Những năm qua, Lào Cai đã quyết liệt cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh; ưu tiên đẩy nhanh tiến độ nhiều công trình, dự án quan trọng về giao thông, hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và quy hoạch mới các khu, cụm công nghiệp, tạo dư địa phát triển. Bên cạnh đó, tỉnh đặc biệt quan tâm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, nhờ đó chỉ số sản xuất công nghiệp tiếp tục khởi sắc. Cơ cấu ngành công nghiệp Lào Cai tiếp tục chuyển biến tích cực, tăng tỷ trọng của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, khai thác tiềm năng thủy điện hợp lý... và giảm dần tỷ trọng công nghiệp khai thác.

Thu hút đầu tư và tập trung chế biến sâu khoáng sản

Lào Cai có thế mạnh lâu dài về công nghiệp chế biến gắn với khai khoáng. Với 35 loại khoáng sản khác nhau, 150 điểm mỏ có giá trị, trong đó nhiều loại chất lượng cao, trữ lượng lớn như quặng apatit, đồng, sắt, vàng, đất hiếm, graphít, fenpat... các loại khoáng sản giữ vai trò chiến lược trong chuỗi sản xuất toàn quốc. 

Chế biến sâu khoáng sản nhằm tăng giá trị sản xuất công nghiệp.

Năm 2024, công nghiệp Lào Cai tiếp tục duy trì phát triển và đảm bảo là trụ cột quan trọng cho phát triển kinh tế cho tỉnh. Giá trị sản xuất công nghiệp - TTCN đạt 44.016 tỷ đồng, bằng 103,4% so cùng kỳ năm trước; sản lượng khai thác quặng Apatit tăng cao; các dự án sản xuất axit hoạt động ổn định, sản lượng sản xuất và tiêu thụ cao hơn năm trước... Tỉnh tập trung phát triển công nghiệp chế biến sâu khoáng sản, công nghiệp phụ trợ, chú trọng áp dụng công nghệ hiện đại, tiên tiến trong sản xuất để nâng cao chất lượng và bảo vệ môi trường.

Để phát triển công nghiệp theo hướng nâng cao giá trị và bền vững, trong những năm qua, tỉnh chỉ đạo lựa chọn các nhà đầu tư có năng lực tài chính và dự án áp dụng công nghệ hiện đại, tiên tiến, sản xuất sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, thế giới, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, thân thiện với môi trường. Trên địa bàn đã có những doanh nghiệp sử dụng công nghệ hiện đại, hiệu quả sản xuất cao, như: Dự án mở rộng, nâng công suất Nhà máy Luyện đồng Lào Cai; Dự án Nhà máy Tuyển đồng Tả Phời; Dự án Nhà máy Tuyển đồng số 2 thuộc Chi nhánh Mỏ tuyển đồng Sin Quyền; Tổ hợp chế biến sâu quặng apatit tại KCN Tằng Loỏng của Tập đoàn Hóa chất Đức Giang…

Khu công nghiệp – “điểm sáng” ngành công nghiệp

Xưởng may, thêu tại Khu Công nghiệp.

Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai là 1 trong 8 khu kinh tế cửa khẩu trọng điểm của cả nước, được Chính phủ đầu tư, có 2 khu công nghiệp: Bắc Duyên Hải (85ha), Đông Phố Mới (100ha) và 1 khu cửa khẩu Kim Thành (184ha). Đây đều là các khu công nghiệp sạch, chủ yếu gia công chế biến, đóng gói và kho hàng phục vụ xuất, nhập khẩu; tỷ lệ lấp đầy của cả 3 khu công nghiệp hiện đã đạt 87,2%. Khu công nghiệp Tằng Loỏng thuộc huyện Bảo Thắng có diện tích quy hoạch 1.100ha, là khu công nghiệp nặng, ngành nghề chủ yếu là tuyển khoáng, luyện kim, sản xuất phân bón, hóa chất.

Tính tổng thể, khu kinh tế cửa khẩu và các khu công nghiệp tại tỉnh Lào Cai có tổng số hơn 200 dự án đăng ký đầu tư, trong đó 191 dự án còn hiệu lực, 11 dự án đã chấm dứt hoạt động, đang xử lý chuyển tiếp về đất đai, tài sản. Tính riêng năm 2024, giá trị sản xuất công nghiệp trong các khu công nghiệp và khu kinh tế cửa khẩu đạt 21.155 tỷ đồng, tăng gần 20% so với cùng kỳ năm 2023, đạt 100% so với kế hoạch năm 2024 và bằng 46,3% giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh.

