Năm 2013 cũng ghi nhận xuất khẩu đồ gỗ của Việt Nam có dấu hiệu phục hồi sau nhiều năm sụt giảm. Kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Mỹ, Anh, Pháp, Nhật, Hàn Quốc, Trung Quốc có sự tăng trưởng trở lại. Yếu tố giúp thị trường phục hồi được đánh giá là do nhu cầu của thế giới tăng trở lại sau một thời gian dài sụt giảm bởi ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu. Thực tế này đang mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp và ngành gỗ xuất khẩu của Việt Nam.

Các sản phẩm gỗ thủ công mỹ nghệ của Việt Nam được ưa chuộng (Ảnh: HNV)

Thị trường gỗ xuất khẩu phục hồi, ngoài nguyên nhân chính là do cầu thế giới tăng trở lại, doanh nghiệp Việt nam còn nhận được nhiều hợp đồng xuất khẩu từ Trung Quốc chuyển qua. Sự dịch chuyển này xuất phát từ việc giá nhân công Trung Quốc tăng, khiến cho các doanh nghiệp chế biến gồ gỗ đang đầu tư tại Trung Quốc phải chuyển sang các nước khác để gia công, trong đó có Việt Nam.

Thêm vào đó, nếu so sánh yếu tố chất lượng, có thể khẳng định sản phẩm đồ gỗ Việt Nam ngày càng có chỗ đứng trên thị trường và được người tiêu dùng ưa chuộng do đã đầu tư dây chuyền công nghệ và nhân công có tay nghề cao.

Mặc dù Việt Nam là quốc gia xuất khẩu gỗ và đồ gỗ với giá trị kim ngạch cao nhưng lợi nhuận thu lại của doanh nghiệp còn thấp bởi còn phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu. Thêm nữa, cũng chính vì sự phụ thuộc này, ngành công nghiệp chế biến gỗ trong nước cũng phát triển thiếu bền vững.

Theo Hiệp hội gỗ và lâm sản Việt Nam, ngành gỗ nước ta hiện còn tồn tại yếu kém, khó khăn. Hiện, cả nước có khoảng 4.000 doanh nghiệp chế biến gỗ nhưng còn thiếu quy hoạch và quy hoạch chưa đồng bộ. Hầu hết các doanh nghiệp không có mạng lưới phân phối sản phẩm ở nước ngoài mà đều phải thông qua trung gian nên rất dễ bị thiệt thòi trong cạnh tranh giá cũng như bị động về thị trường. Thêm nữa, việc đầu tư thiết kế sản phẩm, nghiên cứu phục vụ sản xuất cho ngành chưa được quan tâm. Việc tăng trưởng nhanh đã làm nảy sinh nhiều vấn đề trong quản lý: đầu tư dàn trải làm tăng chi phí quản lý, khấu hao, năng suất lao động, thiết kế, kỹ năng marketing, quản trị sản xuất của các doanh nghiệp còn yếu.

Theo các chuyên gia đây chính là thời điểm và cơ hội để mỗi doanh nghiệp đầu tư mạnh vào khâu thiết kế, từ đó khẳng định thương hiệu và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm gỗ Việt Nam so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Đồng thời các doanh nghiệp cũng cần nhìn nhận bên cạnh cơ hội cũng là những thách thức mà bản thân các doanh nghiệp cần phải vượt qua để hoàn thiện quy mô và năng lực sản xuất nhằm đáp ứng được những yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng thế giới cũng như những xu thế mới về sản phẩm đồ gỗ của các thị trường lớn như châu Âu hay Mỹ.

Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho biết, đơn vị này đang thúc đẩy tái cơ cấu ngành chế biến gỗ để tiếp tục tăng trưởng nhanh và bền vững. Theo đó, hướng đến phân bố lại doanh nghiệp chế biến gỗ trên toàn quốc và vùng, tăng khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp chế biến gỗ với chủ rừng; sẽ tái cơ cấu sản phẩm gỗ có lợi thế cạnh tranh xuất khẩu và giá trị tăng cao theo hướng đẩy mạnh sản xuất gỗ nội thất, hạn chế tối đa xuất khẩu dăm mảnh. Mục tiêu đến 2030 chỉ nhập gỗ nguyên liệu đặc biệt trong nước không có. Bộ cũng sẽ đẩy mạnh xúc tiến thương mại cho sản phẩm gỗ, xây dựng các trung tâm triển lãm thường xuyên đồ gỗ tại 3 vùng miền của Việt Nam, xây dựng trung tâm thông tin về chế biến và thương mại gỗ, đồng thời cũng có chính sách khuyến khích doanh nghiệp gỗ Việt Nam tham gia hội chợ, triển lãm đồ gỗ ở nước ngoài nhằm xây dựng thương hiệu gỗ Việt./.