Với hơn 18 nghìn hội viên, chủ yếu là người dân tộc thiểu số, nhiều phụ nữ tại Sa Pa đã tận dụng cơ hội để phát triển kinh tế qua các hoạt động như làm homestay, thêu may thổ cẩm, và sản xuất nông nghiệp giỏi. Bên cạnh đó, hơn 40 hợp tác xã nông nghiệp, du lịch cùng nhiều nhà hàng, khách sạn trên địa bàn đã và đang tạo việc làm tại chỗ cho phụ nữ địa phương. Tuy nhiên, để phát huy tiềm năng này, cần sự đồng hành chặt chẽ của cấp ủy, chính quyền, tổ chức hội và các ngành chuyên môn trong việc hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế; kết nối giải quyết việc làm, tạo điều kiện để chị em vươn lên làm chủ cuộc sống.

Các địa phương tích cực triển khai tuyên truyền, tư vấn phân luồng, định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh.

Tại các địa phương vùng cao khác như Si Ma Cai, Mường Khương, việc tạo sinh kế tại chỗ cho bà con dân tộc thiểu số cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt. Những chuyển biến tích cực tại đây là minh chứng rõ nét cho sự nỗ lực chung trong việc cải thiện đời sống người dân vùng cao.

Tại Si Ma Cai, với 56% dân số trong độ tuổi lao động, trong đó hơn 80% làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Tuy nhiên, địa phương lại đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động tại chỗ, đặc biệt là lao động qua đào tạo. Vì vậy, đào tạo nghề gắn với việc làm trở thành nhiệm vụ trọng tâm.

Từ năm 2021 đến cuối năm 2023, Si Ma Cai đã tổ chức hơn 30 lớp đào tạo nghề tại địa phương, giúp gần 1.300 lao động nâng cao kỹ năng. Các lớp tập trung vào các nghề thiết thực như kỹ thuật xây dựng, trồng và chăm sóc cây ăn quả ôn đới, và chăn nuôi đại gia súc,... phù hợp với nhu cầu của lao động phổ thông, góp phần tạo việc làm ổn định và cải thiện đời sống người dân trong vùng.

Để tạo thêm việc làm cho người lao động, huyện Si Ma Cai đang chỉ đạo các xã rà soát, tổng hợp nhu cầu tìm kiếm việc làm để hỗ trợ lao động một cách phù hợp. Đồng thời, huyện đẩy mạnh tuyên truyền, tư vấn, giới thiệu việc làm tại các khu công nghiệp trong nước, phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề và doanh nghiệp để thu hút lao động, từ khâu đào tạo đến bố trí việc làm và tuyển dụng. Các buổi tư vấn được tổ chức bằng tiếng địa phương, giúp người dân dễ tiếp cận thông tin và lựa chọn công việc phù hợp, thu hút đông đảo người dân tại các thôn, bản tham gia.

Dù kinh tế đang phục hồi sau đại dịch Covid-19, Si Ma Cai vẫn đối mặt với thách thức trong lĩnh vực lao động và việc làm. Số lượng lao động đi làm ngoài tỉnh lớn, trong khi lao động còn lại tại địa phương chủ yếu là người già và trẻ em, khiến việc vận động phát triển kinh tế tại chỗ gặp khó khăn. Để giải quyết, huyện đang triển khai các giải pháp đồng bộ như phân luồng, định hướng nghề nghiệp sớm cho học sinh và tăng cường đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm ngay tại địa phương.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai cho biết: “Năm 2024, Si Ma Cai tổ chức được 32 lớp đào tạo nghề,  UBND huyện giao cho các phòng ban liên quan lựa chọn các đơn vị tư vấn hướng nghiệp và các tổ chức, doanh nghiệp đào  tạo nghề có uy  tín trên địa bàn tỉnh đấu thầu, đăng tin rộng rãi, để tham gia đào tạo nghề giúp bà con phát triển kinh tế ngay tại địa phương”. Theo thống kê, huyện Si Ma Cai có gần 8.000 lao động đang làm việc tại các cơ sở sản xuất trong và ngoài tỉnh. Để tiếp tục nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm, huyện sẽ phối hợp với các đơn vị dịch vụ việc làm của tỉnh tuyên truyền và định hướng nghề nghiệp cho học sinh Trung học phổ thông. Đồng thời, nâng cao chất lượng đào tạo nghề gắn với tạo việc làm, giúp lao động địa phương tăng thu nhập và ổn định cuộc sống.

Còn tại huyện Mường Khương, 63% dân số trong độ tuổi lao động, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, do mặt bằng dân trí còn thấp và tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ còn hạn chế, lao động phổ thông thiếu kiến thức và kỹ năng, dẫn đến năng suất không cao và công việc thiếu ổn định. Quan tâm đào tạo nghề và giải quyết việc làm là nhiệm vụ then chốt của địa phương để giảm nghèo bền vững.

