Gia tăng lừa đảo qua mạng

Theo báo cáo của tỉnh Lào Cai, trong giai đoạn 2020 - 2025, toàn tỉnh ghi nhận 175 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tăng 81 vụ so với giai đoạn trước, với số tiền bị chiếm đoạt lên tới hàng chục tỷ đồng. Điều đáng lo ngại là phần lớn số vụ việc liên quan đến công nghệ cao, với các thủ đoạn mới liên tục xuất hiện như: Giả mạo nhân viên ngân hàng, công an, viện kiểm sát, yêu cầu người dân chuyển tiền “xác minh”; mạo danh người quen, đồng nghiệp trên mạng xã hội nhờ “chuyển tiền gấp”; lừa đầu tư online, việc nhẹ lương cao, mua sắm qua sàn thương mại điện tử giả mạo; lừa vay vốn tín chấp qua app điện thoại, sau đó chiếm đoạt thông tin, cướp trắng tài khoản;… Đáng chú ý, nạn nhân không chỉ là người già hay phụ nữ ít tiếp cận công nghệ, mà còn có cán bộ hưu trí, giáo viên, tiểu thương và cả thanh niên có học vấn, cho thấy tính chất nguy hiểm, khó lường của loại tội phạm này.

Các lực lượng chức năng tuyên truyền bảo vệ biên giới và phòng chống lừa đảo trực tuyến cho nhân dân xã biên giới tỉnh Lào Cai.

Lào Cai kiên trì đấu tranh

Trước thực trạng trên, Lào Cai đã triển khai quyết liệt Chỉ thị 21/CT-TTg, trong đó tập trung đồng bộ các giải pháp, chú trọng tăng cường tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Giai đoạn 2020-2025, trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã tổ chức 10.245 buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho trên 1 triệu lượt người tham gia. Trên các phương tiện thông tin đại chúng đã có trên 3.900 tin bài, trên 5.000 tác phẩm ảnh; trên 1.900 phóng sự liên quan đến công tác phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Công an tỉnh thường xuyên đăng tải các tin trên Fanpage “Tuổi trẻ Phòng an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - CAT Lào Cai”, “Đoàn thanh niên Công an tỉnh” trên trang mạng xã hội Facebook và trên Cổng Thông tin điện tử Công an tỉnh để phục vụ công tác tuyên truyền chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng, Nhà nước; cảnh báo phương thức thủ đoạn của tội phạm lừa đảo trên không gian mạng. Tổ chức Hội nghị tập huấn cập nhật về công tác bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước trên không gian mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phương thức, thủ đoạn của tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại điểm cầu Trung tâm Hội nghị tỉnh đến 170 điểm cầu sở, ban, ngành, UBND các cấp, với sự tham gia đông đảo của gần 6.000 đại biểu.  

Triển khai, xây dựng và củng cố, nhân rộng các mô hình tự phòng, chống tội phạm, xã hội hóa “camera an ninh”, mô hình tự phòng, tự quản, tự bảo vệ, tự tố giác tội phạm của quần chúng nhân dân trong phòng, chống tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản và các hành vi vi phạm pháp luật. Thành lập đường dây nóng đặt tại Công an tỉnh (Phòng Cảnh sát hình sự) và Công an các xã, phường để tiếp nhận, xử lý các thông tin phản ánh của người dân khi bị lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Công an tỉnh và các ngành đã ban hành nhiều kế hoạch, xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành để chia sẻ thông tin và xử lý kịp thời. Trong công tác tiếp nhận tố giác, Cơ quan điều tra tiếp nhận 174 lượt tố giác. Kết quả khởi tố 63 tin, đồng thời tổng kết 5 năm phát hiện, khởi tố mới 175 vụ/171 bị can.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, xong Lào Cai cũng chỉ ra những tồn tại, hạn chế cần sớm khắc phục. Một bộ phận người dân còn chủ quan, thiếu cảnh giác, dễ tin vào lời dụ dỗ hoặc sợ hãi trước các chiêu trò dọa nạt. Việc kiểm soát SIM rác, tài khoản ngân hàng không chính chủ còn chưa chặt, tạo điều kiện cho đối tượng phạm tội. Một số cán bộ cơ sở chưa kịp thời nắm bắt, hướng dẫn người dân, nhất là ở vùng cao, vùng sâu.

Các cơ quan chuyên môn của tỉnh đã tăng cường một số giải pháp trong thời gian tới. Cảnh báo sớm bằng công nghệ, phát triển các công cụ tự động phát hiện, gắn cảnh báo trong các ứng dụng tài chính – ngân hàng, mạng xã hội. Rà soát SIM rác, siết chặt quy trình mở tài khoản ngân hàng. Tuyên truyền sâu rộng ở cấp thôn, bản, sử dụng loa truyền thanh, cán bộ cơ sở, người có uy tín trong cộng đồng.

Chỉ thị số 21/CT-TTg cũng đã khẳng định phòng ngừa là giải pháp gốc rễ để đấu tranh với tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Lào Cai nhấn mạnh thông điệp: “Phòng ngừa là then chốt, chủ động là giải pháp”. Lào Cai là một trong những địa phương triển khai bài bản, có chiều sâu, với sự vào cuộc nghiêm túc từ cấp ủy, chính quyền đến lực lượng chức năng. “Không ai có thể bảo vệ tài sản của bạn tốt hơn chính bạn” – thông điệp này cần được nhắc lại nhiều lần, ở nhiều kênh, nhiều cấp độ, nhất là trong kỷ nguyên số với tốc độ lan truyền thông tin và rủi ro an ninh ngày càng cao. 

Lừa đảo chiếm đoạt tài sản là một loại tội phạm đặc biệt – không có tiếng súng, không có vũ khí nhưng có thể khiến người dân trắng tay chỉ sau vài cú click chuột. Sau 5 năm kiên trì thực hiện Chỉ thị 21, Lào Cai đã thiết lập được “lá chắn cộng đồng” bước đầu vững chắc. Nhưng để bảo vệ người dân trước những thủ đoạn ngày càng tinh vi, không thể chỉ trông chờ vào lực lượng chức năng – mà cần sự đồng hành của cả xã hội./.