Nghi lễ và trò chơi Kéo co của tỉnh Lào Cai là di sản văn hóa phi vật thể được Unesco ghi danh. (Ảnh minh hoạ: Ngọc Bằng)

Ba di sản được được UNESCO ghi danh gồm: Nghi lễ và trò chơi Kéo co các tỉnh/thành phố (Lào Cai) - năm 2015; thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt các tỉnh/thành phố (Lào Cai) – năm 2016; thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam các tỉnh (Lào Cai) - năm 2019. 

Bảo vệ, phổ biến các di sản văn hóa phi vật thể được Unesco ghi danh là di sản hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại là một trong những nội dung trong Kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định số 2013/QĐ-TTg ngày 30/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chiến lược ngoại giao văn hóa đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Nhiệm vụ này còn được cụ thể hoá, lồng ghép trong Đề án số 03-ĐA/TU về phát triển văn hoá, du lịch tỉnh Lào Cai, giai đoạn 2020 – 2025; Nghị quyết số 09-NQ/TU của Tỉnh ủy về “Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Lào Cai đáp ứng yêu cầu hội nhập và phát triển bền vững và các kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế xã hội miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số hàng năm của UBND tỉnh. Đặc biệt, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Kế hoạch số 421/KH-UBND về triển khai các nhiệm trọng tâm về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể được Unessco ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện cho nhân loại. Kế hoạch số 259/KH-UBND ngày 16/5/2024 triển khai thi hành Nghị định 39/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, di sản của UNESCO và danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia trên địa bàn tỉnh Lào Cai.

Ngành văn hoá Lào Cai đã chủ động triển khai nhận diện di sản, nhiệm vụ và biện pháp bảo vệ, phát huy di sản văn hóa. Đặc biệt là hoạt động phối hợp với ngành giáo dục trong công tác giáo dục di sản bằng các hình thức: giáo dục lịch sử địa phương, tổ chức các hoạt động trải nghiệm tại Bảo tàng tỉnh Lào Cai. Trong đó, chú trọng giới thiệu, trải nghiệm các di sản văn hóa phi vật thể được Unesco ghi danh trên địa bàn tỉnh nhằm phát huy, lan toả giá trị, vai trò của di sản trong cộng đồng.

Các địa phương trên địa bàn tỉnh đã triển khai nhiều hoạt động tích cực. Huyện Bảo Yên xây dựng được 2 câu lạc bộ hát then - đàn tính tại xã Vĩnh Yên, xã Nghĩa Đô, 1 câu lạc bộ văn nghệ dân gian Đền Bảo Hà. Các trường trên địa bàn xã Vĩnh Yên, Nghĩa Đô thành lập câu lạc bộ hát then của học sinh nhà trường, sinh hoạt vào chiều thứ 5 hàng tuần. Các câu lạc bộ tham gia biểu diễn phục vụ khách du lịch vào các ngày lễ, tết, các sự kiện chính trị, văn hóa, lễ hội, du lich cuả huyện, xã; tham gia các hội thi, hội diễn do tỉnh, huyện tổ chức. Huyện Bắc Hà có 01 câu lạc bộ then Tày tại thôn Trung đô xã Bảo Nhai. Huyện Bảo Thắng có 01 câu lạc bộ hát then thôn Tân lập xã Phú Nhuận.

Các nghi lễ và trò chơi kéo co được bảo tồn, bảo vệ, phổ biến gắn liền với các hoạt động bảo tồn lễ hội truyền thống trong cộng đồng người Tày, Giáy. Điển hình là lễ hội Roóng poọc của người Giáy ở Tả Van (Sa Pa) và lễ hội xuống đồng của người Tày ở Trung Đô (Bắc Hà).

Các hoạt động trưng bày, giới thiệu di sản được tổ chức tại các hoạt động sự kiện văn hóa như: trưng bày không gian di sản Kéo co của người Giáy ở Sa Pa tại Ngày Văn hóa Hàn Quốc năm 2023; trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2023, Lào Cai đã tham gia hoạt động trình diễn nghi lễ, trò chơi kéo co của các cộng đồng kéo co của Việt Nam và quốc tế. Đoàn nghệ nhân, nhân dân người Tày ở Trung Đô (Bắc Hà) tham gia trình diễn nhận được sự quan tâm của đông đảo du khách tham gia tại chương trình.

Để giúp cho cộng đồng di sản hiểu được di sản của chính cộng đồng mình và có trách nhiệm trong bảo vệ, phổ biến di sản. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tập huấn giới thiệu và phổ biến các di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, lập hồ sơ, đề nghị xét tặng danh hiệu nghệ nhân dân gian nhân dân, nghệ nhân dân gian ưu tú cho các nghệ nhân người Giáy, người Tày thuộc chủ thể của các di sản văn hóa phi vật thể được Unesco ghi danh. Hỗ trợ cho các hoạt động truyền dạy di sản trong cộng đồng. Những nghi lễ và trò chơi kéo có được trưng bày tại Nhà thi đấu đa năng tỉnh Lào Cai để giới thiệu về di sản tới công chúng. Các cơ quan báo chí, hệ thống trang/cổng thông tin điện tử của tỉnh Lào Cai đã đẩy mạnh giới thiệu tuyên truyền về di sản. Các hoạt đông bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch cũng được đẩy mạnh triển khai thực hiện.

Trong giai đoạn tới, Lào Cai sẽ tiếp tục tăng cường và phát huy hơn nữa các hoạt động bảo vệ, phổ biến di sản văn hóa phi vật thể được Unesco ghi danh, quảng bá, giới thiệu hình ảnh, văn hóa, con người Lào Cai tới bạn bè trong và ngoài nước, thúc đẩy các hoạt động ngoại giao văn hóa và văn hóa đối ngoại./.