Họ đã khắc khoải, mong chờ ngày hoàn thành Nhà máy từ lâu, nhất là sau những lần vì nhiều lý do khách quan Dự án chậm tiến độ hoàn thành. Giờ phút này họ càng hồi hộp hơn bởi việc thi công xây dựng Dự án đã bước vào những phần việc cuối cùng. Buổi trưa một ngày đầu tháng 3, dưới ánh nắng khá gắt, chúng tôi được kỹ sư Đỗ Xuân Thành, Phó giám đốc Nhà máy Gang thép Lào Cai dẫn đi tham quan các xưởng sản xuất, các phân xưởng và hạng mục xây dựng chính của Dự án. Đi dưới chân những ống khói đường kính đến vài mét, những xưởng sản xuất cao ngang ngôi nhà hàng chục tầng và bên các cỗ máy, những dây chuyền khổng lồ, những lò đốt, lò nung cần đến hàng chục phút đi bộ mới hết một vòng mới thấy mình thật nhỏ bé bên những sản phẩm của chính con người làm ra.

Các xưởng sản xuất của Nhà máy Gang thép Lào Cai đã sãn sàng đã sẵn sàng đi vào hoạt động.

Kỹ sư chuyên ngành luyện kim Đỗ Xuân Thành với giọng hồ hởi cho biết: Đến đầu tháng 3/2014, cơ bản nhà máy đã chuẩn bị hoàn thành quá trình chạy thử đơn động (chạy không tải) các dây chuyền sản xuất mà không xảy ra bất kỳ sự cố nào. Việc duy trì chạy thử đơn động vẫn tiếp tục được thực hiện đến khi Nhà máy chính thức chạy liên động (có tải) và đi vào sản xuất thực tế, thời lượng chạy thử đơn động được đảm bảo 2 giờ/ngày. Thực tế thì quá trình chạy đơn động các dây chuyền đã được thực hiện từ cuối năm 2013 với các hạng mục hoàn thành sớm như xưởng sản xuất ô xy, xưởng ni-tơ, tiếp đó là dây chuyền tại xưởng nguyên liệu bãi thiêu kết, xưởng luyện gang, xưởng luyện thép và một số dây chuyền cấp liệu.

Hoạt động chính của nhà máy hiện nay là tập trung vào việc sấy khô, sấy nóng kỹ thuật các lò trước khi đưa vào sản xuất chính thức. Cuối năm 2013, Dự án đã phát sinh xây dựng lò khí than, sau những tháng khẩn trương thi công, đến ngày 14/2, hạng mục này đã hoàn thành và đi vào sản xuất. Đến ngày 24/2/2014, lò khí than này đã đủ khí than nóng cung cấp nhiên liệu cho việc sấy các lò công nghệ của nhà máy. Khi được hỏi thời hạn nhà máy đi vào sản xuất chính thức, ông Đỗ Xuân Thành cho biết là theo thiết kế kỹ thuật, sau 40 ngày (kể từ khi đốt nóng lò khí than 14/2) việc sấy khô các lò công nghệ sẽ hoàn tất, đủ điều kiện để Nhà máy Gang thép Lào Cai khởi động sản xuất. Như vậy, nếu tiến độ được đảm bảo, việc hoàn thành và đi vào sản xuất của Nhà máy Gang thép Lào Cai sẽ được thực hiện trong quý I/2014.

Đến nay, 4 xưởng sản xuất chính của nhà máy đã cơ bản hoàn thành, công việc còn lại là chỉnh lý các hiệu số chi tiết kỹ thuật, dọn vệ sinh công nghiệp. Lộ trình thi công chính xác đã được đảm bảo các mốc thời gian như ngày 5/3 đã hoàn thành toàn bộ công việc tại bãi liệu thiêu kết, đến ngày 10/3 sẽ hoàn thành xưởng luyện gang, ngày 15/3 hoàn thành xưởng luyện thép. Trên bãi nguyên liệu, từng đống quặng như quả núi đã chất đầy, trong khi đó, những khó khăn về nguồn quặng phối trộn đã được các cơ quan, ngành chức năng của tỉnh kịp thời tháo gỡ, đảm bảo cho nhà máy sản xuất ổn định sau khi khánh thành. Trước đó, tháng 11/2013, nhà máy đã hoàn thành Trạm biến thế cấp điện áp 110 KV phục vụ quá trình vận hành, hoạt động của Nhà máy Gang thép Lào Cai. Về lực lượng lao động, nhà máy đã bố trí đủ số lượng công nhân, lao động với số lượng khoảng 1.300 người, đảm bảo đủ nguồn nhân lực cho việc sản xuất liên tục 3 ca/ngày. Có hơn 100 chuyên gia người Trung Quốc phụ trách kỹ thuật và chuyển giao công nghệ sẽ tiếp tục bám hoạt động của nhà máy khi đi vào sản xuất thực tế.

Kiểm tra, chỉnh lý hệ thống điều khiển tự động hóa tại các dây chuyền sản xuất.

Dự án xây dựng Nhà máy Gang thép Lào Cai được khởi động từ năm 2003, nhưng phải đến cuối năm 2006 mới được cấp Giấy chứng nhận đầu tư và chính thức khởi công xây dựng vào đầu năm 2011. Đây là Dự án sản xuất công nghiệp cấp Trung ương quản lý, vốn đầu tư liên doanh giữa Tập đoàn Gang thép Côn Gang (Trung Quốc) và Tổng Công ty Thép Việt Nam. Tổng vốn đầu tư cho dự án tới 337 triệu USD, trong đó phía Việt Nam góp 55%, tính riêng vốn đầu tư nước ngoài của Dự án đã chiếm tới 66,8% tổng nguồn vốn FDI tại Lào Cai hiện nay. Dự án đầu tư xây dựng Nhà máy Gang thép Lào Cai được chia làm 2 giai đoạn, trong đó giai đoạn I có công suất thiết kế 500.000 tấn gang/năm và xưởng luyện phôi thép với công suất 500.000 tấn/năm. Giai đoạn II sẽ nâng công suất lên gấp 2 lần với việc xây dựng thêm một dây chuyền cán thép mới. Theo thiết kế và kế hoạch, Dự án đi vào sản xuất sẽ tạo khối lượng sản phẩm công nghiệp có giá trị khoảng 7.000 tỷ đồng/năm, mỗi năm nộp ngân sách Nhà nước 700 tỷ đồng. Nguồn nguyên liệu chính cho nhà máy là quặng sắt khai thác tại mỏ Quý Xa (Văn Bàn) với tổng trữ lượng 120 triệu tấn và các mỏ sắt khác trên địa bàn.

Những khó khăn trong quá trình thi công đến nay cơ bản được giải quyết, nhà máy đang đạt tiến độ thuận lợi nhất từ khi khởi công đến nay. Và ngay trong lúc này, chúng tôi đã cảm nhận được sự rộn vui trên khuôn mặt của những kỹ sư, công nhân xây dựng và trên sự bề thế của một công trình lớn./.