Chương trình "Du lịch về cội nguồn" liên kết du lịch 3 tỉnh Lào Cai - Yên Bái - Phú Thọ.

Những sáng kiến trong phục vụ kháng chiến chống thực dân Pháp, chống chiến tranh phá hoại của giặc Mỹ

Ngày 22/8/1945, UBND Cách mạng lâm thời tỉnh Yên Bái đã thành lập Phòng Thông tin tuyên truyền do đồng chí Nguyễn Phúc - Phó Ban cán sự Đảng trực tiếp phụ trách. Đây là cơ quan thông tin ở địa phương ra đời sớm, trước cả ngày thành lập Bộ Tuyên truyền. Bộ máy của Phòng Thông tin gồm có 5 cán bộ, tuy ít người nhưng cũng biên soạn và xuất bản tờ báo “Tiến lên”.

Ở Lào Cai, khoảng cuối tháng 11/1946, Ty Thông tin được thành lập, do đồng chí Nguyễn Đức Hợp làm Trưởng ty. Thời kỳ đó, Ty Thông tin Lào Cai đã tổ chức in tờ tin, vẽ tranh cổ động, triển lãm sách báo cách mạng; phối hợp với đoàn Văn nghệ sĩ do nhạc sĩ Văn Cao đứng đầu tổ chức quán Thiên Thai. Đây là điểm sinh hoạt văn hóa đầu tiên của tỉnh có tổ chức cách mạng.

Trong những năm đầu bảo vệ nền độc lập và tiến hành cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, ngành Thông tin của hai tỉnh đã có sáng kiến thành lập các đội tuyên truyền thiếu niên lưu động và đưa văn nghệ sĩ đến các đơn vị bộ đội, vùng căn cứ trực tiếp sáng tác cổ động kháng chiến.

Ty Thông tin Yên Bái có sáng kiến thành lập “chòi thông tin” - vừa hoạt động phát thanh, truyền thanh trên chòi cao, vừa triển lãm ảnh, tuyên truyền lưu động phổ biến chính sách của Đảng và Chính phủ trong kháng chiến.

Trong Chiến dịch Lê Hồng Phong, đội tuyên truyền của Ty Thông tin Lào Cai còn phối hợp với các lực lượng, các đội tuyên truyền của bộ đội, vừa tổ chức diễn kịch, kịp thời biểu diễn các ca khúc “Giải phóng Nghĩa Đô”, “Giải phóng Bắc Hà”, “Tiến lên giải phóng Lào Cai”.

Như vậy, các sáng kiến về “chòi thông tin”, đội tuyên truyền văn nghệ, huấn luyện, sử dụng hàng binh làm công tác tuyên truyền… đã trở thành những sáng kiến hay, giá trị trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Hòa bình được lập lại, tỉnh Yên Bái có sáng kiến chỉ đạo, vận động các doanh nghiệp, các tiểu thương, tiểu chủ tích cực tham gia xây dựng cơ sở vật chất của ngành. Ở Lào Cai, ngành văn hóa tích cực tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa Việt - Trung, xây dựng cơ sở văn hóa ở các huyện và thị xã. Đặc biệt, tỉnh chủ động thành lập đoàn nghệ thuật dân tộc, lập các tổ tuyên truyền xung kích phục vụ tại chợ phiên và các xã vùng cao. Nhiều năm liền, tỉnh trở thành ngọn cờ đầu về hoạt động văn nghệ vừa phục vụ đồng bào các dân tộc trong tỉnh, vừa trở thành đoàn nghệ thuật đầu tiên giao lưu với nước bạn Trung Quốc.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt, toàn ngành văn hóa thông tin Yên Bái - Lào Cai trở thành đội quân chủ lực phục vụ các trận địa phòng không, phục vụ chiến trường Khu 6 ở miền Trung. Đặc biệt, các đội văn nghệ “Tiếng hát át tiếng bom” được xây dựng ở khắp các xí nghiệp, hợp tác xã, trường học...

Ngành văn hóa, thể thao Hoàng Liên Sơn với những sáng kiến nổi bật

Năm 1976, tỉnh Hoàng Liên Sơn được thành lập trên cơ sở hợp nhất 3 tỉnh: Yên Bái, Lào Cai và Nghĩa Lộ. Ngành văn hóa, thể thao Hoàng Liên Sơn đã xây dựng nhiều hoạt động có quy mô lớn, hiệu quả và trở thành sáng kiến của toàn ngành. Tiêu biểu là sáng kiến xây dựng “Chợ văn hóa”. Sau đó, Sở phối hợp với UBND huyện Bắc Hà tiến hành xây dựng mô hình "Chợ văn hóa" ở Bắc Hà gồm phòng chiếu phim, khu biểu diễn ngoài trời, khu triển lãm, điểm sinh hoạt văn nghệ buổi tối, quy hoạch các hàng quán ở chợ, tăng diện tích cho các quầy nhạc cụ, quầy bán thổ cẩm...

