Các hoạt động văn hoá, giáo dục trong trường học có vai trò quan trọng để rèn luyện nhân cách và giáo dục học sinh phát triển toàn diện về Đức - Trí - Thể - Mĩ, lòng yêu nước, tinh thần tự hào, tự tôn dân tộc, có ý thức và trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng. Trong những năm qua, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, văn hóa, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ trên địa bàn tỉnh Lào Cai luôn được các cấp, các ngành, nhà trường và xã hội quan tâm.

Xây dựng "Trường học hạnh phúc - Lớp học hạnh phúc".

Công tác xây dựng văn hóa học đường đã có nhiều chuyển biến tích cực; tạo niềm tin cho xã hội về chất lượng giáo dục, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài góp phần đào tạo nên những thế hệ công dân tốt, có phẩm chất, năng lực, đạo đức, văn hóa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Năm học 2024 - 2025, toàn Ngành giáo dục có 598 cơ sở giáo dục với hơn 235 nghìn học sinh.

Nhận thức được tầm quan trọng của các hoạt động văn hóa, giáo dục trong nhà trường đối với việc xây dựng văn hóa, con người Việt Nam phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo; Ngành Giáo dục của tỉnh đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo; đồng thời chỉ đạo, hướng dẫn các cơ sở giáo dục triển khai, thực hiện hiệu quả các hoạt động văn hóa, giáo dục trong trường học. Kết quả đạt được cụ thể: 100% trường học xây dựng và thực hiện Bộ quy tắc ứng xử trong trường học theo Quy định quy tắc ứng xử do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, phù hợp với điều kiện và đặc trưng vùng, miền của mỗi nhà trường; 90% cán bộ quản lý, nhà giáo, nhân viên, học sinh, sinh viên được tuyên truyền, phổ biến, học tập các vấn đề liên quan đến văn hóa ứng xử, môi trường văn hóa trong gia đình, nhà trường và cộng đồng; 90% trường học đạt tiêu chuẩn xanh, sạch, đẹp, an toàn, lành mạnh, thân thiện góp phần xây dựng môi trường văn hóa trong nhà trường; 100% thanh niên là học sinh các trường phổ thông được tham gia các hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, phổ biến kiến thức pháp luật, kỹ năng sống và kỹ năng mềm, tham gia các hoạt động lao động tập thể trong và ngoài nhà trường. Đổi mới phương pháp dạy học các môn học: Đạo đức, Giáo dục công dân, Giáo dục chính trị, Ngữ văn, Lịch sử,... theo hướng phát triển phẩm chất và năng lực người học…

Bên cạnh đó, Ngành Giáo dục đã triển khai thực hiện đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở từng cấp học theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực người học; các cơ sở giáo dục đã chú trọng xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường, kế hoạch giáo dục môn học và các hoạt động giáo dục, kế hoạch bài dạy phù hợp với mọi đối tượng học sinh và điều kiện thực tiễn của địa phương, đảm bảo yêu cầu cần đạt của môn học, lớp học và phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; kết hợp linh hoạt giữa dạy người, dạy chữ và dạy nghề, nhất là trong các cơ sở giáo dục trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên; các chỉ tiêu, nhiệm vụ phát triển giáo dục nghề nghiệp được đưa vào chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Xây dựng và phát triển văn hoá học đường phải được coi là một trong những nhiệm vụ lớn, trọng tâm và quan trọng của toàn ngành giáo dục.

Nhằm đưa giá trị lịch sử, văn hóa tới gần hơn với học sinh, sinh viên, từ năm 2017 đến nay, các trường học trên địa bàn tỉnh đã tăng cường phối hợp với Bảo tàng tỉnh xây dựng những chương trình trải nghiệm thực tế, video clip về di sản văn hóa; tổ chức các trò chơi lồng ghép giáo dục, giới thiệu kiến thức lịch sử… qua đó tạo được sự gắn kết giữa học sinh, sinh viên với Bảo tàng tỉnh. Khi đến với Bảo tàng, các em học sinh được quan sát, tìm hiểu giá trị của hiện vật, tài liệu theo nhiều chuyên đề như: Thương nhớ thời bao cấp; tết Việt; bộ công cụ các trò chơi dân gian và trải nghiệm văn hóa các dân tộc; đa dạng sinh học Lào Cai; sắc màu văn hóa các dân tộc; Lào Cai cổ sinh và thời kỳ đồ đá; thời đại kim khí ở Lào Cai. Cùng với đó là các  buổi học ngoại khóa, tham quan trải nghiệm cho học sinh với chủ đề: Trải nghiệm tạo hoa văn và nhuộm chàm trên vải; trải nghiệm công đoạn nhào, nặn và vẽ hoa văn nghề làm gốm…

Một tiết dạy dân ca Nùng Dín của Nghệ nhân Hoàng Xín Hòa.

