo quả… Đây là sản phẩm du lịch càng ngày càng phát triển, chỉ có thể thực hiện tại những địa điểm cụ thể nên cần được nghiên cứu, đầu tư và quảng bá.
Dù đây mới chỉ là những kết quả bước đầu, nhưng du lịch cộng đồng hình thành và phát triển ở các địa phương Lào Cai đã thực sự mang lại hiệu quả thiết thực, không chỉ phát huy thế mạnh văn hóa bản địa của các dân tộc mà còn góp phần lớn vào xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân địa phương./.
Dù đây mới chỉ là những kết quả bước đầu, nhưng du lịch cộng đồng hình thành và phát triển ở các địa phương Lào Cai đã thực sự mang lại hiệu quả thiết thực, không chỉ phát huy thế mạnh văn hóa bản địa của các dân tộc mà còn góp phần lớn vào xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân địa phương./.
