Lào Cai phấn đấu có 33 xã và 65 thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn đến năm 2025. (Ảnh minh hoạ: Mạnh Cường)

Kịp thời ban hành cơ chế chính sách

Trong bối cảnh có nhiều thách thức đối với mục tiêu phát triển bền vững, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi cả nước nói chung và tỉnh Lào Cai nói riêng đón nhận Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Mục tiêu của Chương trình là giảm nghèo nhanh, bền vững, thu hẹp dần khoảng cách về mức sống, thu nhập của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi so với bình quân chung của cả nước; cải thiện đời sống của nhân dân; nâng cao số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động là người dân tộc thiểu số; giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số đi đôi với xóa bỏ phong tục tập quán lạc hậu; thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em; đảm bảo hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo an ninh biên giới quốc gia; củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước.

Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới, có diện tích tự nhiên là 6.364,25 km², có 09 đơn vị hành chính cấp huyện, 152 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó, vùng nông thôn có 127 xã. Dân số toàn tỉnh có 801.345 người, trong đó người dân tộc thiểu số chiếm khoảng 66,2% dân số toàn tỉnh. Hiện trạng năm 2021, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi thuộc tỉnh Lào Cai có 138 xã, phường, thị trấn; trong đó có 70 xã khu vực III, 04 xã khu vực II, 64 xã khu vực I. Lào Cai có tổng số 1.298 thôn, tổ dân phố; trong đó 605 thôn đặc biệt khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo là người dân tộc thiểu số trên 88,46%, chênh lệch giàu nghèo giữa các vùng và các dân tộc còn lớn; đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào tuy đã được cải thiện nhưng vẫn còn nhiều khó khăn.

Để triển khai Chương trình, HĐND tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 03/2022/NQ-HĐND ngày19/4/2022 quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030, giai đoạn I: từ năm 2021 đến năm 2025 trên địa bàn tỉnh Lào Cai và ban hành 07 Nghị quyết tạo thuận lợi cho việc triển khai thực hiện chương trình mục tiêu phát triển KT-XH vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn tỉnh Lào Cai.  

UBND tỉnh ban hành các Quyết định, Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình. Từ tháng 10 năm 2022, 9h00 sáng thứ 2 hàng tuần, Chủ tịch UBND tỉnh tổ chức họp trực tuyến với Chủ tịch UBND cấp huyện, các ban quản lý dự án của tỉnh, nghe tình hình giải ngân vốn đầu tư công và các Chương trình mục tiêu quốc gia, yêu cầu các huyện đăng ký và cam kết giải ngân vốn đầu tư hàng tuần. Thường trực Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh thành lập các đoàn kiểm tra công tác triển khai Chương trình tại tất cả các huyện, thị xã, thành phố, kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn cho cấp huyện.

Mô hình du lịch cộng đồng, du lịch homestay đang tạo nhiều việc làm cho con em dân tộc thiểu số. (Ảnh minh hoạ: Mạnh Cường)

Các chỉ tiêu phấn đấu đến năm 2025

Ngày 15/8/2022, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch 284/KH-UBND Thực hiện tổng thể Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2025 trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Lào Cai phấn đấu có 33 xã và 65 thôn ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn. Giảm tỷ lệ hộ nghèo trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số theo chuẩn nghèo đa chiều bình quân hằng năm đạt 6%. 100% đường ô tô đến trung tâm xã được rải nhựa hoặc bê tông; 85% số trường, lớp học được xây dựng kiên cố; 100% trạm y tế được xây dựng kiên cố; 98% số hộ dân được sử dụng điện lưới quốc gia và các nguồn điện khác phù hợp; 97% đồng bào DTTS được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh; 100% đồng bào DTTS được xem truyền hình và nghe đài phát thanh. Tỷ lệ trẻ em mẫu giáo 4 tuổi và 5 tuổi đến trường đạt 99%, học sinh trong độ tuổi học tiểu học đến trường đạt 99%, học sinh trong độ tuổi học trung học cơ sở  đến trường đạt 99%, học sinh trong độ tuổi học trung học phổ thông đạt 70%; người từ 15 tuổi trở lên đọc thông, viết thạo tiếng phổ thông đạt 95%. Tỷ lệ đồng bào DTTS tham gia bảo hiểm y tế đạt 98%. Trên 80% phụ nữ được khám thai định kỳ; trên 90% phụ nữ sinh con ở cơ sở y tế hoặc có sự giúp đỡ của cán bộ y tế. Giảm tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể nhẹ cân (cân nặng/tuổi) còn dưới 13%, suy dinh dưỡng thể thấp còi (chiều cao/tuổi) còn 23,9%. Tỷ lệ lao động trong độ tuổi được đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu đạt 57,3%. 100% thôn, bản có nhà sinh hoạt cộng đồng; 80% thôn có đội văn hoá, văn nghệ (hoặc câu lạc bộ) truyền thống hoạt động thường xuyên, có chất lượng. Bảo đảm tỷ lệ cán bộ, công chức, viên chức người DTTS phù hợp với tỷ lệ dân số là người dân tộc thiểu số ở từng địa phương; 70% cán bộ, công chức xã được bồi dưỡng kiến thức dân tộc theo 4 nhóm đối tượng. 

Tập trung huy động nguồn lực

Để thực hiện các mục tiêu trên, kế hoạch vốn đầu tư phát triển giai đoạn 2021-2025 nguồn ngân sách Trung ương bố trí cho tỉnh Lào Cai là 2.058.769 triệu đồng. Tỉnh Lào Cai dự kiến khả năng huy động vốn thực hiện Chương trình giai đoạn 2021 – 2025 là trên 5.640.565 triệu đồng (gồm ngân sách trung ương, tỉnh, huyện, vốn tín dụng, vốn huy động cộng đồng).

Năm 2022, Lào Cai đã dành 810.612 triệu đồng để triển khai thực hiện Chương trình. Mặc dù là năm đầu tiên triển khai còn gặp nhiều khó khăn, song Lào Cai đã có 25/29 chỉ tiêu đạt và vượt kế hoạch. Một số mục tiêu vượt cao tiêu biểu như: Mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt 7%, vượt 1 điểm % so kế hoạch trung ương giao; 04 xã ra khỏi vùng đặc biệt khó khăn (vượt 04 xã so với KH); tỷ lệ học sinh trong độ tuổi học trung học phổ thông đến trường đạt 68,8% (vượt 5,8 điểm % so với KH); tỷ lệ người dân tộc thiểu số tham gia bảo hiểm y tế đạt 90,7% (vượt 2,7 điểm % so với KH); tỷ lệ phụ nữ sinh con ở cơ sở y tế hoặc có sự giúp đỡ của cán bộ y tế đạt 89,8% (vượt 2,8 điểm % so với KH)./.