Dựa trên quan điểm “Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn”, trong những năm qua, ngành Giáo dục tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh thực hiện các mô hình gắn với đặc thù vùng miền. Việc giới thiệu bản sắc văn hóa các dân tộc còn được triển khai rộng rãi qua môn “Giáo dục địa phương”  nhằm đưa học sinh đến gần với thực tiễn đời sống hơn. Cũng từ đây, mô hình trường học văn hóa gắn với cộng đồng đã ra đời, tạo ra hiệu quả thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học tại các nhà trường, góp phần gìn giữ và bảo tồn nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc. 

Các em học sinh dân tộc thiểu số biểu diễn văn nghệ trong ngày khai giảng năm học mới 2024 - 2025.

Tại các trường vùng cao, các buổi hoạt động văn nghệ ngoại khóa về gìn giữ, phát huy nét đẹp văn hóa dân tộc thiểu số đã thu hút đông đảo các em học sinh tham gia. Tham dự chương trình này, các em học sinh được hòa mình trong những lời hát, những điệu nhạc và xúng xính trong những bộ trang phục truyền thống với niềm tự hào về bản sắc văn hóa của dân tộc mình.

Để nâng cao hiệu quả các hoạt động văn hóa, giáo dục trong nhà trường góp phần xây dựng văn hóa, con người Việt Nam phát triển toàn diện đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trong thời gian tới, Ngành Giáo dục và Đào tạo tiếp tục chỉ đạo thực hiện hiệu quả các giải pháp: Tiếp tục chỉ đạo các cơ sở giáo dục thực hiện hiệu quả các nghị quyết, đề án, chương trình, kế hoạch về các hoạt động văn hóa, giáo dục.

Thực hiện tốt công tác truyền thông về tổ chức thực hiện các hoạt động văn hóa, giáo dục tại địa phương, tạo sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức và hành động, sự đồng thuận của các tầng lớp Nhân dân trong tổ chức thực hiện nhất là triển khai hiệu quả Đề án bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc trong trường học.

Xây dựng kế hoạch và triển khai đồng bộ các giải pháp để thực hiện hiệu quả các hoạt động văn hóa, giáo dục trên địa bàn tỉnh, trong đó, chú trọng xây dựng môi trường văn hóa trong trường học, tiếp tục đổi mới dạy và học môn đạo đức, giáo dục công dân, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi; quan tâm giáo dục phát triển phẩm chất, năng lực học sinh; giáo dục lý tưởng, truyền thống, đạo đức, lối sống, kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn; duy trì và nâng cao kết quả phổ cập giáo dục, xóa mù chữ, công tác xây dựng trường chuẩn quốc gia, “Trường học hạnh phúc”.

Tiếp tục tuyển dụng, bố trí, sử dụng, sắp xếp đội ngũ theo hướng ưu tiên biên chế để tuyển dụng giáo viên còn thiếu ở những môn học mới trong Chương trình GDPT 2018; quan tâm bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, tin học, ngoại ngữ ... từng bước nâng chuẩn trình độ đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên đảm bảo nguồn nhân lực có chất lượng để thực hiện tốt yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện ngành Giáo dục và Đào tạo.

Chỉ đạo các cơ sở giáo dục tiếp tục xây dựng văn hóa học đường gắn với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, kỹ năng sống cho học sinh; thông qua các hoạt động giáo dục cho học sinh biết trân quý, bảo tồn, gìn giữ các giá trị văn hóa tốt đẹp dân tộc mình. Tăng cường công tác xây dựng và phát triển Đảng trong trường học.

Tiếp tục tham mưu, phối hợp trong việc ưu tiên bố trí kinh phí, lồng ghép các nguồn lực để tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học đảm bảo đồng bộ để thực hiện hiệu quả các hoạt động văn hóa, giáo dục.