Cổng thông tin đối ngoại tỉnh Lào Cai

Độc đáo nghi thức mừng cơm mới của người Xá Phó

10-10-2023
1175

Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó (hay còn gọi là Xa Phó), xã Sơn Thuỷ, huyện Văn Bàn được tổ chức hằng năm vào tháng 8 hoặc tháng 10 âm lịch với nhiều nghi thức độc đáo. Khi những bông lúa ngoài ruộng hoặc trên nương trịu bông, người Xá Phó náo nức tổ chức nghi lễ rước hồn mẹ lúa về kho để nghỉ ngơi, chuẩn bị cho một năm canh tác mới. Đồng thời, dâng cơm mới mời tổ tiên, mừng cho mùa màng bội thu.

phan le (3).jpg — Lễ mừng cơm mới là hoạt động cuối cùng của quá trình canh tác, là thời điểm các gia đình dân tộc Xá Phó thu hoạch thành quả của mình. Lễ mừng cơm mới của người Xá Phó có lịch sử lâu đời, đến nay vẫn được đồng bào duy trì, trở thành nét văn hóa độc đáo trong cuộc sống thường nhật của họ. Để chuẩn bị cho ngày lễ đặc biệt này, bà chủ nhà dậy từ 3 giờ sáng đồ xôi; các thành viên trong gia đình mổ lợn, chuẩn bị các món để làm cỗ cơm mới.

phan le (4).jpg — Người dân mang xôi, đồ ăn đã chế biến lên nhà sàn, nơi diễn ra nghi lễ cúng hồn lúa và hoạt động ăn mừng mùa lúa mới.

phan le (6).jpg — Mọi thứ dùng để cúng mời hồn lúa, dâng tổ tiên như lá cây, các con vật đều được lựa chọn kỹ, cây trồng, con vật sống ở nơi sạch sẽ.

phan le (5).jpg — Mâm lễ được chuẩn bị gồm: 3 bông hoa gừng, 3 chùm cà gai, 1 gói thịt sóc, 3 quả đỗ nương, 3 quả mướp, 1 hoa chuối vỏ bi màu vàng.

phan le (8).jpg — Ngày đầu tiên đi gặt, chỉ có hai vợ chồng chủ nhà, họ dậy sớm chuẩn bị cơm gói, chiếc hái, gùi qua đầu và đặc biệt là hòn đá thần. Ngày đi hái lúa đầu tiên giống như đi đón hồn lúa về nhà nên mọi việc phải được kiêng kỵ thì hồn lúa mới về đến nhà, nên gia chủ phải đi một mạch đến ruộng, không đi đường tắt, trên đường đi không được hỏi chuyện hay trả lời người khác. Trong ảnh: Chủ nhà làm lễ đón hồn lúa.

phan le (1).jpg — Hòn đá thần (loại đá trắng có nhiều hạt hình ngũ giác tạo thành - trông giống hạt gạo).

phan le (7).jpg — Sau khi chủ nhà làm lý, chị em trong thôn sẽ cùng nhau đi gặt lúa đổi công.

phan le (10).jpg — Người Xá Phó quan niệm rằng, khi hái lúa, mọi người tuyệt đối không được chớp mắt, vì nếu chớp mắt, khi hái và buộc thành từng cum, lúa sẽ bị rụng hạt; cũng không được thở mạnh, vì nếu thở mạnh sẽ làm hồn lúa hoảng sợ mà bỏ đi khỏi ruộng.

phan le (9).jpg — Sau đó, mọi người gùi lúa trở về nhà. Phụ nữ Xá Phó dùng địu qua đầu để gùi, còn đàn ông thì dùng đòn xóc xiên qua hai cum lúa gánh trên vai trở về nhà.

