Lào Cai gìn giữ và phát huy các giá trị, bản sắc văn hóa trở thành sản phẩm độc đáo hấp dẫn du khách. 

Bản sắc văn hóa được bảo tồn và lan tỏa

Tháng 6/2025, theo Nghị quyết của Quốc hội khóa XV, hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái chính thức hợp nhất, hình thành tỉnh Lào Cai mới. Đây không chỉ là bước thay đổi về mặt tổ chức hành chính, mà còn mở ra một không gian phát triển rộng lớn với những cơ hội vượt trội cho ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Với sự giao thoa của bản sắc văn hóa đa dân tộc, tài nguyên du lịch phong phú và thế mạnh bổ trợ lẫn nhau giữa hai địa phương, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai mới được kỳ vọng sẽ tạo ra những đột phá mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa khát vọng phát triển theo hướng xanh, hài hòa, bản sắc và hạnh phúc như định hướng chiến lược mà tỉnh đang hướng tới.

Sau khi sáp nhập, tỉnh Lào Cai trở thành nơi hội tụ của trên 30 nhóm, ngành dân tộc, mỗi dân tộc mang những sắc màu văn hóa riêng, cùng hòa quyện để tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng và đặc sắc. Hiện nay, Lào Cai là địa phương có số lượng di sản văn hóa nhiều và đa dạng nhất cả nước, với 4 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, 56 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia và gần 100 lễ hội, nghi lễ đặc sắc của các dân tộc. Mỗi di sản, mỗi lễ hội không chỉ là mảnh ghép quý giá nuôi dưỡng đời sống tinh thần của cộng đồng, mà còn khẳng định bản sắc độc đáo của từng dân tộc trên mảnh đất này.

Để bản sắc văn hóa được bảo tồn và lan tỏa, có sự đóng góp không nhỏ của các nghệ nhân, những “kho tàng sống” của cộng đồng. Lào Cai hiện có 99 nghệ nhân, trong đó có 2 nghệ nhân Nhân dân, 38 nghệ nhân Ưu tú, 14 nghệ nhân dân gian và 45 nghệ nhân cấp tỉnh. Mỗi nghệ nhân đều nhiệt huyết, trách nhiệm trong việc bảo tồn, trao truyền, đưa di sản thấm sâu vào cộng đồng. Các nghệ nhân, những “di sản sống” giờ đây không chỉ "dệt" nên bản sắc văn hóa tại bản làng, mà còn đem câu chuyện sống động của dân tộc mình đến gần hơn với công chúng.

Văn hoá - Nền tảng phát triển du lịch bền vững

Văn hóa truyền thống chính là nền tảng để phát triển du lịch cộng đồng – một loại hình du lịch nổi bật tại Lào Cai hiện nay.

Du lịch cộng đồng đã hình thành ở Lào Cai cách đây gần 30 năm, khởi đầu cho loại hình du lịch này là những hộ dân người Tày, Giáy ở xã Bản Hồ và Tả Van. Điều kiện cơ sở vật chất khi đó thiếu thốn, nhưng du khách lại thích sự mộc mạc trong những nếp nhà đơn sơ ấy và yêu cuộc sống của người dân nơi đây.

Từ những bản làng làm du lịch cộng đồng đầu tiên ở thị xã Sa Pa (trước hợp nhất), các mô hình dần phát triển sang nhiều địa phương khác trong toàn tỉnh. Bắc Hà, Y Tý, Nghĩa Đô, Mù Cang Chải, Nghĩa Lộ, Trạm Tấu, Suối Giàng, Thác Bà... giờ đây đã trở thành những điểm đến hấp dẫn du khách bởi cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và sản phẩm địa phương độc đáo của các tộc người.

Trong đó, sản phẩm địa phương không chỉ là yếu tố phụ trợ mà đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách trong hành trình trải nghiệm. Từ thổ cẩm dệt tay, rượu ngô men lá, chè Shan tuyết, đến các món ẩm thực truyền thống như xôi ngũ sắc, thắng cố, mèn mén… tất cả đều góp phần tạo nên bản sắc riêng biệt cho từng vùng đất.

Nghi thức rước Mẫu qua sông trong lễ hội tại di tích quốc gia đền Đông Cuông.