Các khu công nghiệp tạo việc làm ổn định cho gần 9.500 lao động. Các đơn vị trong 3 khu công nghiệp đã nộp thuế cho Nhà nước gần 902 tỷ đồng (Tằng Loỏng nộp gần 683 tỷ đồng, Đông Phố Mới hơn 178 tỷ đồng, Bắc Duyên Hải 40,6 tỷ đồng). Mức lương bình quân hằng tháng phổ biến của người lao động tại các khu công nghiệp là khoảng 8 triệu đồng/người; tuy nhiên, có những đơn vị hoạt động hiệu quả cao, đem lại thu nhập vượt trội hơn cho người lao động.

Mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Lào Cai lần thứ 16 (nhiệm kỳ 2020-2025) đã xác định: Công nghiệp là trụ cột quan trọng; thương mại-du lịch, dịch vụ là đột phá; nông, lâm nghiệp và xây dựng nông thôn mới là trọng tâm. Vì thế, trước tiên, các cơ quan, đơn vị chức năng của tỉnh cần nghiên cứu sâu các chủ trương, chính sách, các chỉ thị, nghị quyết, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, tìm ra cách vận dụng sáng tạo, thu hút đầu tư phát triển Khu kinh tế cửa khẩu và các khu công nghiệp.

Gia tăng chế biến sâu

Tính đến nay, Lào Cai có 74 dự án thủy điện đã hoàn thành, phát điện với tổng công suất lắp máy 1.162,85MW, hoạt động phát điện ổn định, an toàn.

Theo Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, công nghiệp Lào Cai phát triển theo hướng gia công, chế biến sâu, mở rộng vị thế, vai trò của tỉnh trong chuỗi sản xuất công nghiệp của cả nước.

Tỉnh cũng mở rộng, phát triển nhóm ngành công nghiệp sau luyện kim, hóa chất, phân bón theo chiều sâu gắn với khai thác các loại khoáng sản có trữ lượng lớn như apatit, đồng, sắt, đất hiếm. Ưu tiên phát triển công nghiệp gia công, chế tạo sản phẩm có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Phát triển công nghiệp chế biến nông lâm sản gắn với phát triển vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ…

Thu hút đầu tư phát triển các ngành công nghiệp có khả năng tạo việc làm cho nhiều lao động; phát triển một số ngành công nghiệp hiện đại như dược sinh học, điện tử, công nghệ thông tin… trên cơ sở tận dụng cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Bám sát Quy hoạch tỉnh Lào Cai thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Lào Cai định hướng phát triển với mục tiêu xây dựng Lào Cai trở thành tỉnh có công nghiệp phát triển. Theo đó, tỉnh tập trung thu hút đầu tư vào các lĩnh vực, nhóm ngành như: phát triển công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản, vật liệu xây dựng theo hướng tiếp tục nâng cao trình độ công nghệ, đẩy mạnh sản xuất các thành phẩm có giá trị cao hơn; tập trung chế biến các sản phẩm nông - lâm - sản chủ lực của tỉnh; Công nghiệp chế tạo hậu luyện kim; dệt may và da giày cao cấp; công nghiệp hỗ trợ; sản xuất thiết bị, linh kiện điện tử; chế biến chất thải gyps, phốt pho đỏ, phân bón giàu lân; Nhóm ngành thiết bị y tế, dược phẩm, phương tiện vận tải hành khách, thiết bị năng lượng tái tạo, động cơ năng lượng mặt trời - gió và gắn với công nghiệp chế biến, chế tạo, lắp ráp thiết bị, linh kiện điện tử, công nghệ in 3D...

Tỉnh đang phấn đấu hoàn thiện trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Lào Cai đến năm 2045, để có cơ sở triển khai các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết, tạo quỹ đất thu hút đầu tư; đồng thời, hoàn thiện Quy hoạch chi tiết các khu chức năng trong Khu kinh tế cửa khẩu. Đề xuất nguồn lực đầu tư hạ tầng các khu chức năng trọng điểm (Khu logistics dịch vụ hậu cần; Khu cửa khẩu phụ Bản Vược; khu công nghiệp gia công chế biến đóng gói hàng hóa xuất, nhập khẩu Bản Qua), tạo hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài; tập trung đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, triển khai các công trình trong khu cửa khẩu.

Với việc ưu tiên thu hút đầu tư vào chế biến sâu khoáng sản, khai thác tiềm năng thủy điện hợp lý, đầu tư phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, dịch vụ logistics … sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp của tỉnh sẽ duy trì tốc độ tăng trưởng cao, là lĩnh vực quan trọng đóng góp lớn vào kinh tế của tỉnh.