Từ lâu, thôn Phẻo, xã Xuân Giao, huyện Bảo Thắng vẫn duy trì và phát triển đội văn nghệ quần chúng gồm hơn 20 thành viên, chủ yếu là phụ nữ và tất cả đều là đồng bào Tày. Những lúc nông nhàn, ngày nghỉ cuối tuần, ngày lễ hay buổi tối, chị em lại tề tựu về nhà văn hóa thôn tập và trao truyền cho nhau những giai điệu Then, tiếng đàn tính giàu cảm xúc...
Dưới ngón huyền của những phụ nữ Tày duyên dáng, dịu dàng, mỗi tiếng tơ trên cây đàn tính ngân vang là thanh âm sâu lắng của tâm hồn trong trẻo, của khát vọng về tình yêu thương và hạnh phúc.
Cây đàn tính ở thôn Phẻo không đơn thuần chỉ là quả bầu khô, của thanh gỗ và dây tơ mà còn chứa đựng giá trị bản sắc văn hóa truyền thống đậm đà của đồng Tày tại một vùng quê hương thanh bình, trù phú. Tiếng đàn còn là nhịp cầu để mọi người yêu thương, chia sẻ, đoàn kết, cùng thi đua, chung sức, chung lòng xây dựng cuộc sống mới ngày càng tươi đẹp hơn.
Một buổi tập thông thường nhưng bản sắc văn hóa vẫn được tôn trọng, gìn giữ bởi các thành viên mặc đúng trang phục truyền thống, kèm theo khăn vấn tóc, khăn đội, vòng, dây bạc, bông tai...Trước buổi tập văn nghệ.
Đội văn nghệ hầu hết là phụ nữ trung tuổi, những người có nhiều thời gian dành cho sinh hoạt văn hóa cộng đồng. Đội văn nghệ mời đặc cách ông Nông Văn Sin, nghệ nhân chuyên làm đàn tính và cũng là người thạo các làn điệu đàn cổ và có thể tạo nền nhạc cho các điệu Then mới.Sự kết hợp của dân vũ với làn điệu Then và cây đàn tính. Trong tiết mục này, bước chân của các vũ nữ uyển chuyển theo tiếng đàn tính.Múa Cầu đàn - một phần của tiết mục dân vũ đặc sắc.Ông Vũ Đức Hòa, Trưởng Ban Công tác mặt trận thôn Phẻo, người dày công nghiên cứu văn hóa đồng bào Tày cho rằng, bài múa "Chụm đàn" biểu cảm tình đoàn kết, yêu thương.
"Tứ cầm giao hội", bài múa thể hiện sự cân bằng đông - tây - nam - bắc, sự luân hồi xuân - hạ - thu - đông - ông Vũ Đức Hòa cho biết thêm.Cây đàn tính được coi như linh hồn của các điệu Then cổ. Trong ảnh: Chị Trần Thị Ngoãn, thành viên Đội văn nghệ thôn Phẻo.Mỗi khi tiếng đàn ngân vang bởi những ngón huyền, niềm vui, hạnh phúc lại ngập tràn, xua tan những lo âu, muộn phiền. Tiếng đàn trầm bổng, hân hoan theo quan niệm của đồng bào Tày ở thôn Phẻo còn là sợi dây kết nối, trò chuyện giữa trời và đất, sự giao hòa âm dương.
Cùng với cây đàn tính, việc bảo tồn, phát huy giá trị tốt đẹp của văn hóa truyền thống ở thôn Phẻo vẫn đang được cấp ủy, chính quyền địa phương quan tâm, khơi gợi.
Từ lâu, nghề chạm khắc bạc của đồng bào Dao đỏ xã Mường Hum, Dền Sáng đã khá nổi tiếng. Trải qua hàng trăm năm, đồng bào Dao đỏ ở nơi đây vừa bảo tồn, gìn giữ nghề chạm khắc bạc của tổ tiên, vừa có nguồn thu nhập khá từ nghề. Vậy nhưng, hơn một năm trở lại đây, khi giá bạc nguyên liệu tăng cao...
Giữa nhịp sống hối hả, tại một góc nhỏ trên đường Hoàng Sào, phường Cam Đường, cha con ông Nguyễn Bá Đồng vẫn miệt mài giữ lửa cho một nghề tưởng chừng đã lùi vào dĩ vãng - nghề rèn.
Trong quá trình phát triển du lịch, việc giữ gìn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đang được các địa phương và ngành chức năng của tỉnh chú trọng thực hiện, trong đó, bảo tồn trang phục các dân tộc thiểu số là nội dung được quan tâm.
Trong đời sống văn hóa của đồng bào dân tộc Giáy ở Lào Cai, nghi lễ Then từ lâu đã trở thành một hình thức sinh hoạt văn hóa tâm linh quen thuộc, gắn bó mật thiết với đời sống cộng đồng. Giữa nhịp sống hiện đại, ở nhiều bản làng vùng cao, những thầy Then vẫn miệt mài giữ gìn nét đẹp văn hóa dân gian...
Gần 90 tuổi nhưng ông Vì Văn Ngân ở Bản Ten, phường Nghĩa Lộ vẫn dành trọn tâm huyết lưu giữ nghệ thuật chế tác nhạc cụ dân tộc Thái. Ông là một trong số rất ít người còn biết chế tác hoàn chỉnh chiếc Khèn bè Thái ở vùng Mường Lò. Không chỉ vậy, ông còn sử dụng thành thạo nhiều loại nhạc cụ dân...
Từ bao đời nay, đồng bào các dân tộc Mông, Dao, Hà Nhì, Giáy… ở vùng cao tỉnh Lào Cai vẫn gìn giữ tục lệ cúng rừng vào dịp đầu năm. Nghi lễ không chỉ là nét đẹp văn hóa truyền thống mà còn là sợi dây gắn kết cộng đồng, góp phần nâng cao ý thức giữ rừng trong mỗi người dân.
