Lao Chải là một xã của huyện Sa Pa (tỉnh Lào Cai), nằm ngay trong thung lũng rộng và đẹp nhất – nơi có thể nhìn thấy từ thị trấn Sa Pa hay trên đỉnh Hàm Rồng. Cách trung tâm huyện chừng 7 cây số, Lao Chải không xa nên nhiều người thường cuốc bộ từ thị trấn đến tận bản này.
 

Khách du lịch đi bộ lên bản Lao Chải (Sa Pa).
 

Từ thị trấn men theo đường Mường Hoa qua khỏi những phố phường nhộn nhịp và sầm uất, du khách bắt đầu trải nghiệm một cuộc sống khác, đúng nghĩa của những bản làng. Sau lưng vẫn là chốn huyên náo, phồn hoa của Sa Pa nhưng trước mặt là không gian bình dị. Nếu không có những hàng cột điện đưa ánh sáng về bản, không có con đường trải nhựa dẫn đến bản thì nơi này đúng "chất" cuộc sống các dân tộc Mông, Dao, Giáy, Tày… bản địa. Có thêm những tiện nghi hiện đại nhưng người bản địa vẫn giữ nguyên nét văn hóa và nếp sinh hoạt truyền thống. Đó cũng là nét thu hút du khách trong và ngoài nước.

Vẫn theo con dốc Mường Hoa, đi trên con đường quanh co của đồi núi song song với dãy Hoàng Liên để đến Lao Chải. Đó là một bản làng khá đông đúc nằm cách đường lớn một con suối. Từ trên cao, du khách có thể quan sát những nếp nhà bình dị san sát nhau, rất đặc trưng của "phố xá" bản làng. Xen lẫn vào đó là những chuyến xe 16 chỗ ngồi đậu ngay ngắn ở một góc bản. Thông thường, khách theo tour phải xuống xe tại đây và bắt đầu hành trình khám phá đời sống văn hóa bản.

Phát triển du lịch, người dân bản địa thích nghi khá nhanh. Nhà ở phố được tận dụng buôn bán, làm dịch vụ du lịch. Từ người già đến trẻ con đều có thể giao tiếp bằng tiếng Anh, một ít nói được tiếng Pháp. Vì thế, khi nghe những cô gái trong bộ váy hoa, trang phục thêu hoa văn độc đáo của cư dân bản địa phát âm thuần thục ngoại ngữ, du khách quốc tế rất thích thú. Họ trò chuyện luyến thoắng suốt đường đi. Những câu chuyện về văn hóa, cuộc sống đời thường trở thành những đề tài thú vị, hấp dẫn du khách.

Lao Chải nằm sâu dưới thung lũng. Bao quanh là núi và những thửa ruộng bậc thang. Ruộng ở đây được xếp hạng đẹp nhất Lào Cai và là một trong những danh thắng quốc gia. Từ bản nhìn ra xung quanh là dãy Hoàng Liên án ngữ, bên còn lại là dãy Hàm Rồng, rồi đến các tầng bậc thang trồng lúa nằm ở cấp thấp hơn. Ruộng kéo dài đến tận cửa nhà. Tưởng chừng như đó là những bậc thang nối liền Lao Chải với các ngọn núi để hòa mình vào mây lên tận trời cao.

Tầm tháng 9 trở đi, kéo dài đến tháng 4 năm sau là "mùa" của Lao Chải. Đó là lúc bản đẹp nhất. Thời điểm này, Lao Chải đang mùa thu. Những thửa ruộng bậc thang cao chót vót từ thung lũng sâu vắt lên lưng chừng trời vàng rực màu lúa chín. Mùa thu Lao Chải không chỉ có tiết thời ấm áp mà còn là mùa của lúa vàng, của tiếng gọi mời du khách. Mùa này sương khá nhiều nhưng không quá dày đặc và cũng nhanh chóng tan đi khi mặt trời lên cao.

Nếu ngủ đêm lại Lao Chải hoặc đến đây khi mặt trời chưa mọc, du khách sẽ cảm nhận được thời khắc kỳ thú của đất trời. Từ sớm, đã có người ở các bản xa đến đây buôn bán. Người ta không nhìn thấy mặt nhau mà chỉ nghe tiếng nói, tiếng trò chuyện. Đến gần chừng vài mét mới trông rõ mặt. Cứ như những cô gái ấy vừa bước ra từ rặng cây trước mặt. Khi mặt trời lên khỏi núi, sương dần tan, tầm nhìn ra xa hơn, những dãy núi, nếp nhà hiện ra sau những đám mây, hư hư thật thật, huyễn hoặc du khách. Lao Chải hiện ra từ mây và đóng lại sau bức màn mây. Đó là kết thúc một ngày ở bản làng xinh đẹp và trữ tình này.

Đến Lao Chải có đi bộ mới cảm nhận được hết nét đẹp văn hóa. Nhưng bấy nhiêu thôi chưa đủ. Phải ngủ lại mới cảm nhận và trải nghiệm cuộc sống đúng nghĩa Lao Chải – bản làng hiện ra từ mây.