Bảo tồn dân ca, dân vũ người Hà Nhì ở Y Tý

Xã Y Tý tỉnh Lào Cai không chỉ nổi tiếng với cảnh quan hùng vĩ mà còn là nơi lưu giữ những di sản văn hóa đặc sắc của người Hà Nhì. Trong số đó, nghệ thuật hát múa dân gian giữ vai trò quan trọng, phản ánh đời sống tinh thần phong phú và bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào.

 

Hai xã vùng núi Y Tý, Mường Hum của Lào Cai hiện là nơi sinh sống của gần 5000 đồng bào người Hà Nhì. Trong đó xã Y Tý người Hà Nhì chiếm đến đến hơn 90% dân số. Nghệ thuật ca múa hát dân gian từ lâu đã trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng nơi đây, được truyền qua nhiều thế hệ thông qua các dịp lễ hội, nghi lễ và sinh hoạt hàng ngày. Các làn điệu dân ca như hát đồng dao A đù lu, hát giao duyên, hát chúc Tết Ga tho tho, điệu múa Ba sa ma (đón trăng) với động tác nhịp nhàng, mô phỏng chuyển động của thiên nhiên mang ý nghĩa văn hóa và thể hiện triết lý sống hài hòa với tự nhiên của người Hà Nhì. Những bài hát, điệu mú thường được trình diễn cùng các nhạc cụ truyền thống như đàn tròn “hót tơ”, sáo dọc, sáo ngang, nhị và tù và, tạo nên bức tranh mang âm hưởng đặc sắc của vùng cao.

Các làn điệu dân ca được người Hà Nhì Y Tý gìn giữ qua các thế hệ.

Năm 2022, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã hỗ trợ triển khai mô hình bảo tồn dân ca, dân vũ Hà Nhì tại xã Y Tý. Dự án có sự tham gia của 7 nghệ nhân và 73 học viên, tập trung truyền dạy các làn điệu và điệu múa truyền thống cho thế hệ trẻ. Hoạt động này không chỉ giúp bảo tồn các bài hát, điệu múa mà còn khơi dậy niềm tự hào văn hóa trong cộng đồng. Các lớp học được tổ chức tại thôn Choản Thèn, nơi 100% cư dân là người Hà Nhì Đen tạo cơ hội cho thanh thiếu niên học hỏi từ các nghệ nhân giàu kinh nghiệm, đồng thời khuyến khích lớp trẻ tham gia biểu diễn tại các sự kiện văn hóa.

Việc bảo tồn hát múa dân ca Hà Nhì còn gắn liền với các lễ hội truyền thống, đặc biệt là lễ hội Khô già già, tổ chức vào ngày Thìn đầu tiên của tháng 6 âm lịch. Đây là dịp để những làn điệu dân ca và điệu múa truyền thống được trình diễn, thu hút người dân địa phương cùng du khách trong và ngoài nước. Những nghi lễ cúng thần Thổ Ty, thần rừng hay các hoạt động cộng đồng khác cũng là cơ hội để nghệ thuật hát múa được gìn giữ và lan tỏa.

Du lịch cộng đồng tại Y Tý cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá di sản dân ca, dân vũ Hà Nhì. Các homestay như “Hà Nhì House” hay “Y Tý Cloud” thường tổ chức các buổi trình diễn dân ca, dân vũ cho du khách, giúp họ trải nghiệm trực tiếp nét đẹp văn hóa bản địa. Thôn Choản Thèn, được công nhận là điểm du lịch từ năm 2021, đã trở thành tâm điểm thu hút du khách nhờ các hoạt động văn hóa, trong đó hát múa dân ca là một phần không thể thiếu. Những hoạt động du lịch trải nghiệm không gian văn hóa không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn tạo nguồn thu nhập ổn định, cải thiện đời sống cho người dân vùng cao.

Một buổi tập dân vũ của đồng bào Hà Nhì xã Y Tý.

Ngày nay, một số yếu tố văn hóa hiện đại cùng xu hướng di cư của giới trẻ đến các đô thị phần nào là thách thức khiến các giá trị truyền thống bị mai một. Để giữ gìn các gí trị văn hóa truyền thống, chính quyền xã Y Tý, tỉnh Lào Cai cùng cộng đồng đang tích cực khuyến khích thanh thiếu niên tham gia các hoạt động văn hóa, đồng thời đẩy mạnh việc ghi chép và lưu trữ các bài hát, điệu múa dân gian. Việc kết hợp giữa bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch được xem là hướng đi bền vững, giúp di sản hát múa dân ca Hà Nhì tiếp tục được gìn giữ và phát huy.

Di sản dân ca và dân vũ Hà Nhì là nét đẹp văn hóa quý giá của Lào Cai, góp phần làm phong phú bức tranh đa dạng văn hóa Việt Nam. Những nỗ lực bảo tồn tại Y Tý đang mang lại kết quả tích cực, giúp thế hệ trẻ và du khách cảm nhận vẻ đẹp mộc mạc của các giai điệu và điệu múa truyền thống, khơi nguồn cảm hứng khám phá vùng đất giàu bản sắc nơi biên cương./.

Văn Doanh

Tin Liên Quan

Lào Cai tạo đột phá trong phát triển văn học, nghệ thuật giai đoạn 2027 - 2031

Giai đoạn 2027 - 2031, tỉnh Lào Cai phấn đấu hỗ trợ đầu tư ít nhất 50 đề cương, bản thảo, công trình, dự án sáng tạo văn học, nghệ thuật có chất lượng; hình thành ít nhất 5 sản phẩm văn hóa - du lịch đặc thù, góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai.

Giữ mạch nguồn văn hóa Giáy ở Mường Hum

Nhắc đến Mường Hum, nhiều người nhớ ngay đến giai điệu da diết của ca khúc “Suối Mường Hum còn chảy mãi”, mang đậm âm hưởng dân ca Giáy.

Lào Cai tổ chức Tuần phim chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Từ ngày 22 đến 24/11, tại Rạp Chiếu phim Lào Cai sẽ diễn ra Tuần phim chào mừng Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII và “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026, giới thiệu đến công chúng nhiều tác phẩm điện ảnh đặc sắc, giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát...

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc.

Rực rỡ Lễ hội hoa dã quỳ xã Thượng Bằng La lần thứ nhất

Ngày 14/11, xã Thượng Bằng La tổ chức Lễ hội hoa dã quỳ lần thứ nhất năm 2026 tại Khu di tích lịch sử quốc gia đèo Lũng Lô, nhằm quảng bá hình ảnh, con người, bản sắc văn hóa địa phương và thu hút du khách.