Năm 2023, huyện Mường Khương đã tổ chức 16 lớp đào tạo nghề với 560 học viên. Trong đó, có 3 lớp phi nông nghiệp (xây dựng, điện) và 13 lớp nông nghiệp tập trung vào trồng và chế biến chè. Các lớp học được tổ chức ngay tại thôn, giúp nông dân có thêm kiến thức, kỹ năng và khả năng áp dụng kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Huyện cũng chỉ đạo các phòng ban, cơ sở giáo dục và dạy nghề phối hợp với doanh nghiệp để tư vấn hướng nghiệp, tìm kiếm và kết nối việc làm cho người lao động. Trong năm 2024, công tác đào tạo nghề tiếp tục được đẩy mạnh. Đáng chú ý, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc sẽ phối hợp với UBND huyện Mường Khương tổ chức 7 lớp trồng và chế biến chè tại 5 xã, mỗi lớp có 35 học viên.

Tập huấn cho bà con Mường Khương về trồng, chăm sóc cây chè tại địa phương.

Những lớp học này cung cấp cho bà con kiến thức cơ bản về nguồn gốc, đặc điểm sinh học của cây chè, các yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, kỹ thuật nhân giống, trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hái và bảo quản chè búp tươi, kỹ thuật sao và sấy chè.

Từ năm 2021 đến nay, tỉnh Lào Cai đã đào tạo nghề cho hơn 50.000 học viên, trong đó có 28.000 người dân tộc thiểu số. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tập trung đào tạo nhân lực trong các ngành nghề mới, có nhu cầu tuyển dụng cao như du lịch - dịch vụ, chăm sóc sắc đẹp, điện, và tiếng Trung Quốc. Tỷ lệ học viên có việc làm sau khi tốt nghiệp đạt trên 75%.

Trong giai đoạn này, hơn 30.000 lao động được đào tạo và làm việc tại các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong và ngoài tỉnh, với mức thu nhập bình quân từ 7 đến 10 triệu đồng/người/tháng. Những lớp đào tạo nghề ngắn hạn không chỉ trang bị kiến thức và kỹ năng mà còn giúp bà con tự tin hơn trong việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, tạo ra các sản phẩm chất lượng, nâng cao thu nhập. Nhiều học viên sau khi tham gia các lớp đào tạo nghề đã tìm được việc làm ổn định, góp phần cải thiện cuộc sống và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Cùng với công tác đào tạo nghề, tỉnh Lào Cai đang tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin dữ liệu về thị trường lao động, chú trọng dự báo cung - cầu lao động. Các phiên giao dịch việc làm được tổ chức thường xuyên, đặc biệt tại những xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, nhằm tăng cơ hội việc làm cho người lao động.

Trong năm 2024, toàn tỉnh đã tổ chức 96 phiên giao dịch việc làm, tuyên truyền chính sách lao động và việc làm đến hơn 20.000 lượt người. Qua đó, kết nối việc làm cho 780 lao động. Từ nguồn vốn vay Quỹ Quốc gia giải quyết việc làm, hơn 4.400 lao động được hỗ trợ tạo, duy trì và kết nối việc làm.

Có thể khẳng định, công tác đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn được các địa phương ở miền núi chú trọng. Thực tế chứng minh, đây là hướng đi góp phần giảm nghèo nhanh và bền vững cho vùng cao. Để thực hiện chủ trương này, tỉnh Lào Cai đã có chính sách hỗ trợ trong đào tạo nghề cho những đối tượng là người dân tộc thiểu số. Tiêu biểu phải kể đến các chính sách đào tạo nghề, theo các đề án: Đề án “Dạy nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020” theo Quyết định số 1956 ngày 27/11/2009 của Thủ tướng Chính phủ”; Đề án “Hỗ trợ phụ nữ học nghề, tạo việc làm giai đoạn 2010 - 2015” theo Quyết định số 295 ngày 26/2/2010 của Thủ tướng Chính phủ. Chính sách đào tạo nghề thông qua các đề án đã đào tạo nghề cho đồng bào vùng nông thôn, trang bị kiến thức, kỹ thuật sản xuất nông lâm - nghiệp nâng cao năng suất chất lượng sản phẩm; phát triển các nghề gia công, kỹ thuật góp phần nâng cao thu nhập cho đồng bào. Năm 2024, ước toàn tỉnh còn trên 20.700 hộ nghèo, trong đó, hộ nghèo vùng đồng bào dân tộc thiểu số là trên 19.700 hộ. Con số này đã giảm 6,19% so với năm  trước.

Lộ trình từ nay đến năm 2025, tỉnh Lào Cai phấn đấu đào tạo cho 10.400 lao động nông thôn; đào tạo lao động có tay nghề cao là 6.250 lao động; giai đoạn 2026-2030, phấn đấu đào tạo lao động có tay nghề cao là 27.000 lao động. Đổi mới trong công tác đào tạo nghề, tỉnh sẽ tổ chức các lớp đào tạo nghề cho lao động nông thôn gắn với đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng số cho người dân; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ; chuyển đổi số trong tất cả các khâu nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, tạo động lực phát triển toàn diện các mặt của đời sống kinh tế - xã hội. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số./.