le 13.jpg — Người Xá Phó đưa thóc cất trữ trên sàn gác, khi mang lúa vào nhà, chủ nhà đóng hết các cửa để tránh hồn lúa mẹ sợ mà bỏ đi. Khi mang lúa về nhà, người hái lúa sẽ đặt những cum lúa ở mẹt, chia thành 1 nắm lúa tẻ, 1 nắm lúa nếp dùng để dâng cúng. Trong ảnh: Bà con Xá Phó treo hồn lúa làm lý ở gác bếp.

phan le (12).jpg — Khi cơm, xôi chín, họ đổ ra mẹt đan rải lá chuối, trên đặt thịt lợn, thịt gà, chén, đũa, rượu, bát canh khoai sọ. Bày xong mâm lễ, bà chủ nhà đặt trước bàn thờ, khấn cúng mời tổ tiên về ăn cơm mới, cầu mong tổ tiên phù hộ hồn lúa năm tiếp theo mùa màng tươi tốt, bông lúa trĩu hạt, phù hộ gia đình con cháu ấm no, hạnh phúc. Ông chủ thắp hương, bày mâm cỗ khấn góc nhà gần cầu thang.

Cúng xong, gia chủ mời cơm khách chung vui, ăn mừng cơm mới với gia đình và người thân.

https://baolaocai.vn/doc-dao-nghi-thuc-mung-com-moi-cua-nguoi-xa-pho-post374508.html

Theo baolaocai.vn

Tin trước Tin sau

Tin Liên Quan

Một đời khắc họa chân dung Bác Hồ

20-05-2026

Có những người cầm bút dành cả cuộc đời để đi tìm những đề tài mới lạ, nhưng cũng có những người như nhà văn Hoàng Việt Quân, chọn cách “đứng yên” trên mảnh đất tâm hồn để đào sâu vào những giá trị vĩnh cửu. Hơn 50 năm qua, ông đã dành trọn bút lực để viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh - chủ...

Lắng đọng không gian về Người

19-05-2026

Tháng 5 - dòng người từ khắp nơi lại tìm về Khu tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại phường Nghĩa Lộ để dâng hương, tưởng nhớ Người. Nơi đây là công trình lưu niệm, cũng là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng, lưu giữ những tình cảm thiêng liêng của đồng bào các dân tộc dành cho Bác...

Lâm Thượng đổi thay từ sức mạnh đoàn kết cộng đồng

19-05-2026

Từ một địa phương còn nhiều khó khăn, xã Lâm Thượng hôm nay đã đổi thay rõ nét với hạ tầng khang trang, đời sống người dân từng bước nâng cao và bản sắc văn hóa dân tộc được gìn giữ. Thành quả ấy có dấu ấn quan trọng từ phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.

1.200 vận động viên tham gia Giải chạy “Sa Pa mùa nước đổ 2026”

17-05-2026

Sáng 17/5, tại xã Tả Van, tỉnh Lào Cai đã diễn ra giải chạy “Sa Pa mùa nước đổ 2026”, thu hút khoảng 1.200 vận động viên tham gia. Sự kiện diễn ra trong thời điểm mùa nước đổ bắt đầu phủ kín các thửa ruộng bậc thang ở thung lũng Mường Hoa, tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng cao Tây Bắc.

[Photo] Springtime in Bản Liền, playing with chicken feathers

14-05-2026

The boisterous laughter mingled with the rhythmic flying of feathered balls has become a familiar sound during festivals and Tet (Lunar New Year) celebrations in Ban Lien commune. The feathered ball game is a folk tradition, a connecting thread within the community, and a source of pride for the Tay people here. Today, this traditional beauty is becoming an attractive tourist product,...

Nơi gặp gỡ của những tâm hồn đồng điệu

14-05-2026

Câu lạc bộ Nghệ thuật Sao Mai Mường Lò được thành lập năm 2018 với 25 hội viên, tuổi từ 50 - 70. Trong những năm qua, Câu lạc bộ đã trở thành nơi giao lưu, gặp gỡ của các hội viên có chung đam mê, sở thích văn hóa, văn nghệ, đặc biệt là những câu hát dân ca ngọt ngào, đằm thắm.