Thi đấu đẩy gậy tại Lễ hội Gầu tào xã Pha Long, tỉnh Lào Cai.

Hoàng Liên Sơn có 19 dân tộc anh em với nhiều ngành nhóm khác nhau. Năm 1981, toàn ngành nghiên cứu trọng điểm các di sản văn hóa nghệ thuật của các dân tộc, xây dựng thành các mô hình “Ngày văn hóa các dân tộc vùng cao biên giới”. Sau đó, Sở Văn hóa - Thông tin đã nghiên cứu xây dựng thành mô hình: tổ chức biểu diễn nghệ thuật, trích đoạn lễ hội, liên hoan ẩm thực, triển lãm trưng bày ảnh và hiện vật... được Bộ Văn hóa đánh giá cao.

Ngày 28/8/1982, ngành Văn hóa Hoàng Liên Sơn đã tổ chức thành công “Ngày văn hóa các dân tộc vùng cao, biên giới”. Mô hình này được Bộ nhân ra diện rộng, tổ chức khắp các vùng trong cả nước...

Năm 1982 - 1986, tình hình biên giới Việt - Trung căng thẳng, Sở Văn hóa - Thông tin Hoàng Liên Sơn đã nghiên cứu xây dựng mô hình “Phòng tuyến văn hóa biên giới” sau đổi tên thành “Điểm tựa văn hóa lòng dân”.

Những sáng kiến hay giai đoạn 1991 - 2025

Ngày 1/10/1991, tỉnh Hoàng Liên Sơn chia tách thành 2 tỉnh: Yên Bái, Lào Cai. Ngành Văn hóa Lào Cai liên kết với ngành Văn hóa Yên Bái, Phú Thọ xây dựng chương trình “Du lịch về cội nguồn” - tạo ra tuyến du lịch sông Hồng, du lịch tâm linh qua hệ thống đình, chùa dọc sông Hồng, du lịch văn hóa qua các di tích văn hóa và các làng văn hóa du lịch cộng đồng của 3 tỉnh.

Tháng 6/2010, trong hội nghị các tỉnh Tây Bắc mở rộng ở Bắc Hà, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai đề xuất sáng kiến xây dựng mô hình liên kết “Du lịch 8 tỉnh Tây Bắc mở rộng” hoạt động hiệu quả, trở thành mô hình liên kết địa phương đầu tiên toàn quốc về du lịch.

Là tỉnh biên giới, ngành văn hóa Lào Cai đã liên kết xây dựng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch tại tỉnh Vân Nam Trung Quốc. Từ năm 2005 đến nay, hai tỉnh hợp tác để tổ chức festival, tham gia các lễ hội, tổ chức các giải leo núi “Chinh phục đỉnh Fansipan”, xây dựng “Một điểm đến hai thành phố” nhằm kết nối du lịch, xây dựng mô hình tủ sách Việt Nam và Trung Quốc ở hai tỉnh Lào Cai, Vân Nam, tổ chức diễn đàn học thuật “Giao lưu kinh tế văn hóa qua lưu vực sông Hồng”...

Lào Cai còn có sáng kiến xây dựng chương trình thể thao du lịch, tăng thời gian lưu trú, tăng số lượng khách lưu trú hiệu quả. Sáng kiến này hiện nay đang được trung tâm thể thao phát huy.

Nhiều năm liền, phát huy thế mạnh về thể thao dân tộc và đào tạo vận động viên trẻ, Yên Bái đã trở thành trung tâm đào tạo hiệu quả của vùng Tây Bắc.

Tỉnh Lào Cai và tỉnh Yên Bái trở thành 2 địa phương có nhiều phát hiện, nghiên cứu về văn hóa phi vật thể nổi tiếng quốc gia như thực hành tín ngưỡng Then Tày Thái, xòe Thái, khèn Mông, hệ thống các lễ hội cổ truyền các dân tộc. Lào Cai nhiều năm liền là tỉnh đứng đầu toàn quốc về số lượng di sản phi vật thể được ghi danh. Đặc biệt công tác nghiên cứu văn hóa dân gian ứng dụng vào đời sống đương đại, trở thành nguồn lực phát triển du lịch. Hầu hết các điểm đến, các tuyến du lịch, các làng du lịch cộng đồng đều kế thừa, phát huy di sản văn hóa dân gian.

Trong chặng đường 80 năm qua, ngành văn hóa, thể thao và du lịch Lào Cai đã phát triển mạnh mẽ, có nhiều sáng kiến, đề án có giá trị khoa học mang tính lan tỏa phạm vi toàn quốc và khu vực; góp phần phát triển kinh tế - xã hội, hợp tác quốc tế ở Lào Cai./.