Lào Cai quan tâm đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Lào Cai là tỉnh miền núi, vùng cao biên giới phía Tây Bắc của Tổ quốc; trước khi tái lập, Lào Cai thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn (cũ). Ngày 12/8/1991, theo Nghị quyết Quốc hội khóa VIII, kỳ họp thứ 9, tỉnh Lào Cai được tái lập với diện tích 7.500km2, dân số 470.000 người, bao gồm 9 đơn vị hành chính. Hiện nay, dân số toàn tỉnh hơn 7 trăm nghìn người, với 25 dân tộc cùng sinh sống, trong đó ĐBDTTS chiếm hơn 66% dân số toàn tỉnh.

Những năm qua, tỉnh Lào Cai đã có nhiều chủ trương, giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBDTTS và miền núi. Trong quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách đó, tỉnh luôn quan tâm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc tiếp cận các nguồn vốn để phát triển kinh tế, khuyến nông, khuyến công và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, công nghệ vào sản xuất; hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho hộ nghèo theo quy định. Đặc biệt, Lào Cai đã triển khai thực hiện có hiệu quả các Chương trình 135, Chương trình 30a; các chính sách theo Quyết định 134, Quyết định 102 của Thủ tướng Chính phủ về hỗ trợ trực tiếp cho người dân thuộc hộ nghèo ở vùng khó khăn và vùng dân tộc thiểu số. Kết cấu hạ tầng vùng đồng bào dân tộc thiểu số được ưu tiên đầu tư, hằng năm, tỉnh dành trên 70% nguồn ngân sách để phát triển kinh tế - xã hội, do đó cơ bản giải quyết nhu cầu về điện, đường, trường, trạm, tạo tiền đề quan trọng để nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cho đồng bào. Phong trào xây dựng nông thôn mới được triển khai sâu rộng, diện mạo vùng nông thôn miền núi đã đổi thay căn bản.

Tỉnh Lào Cai đã tập trung các nguồn lực, chỉ đạo các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương trên địa bàn quyết liệt triển khai đồng bộ các dự án, tiểu dự án thành phần của Chương trình. Ngoài nguồn vốn ngân sách Trung ương giao, hàng năm tỉnh Lào Cai đã huy động hàng trăm triệu đồng để thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBDTTS và miền núi. Sau 3 năm triển khai Chương trình (2021 – 2024), công tác đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng thiết yếu vùng ĐBDTTS trên địa bàn tỉnh được đẩy mạnh, đời sống tinh thần và vật chất của đồng bào từng bước được nâng lên; việc thực hiện an sinh, phúc lợi xã hội, y tế, giáo dục, giảm nghèo được quan tâm đầu tư.

Triển khai Chương trình, Lào Cai đã tập trung các nguồn lực, triển khai các dự án thành phần của Chương trình. Riêng trong giai đoạn 1 (2021 – 2025), Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBDTTS và miền núi được triển khai trên địa bàn tỉnh Lào Cai với 10 dự án thành phần, 14 tiểu dự án và 36 nội dung bao trùm cơ bản các lĩnh vực đời sống, kinh tế, xã hội, văn hóa, y tế, giáo dục... Trong đó đặc biệt đẩy mạnh thực hiện Dự án 1 (Giải quyết tình trạng thiếu đất ở, nhà ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt) và Dự án 2 (Quy hoạch, sắp xếp, bố trí ổn định dân cư ở những nơi cần thiết) nhằm từng bước ổn định đời sống của đồng bào DTTS&MN trên địa bàn tỉnh.

Tính đến ngày 10/9/2024, tổng kinh phí thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển KT-XH vùng đồng bào DTTS&MN năm 2024 là 1.922.036 triệu đồng, trong đó vốn đầu tư ngân sách Trung ương là 637.182 triệu đồng, vốn sự nghiệp là 896.573 triệu đồng.

Năm 2023, tỉnh hỗ trợ đầu tư nhà ở cho 119 hộ; đã giải ngân 19.386 triệu đồng để đầu tư 26 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung cho 3.560 hộ; hỗ trợ cho 163 hộ mua sắm máy móc, nông cụ phục vụ sản xuất; hỗ trợ 4.883 téc nước, bồn chứa nước và 4.825m ống dẫn nước cho 4.883 hộ; hỗ trợ cho vay: đất ở 2.410 triệu đồng (49 người), nhà ở 9.807 triệu đồng (247 người), chuyển đổi nghề 33.276 triệu đồng (408 người).

Trong năm 2024, tỉnh đã khẩn trương phê duyệt danh sách các hộ được hỗ trợ theo Chương trình, đẩy nhanh tiến độ các nhà đang triển khai xây dựng chưa hoàn thành và đến nay đã thực hiện khởi công được 62 nhà, trong đó xây dựng hoàn thành được 7 nhà trên địa bàn tỉnh. Lũy kế kết quả thực hiện từ đầu Chương trình đến nay xây dựng hoàn thành được 227/351 nhà, dự kiến phấn đấu sẽ xây dựng hoàn thành 124 nhà còn lại trong năm 2024.

