Tầm vóc mới

Theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, tỉnh Lào Cai sau sáp nhập có diện tích tự nhiên 13.256,92 km², dân số gần 1,8 triệu người – trở thành tỉnh đứng thứ 3 về diện tích và thứ 4 về quy mô dân số trong vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn là sự cộng hưởng về địa chính trị, tiềm năng kinh tế và liên kết vùng đã giúp Lào Cai trở thành một “cực tăng trưởng” mới của cả khu vực.

Trên nền tảng đó, Lào Cai kiến nghị Trung ương điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 theo hướng xác lập Lào Cai là trung tâm công nghiệp chế biến sâu, logistics, du lịch và kinh tế cửa khẩu, đồng thời là điểm kết nối chiến lược giữa Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc và ASEAN.

Kinh tế - xã hội Lào Cai duy trì đà tăng trưởng ấn tượng. GRDP năm 2024 của tỉnh Lào Cai cũ ước đạt 77.223 tỷ đồng, tăng 11,8% so với năm trước; GRDP bình quân đầu người đạt 97,5 triệu đồng/người/năm. Kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu đạt trên 2,5 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò của Lào Cai là “cửa ngõ giao thương” quan trọng với Trung Quốc. Chỉ số PAR INDEX, SIPAS, PAPI đều tăng bậc, phản ánh quyết tâm cải thiện môi trường đầu tư và hiệu quả điều hành công vụ.

Cao tốc Nội Bài – Lào Cai. 

Hạ tầng bứt phá, với hàng loạt dự án giao thông chiến lược được triển khai. Cao tốc Nội Bài – Lào Cai (mở rộng đoạn Yên Bái – Lào Cai) tổng mức đầu tư 7.616 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành 2026. Đường sắt tốc độ cao Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư. Cảng hàng không Sa Pa công suất 3 triệu lượt khách/năm, đang thi công giai đoạn 2. Đây là những “đòn bẩy” then chốt để tạo bứt phá về kết nối, logistics, thương mại và phát triển đô thị – công nghiệp.

Bốn trụ cột phát triển

Tỉnh Lào Cai xác định rõ 4 trụ cột phát triển chiến lược sau hợp nhất. Công nghiệp chế biến sâu: Tập trung khai thác có hiệu quả chuỗi giá trị khoáng sản (apatit, đồng, đất hiếm...), phát triển công nghệ luyện kim, hóa chất có giá trị gia tăng cao, gắn với xuất khẩu và sản xuất xanh – tuần hoàn. Nông nghiệp hàng hóa: Phát triển vùng nguyên liệu lớn (quế, chè, dược liệu, gỗ...), liên kết với các cụm công nghiệp chế biến hiện đại, đáp ứng thị trường nội địa và xuất khẩu. Du lịch – Dịch vụ: Lợi thế về khí hậu, danh lam thắng cảnh, văn hóa đặc sắc các dân tộc thiểu số là nền tảng để đẩy mạnh du lịch sinh thái, cộng đồng, nghỉ dưỡng cao cấp. Kinh tế cửa khẩu – Logistics: Hình thành “Cửa khẩu thông minh”, “Khu kinh tế tự do biên giới”, xây dựng trung tâm logistics cấp vùng kết nối với cảng biển quốc tế. 

Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai.

Lào Cai không chỉ dừng lại ở hạ tầng và ngành kinh tế. Tỉnh đang chủ động kiến nghị Trung ương ban hành cơ chế đặc thù để phát huy tối đa vị thế “cực tăng trưởng”. Những đề xuất nổi bật gồm: Hình thành Khu kinh tế cửa khẩu hiện đại, với chính sách ưu đãi về thuế quan, thủ tục hải quan điện tử, logistics thông minh. Đầu tư hạ tầng số, chuyển đổi số và khoa học công nghệ, đưa Lào Cai trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng. Cải thiện chất lượng giáo dục nghề nghiệp, y tế, an sinh xã hội, tạo nền tảng phát triển toàn diện và bền vững.

Lào Cai chủ động kiến nghị Trung ương ban hành cơ chế đặc thù, tập trung: Hình thành Khu kinh tế cửa khẩu hiện đại với ưu đãi thuế quan, hải quan điện tử, logistics thông minh; đầu tư hạ tầng số, chuyển đổi số, khoa học công nghệ để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng; nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, y tế, an sinh xã hội, bảo đảm phát triển bền vững.

Trong bối cảnh cả nước triển khai Nghị quyết số 81/2023/QH15 về Quy hoạch tổng thể quốc gia, Lào Cai đang tiên phong đề xuất những điều chỉnh chiến lược và cụ thể, không chỉ cho riêng mình mà còn cho cả tiểu vùng Tây Bắc. Tỉnh mong muốn trở thành mô hình mẫu về phát triển đồng bộ – hiện đại – bền vững, từ đó lan tỏa động lực đến các tỉnh lân cận.

Việc hợp nhất Lào Cai – Yên Bái là bước đi táo bạo và chiến lược của Đảng, Nhà nước trong tái cấu trúc đơn vị hành chính. Nhưng thành công của hợp nhất chỉ thực sự đến khi Lào Cai chuyển hóa được nguồn lực – không gian – cơ hội thành sức mạnh nội tại, nâng tầm vị thế của vùng núi phía Bắc trên bản đồ phát triển quốc gia và khu vực./.