Đồng thời, tỉnh cũng tiếp tục đầu tư công trình cấp nước sinh hoạt tập trung, thực hiện các thủ tục nghiệm thu công trình hoàn thành và thanh quyết toán các công trình đã giải ngân được 11.066 triệu đồng. Lập và trình phê duyệt dự toán, tổ chức mời thầu đã giải ngân 2.673 triệu đồng cho 891 hộ mua téc, lu đựng nước.

Đời sống của bà con vùng ĐBDTTS ngày càng được nâng cao.

Về quy hoạch, sắp xếp, bố trí, ổn định dân cư ở những nơi cần thiết tập trung, tỉnh đã triển khai Dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Ta Khuấn, xã Sơn Thủy, huyện Văn Bàn, đã xin ý kiến đồ án xong, đang chờ phê duyệt quy hoạch chung của xã Sơn Thủy. Dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Láo Vàng, xã Phìn Ngan, huyện Bát Xát đã có Quyết định phê duyệt dự án đầu tư; Thông báo thu hồi đất; Lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 12 hộ gia đình và 01 tổ chức. Dự án sắp xếp dân cư thiên tai thôn Tả Pa Cheo, xã Pa Cheo, huyện Bát Xát, đã có Quyết định phê duyệt dự án đầu tư, thông báo thu hồi đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 01 tổ chức và 28 hộ gia đình.

Trên địa bàn thành phố Lào Cai đang triển khai đầu tư 2 dự án sắp xếp dân cư tại 2 xã (Hợp Thành, Thống Nhất), trong đó sử dụng nguồn vốn Chương trình năm 2022, 2023 để giải phóng mặt bằng dự án. Hiện nay, dự án tại xã Hợp Thành đã giải ngân được 1.260 triệu đồng, dự án tại xã Thống Nhất đã hoàn thiện hồ sơ để trình quyết định phê duyệt Dự án.

Việc triển khai tốt Chương trình mục tiêu quốc gia góp phần ổn định đời sống cho người dân vùng đồng bào DTTS trên địa bàn tỉnh Lào Cai, tạo tiền đề vững chắc để người dân vươn lên phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống, vươn lên xóa đói, giảm nghèo. 100% xã có đường ô tô đến trung tâm xã được rải nhựa hoặc bê tông; tỷ lệ hộ dân nông thôn được sử dụng nước sinh hoạt hợp vệ sinh đạt 96,8%; tỷ lệ hộ trong vùng ĐBDTTS được sử điện, được xem truyền hình đạt 98,3%, được nghe đài phát thanh đạt 99,6%; tỷ lệ thôn bản, tổ dân phố có nhà sinh hoạt cộng đồng đạt 98%; tỷ lệ thôn có đội văn hóa, văn nghệ truyền thống hoạt động thường xuyên, có chất lượng đạt 68%; tỷ lệ phòng học được xây dựng kiên cố đạt 81,7%; Tỷ lệ học sinh học mẫu giáo 4 tuổi, 5 tuổi đến trường đạt 99,7%; tỷ lệ người từ 15 đến 60 tuổi đọc thông, viết thạo tiếng phổ thông đạt 94,7%; tỷ lệ trạm y tế được xây dựng kiên cố đạt 95,5%; tỷ lệ ĐBDTTS tham gia bảo hiểm y tế đạt 97,1%; Tỷ lệ phụ nữ sinh con ở cơ sở y tế hoặc có sự giúp đỡ của cán bộ y tế đạt 91%; Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể thấp còi (chiều cao/tuổi) còn dưới 26%; Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng thể nhẹ cân (cân nặng/tuổi) còn dưới 15%...

Theo báo cáo về kết quả giảm nghèo năm 2023 của tỉnh Lào Cai, số hộ nghèo còn lại 26.791 hộ/179.305 hộ trên địa bàn, chiếm 14,94%; tỷ lệ nghèo giảm 4,43%, tương ứng giảm 7.793 hộ nghèo; Hộ cận nghèo còn lại 18.375 hộ/179.305 hộ chiếm tỷ lệ 10,25% so với tổng số hộ trên địa bàn, giảm 1,92%, tương đương giảm 3.357 hộ so năm 2022. Tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn các huyện nghèo giảm 7,43%, tương đương giảm 3.929 hộ nghèo. Năm 2024, tỉnh Lào Cai phấn đấu giảm tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh đạt trên 4%, trong đó tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn các huyện nghèo giảm từ 7,6% trở lên. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 6% trở lên. Thu nhập bình quân đầu người (GRDP) toàn tỉnh đến năm 2024 đạt 104 triệu đồng/năm, trong đó thu nhập bình quân đầu người của các huyện nghèo đạt trên 44,6 triệu đồng/năm. Trong đó, đặc biệt, tỉnh phấn đấu giảm trên 9.000 hộ nghèo và hộ cận nghèo so với năm 2023 theo chuẩn nghèo đa chiều của quốc gia; 100% các huyện nghèo được hỗ trợ đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội liên kết vùng, phục vụ dân sinh;…

Có thể thấy, hiệu quả thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng ĐBDTTS và miền núi, giai đoạn 2021 – 2030 (giai đoạn I từ năm 2021 đến năm 2025) của tỉnh Lào Cai đã có đóng góp quan trọng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo an ninh biên giới quốc gia; củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết các dân tộc, nâng cao niềm tin của đồng bào các dân tộc đối với Đảng và Nhà nước./.