Văn hoá – Mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn

Những giá trị văn hóa truyền thống vẫn luôn là mạch nguồn nuôi dưỡng tinh thần, hun đúc niềm tin và sức mạnh cho con người Lào Cai hôm nay. Trên địa bàn tỉnh, hơn 2.000 câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ được thành lập, trong đó trên 1.000 câu lạc bộ duy trì hoạt động thường xuyên. Đây là mái nhà chung của những nghệ nhân, hạt nhân văn nghệ, góp phần gìn giữ bản sắc, đáp ứng nhu cầu hưởng thụ văn hóa ngày càng cao của Nhân dân.

Nếu các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ là những ngọn lửa giữ gìn bản sắc, thì các nghệ sĩ, diễn viên chính là những chiến sĩ lan tỏa tình yêu văn hóa đến khắp bản làng.

Với hàng trăm buổi biểu diễn tuyên truyền mỗi năm, những chiến sĩ trên mặt trận văn hoá vẫn luôn miệt mài mang thông tin và lời ca tiếng hát đến với cơ sở. Những chương trình biểu diễn - tuyên truyền trên những sân khấu giản đơn không chỉ góp phần làm giàu đời sống tinh thần, mà còn chuyển tải chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước tới đông đảo Nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới.

Nếu ở bản làng họ là chiến sĩ văn hóa, thì trên sân khấu chuyên nghiệp họ là những nghệ sĩ tỏa sáng đầy tự hào. Nhờ lòng yêu nghề và nỗ lực không ngừng, các nghệ sĩ, diễn viên của Đoàn Nghệ thuật dân tộc tỉnh Lào Cai nhiều năm liền đạt thành tích cao tại các kì Liên hoan ca múa nhạc toàn quốc, mang về những giải thưởng uy tín, khẳng định chất lượng và sự sáng tạo trong biểu diễn. Thành công ấy không chỉ là niềm tự hào của các nghệ sĩ, mà còn lan tỏa giá trị văn hóa, nâng tầm nghệ thuật dân tộc và khẳng định vị thế văn hóa của tỉnh.

Văn hóa còn tiếp tục chảy trong từng trang sách, để Thư viện trở thành không gian lan tỏa tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ bạn đọc. Với kho tư liệu ngày càng phong phú, hàng vạn đầu sách cùng nhiều hoạt động gắn với văn hóa đọc và ứng dụng công nghệ thông tin, Thư viện không chỉ mở rộng khả năng tiếp cận tri thức mà còn bồi đắp khát vọng học tập, sáng tạo, xây dựng xã hội học tập trên quê hương Lào Cai. Chỉ tính riêng 6 tháng đầu năm 2025, Thư viện đã bổ sung hàng chục nghìn bản sách mới, số hóa hàng chục nghìn trang tài liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử và triển khai phần mềm quản trị dùng chung Vietbiblio đến nhiều thư viện cơ sở giáo dục. Cùng với đó là chuỗi hoạt động phong phú như Ngày hội Sách và Văn hóa đọc, Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc, triển lãm chuyên đề, xe thư viện lưu động hay chương trình “Sách hay trong tháng”... Tất cả đã đưa sách đến gần hơn với mọi lứa tuổi, từ thành thị tới vùng sâu, vùng xa, góp phần nuôi dưỡng văn hóa đọc trong cộng đồng.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cắt băng Khai mạc Hội Báo Xuân và các hoạt động mừng Đảng, mừng Xuân 2025.

Thể thao - Khát vọng vươn xa

Cùng với phát triển văn hóa, phong trào thể dục thể thao ở Lào Cai ngày càng sôi nổi, lan tỏa từ thành thị đến nông thôn. Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao được đầu tư từ tỉnh đến cơ sở, tạo điều kiện để các hoạt động rèn luyện trở nên phong phú, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Hiện nay, gần 40% dân số thường xuyên luyện tập thể thao để nâng cao sức khỏe, phục vụ lao động, học tập và đời sống.

Không chỉ dừng ở phong trào quần chúng, những năm gần đây, Lào Cai còn nổi lên như điểm đến thể thao tiềm năng với cơ sở vật chất đáp ứng yêu cầu chuyên môn, để lại ấn tượng tốt đẹp cho vận động viên và người hâm mộ. Trung bình mỗi năm, tỉnh đăng cai gần 10 giải thể thao cấp quốc gia, khẳng định vị thế là điểm hẹn lý tưởng cho cả thể thao phong trào lẫn thành tích cao.

Từ nền tảng ấy, thể thao thành tích cao Lào Cai đã có bước tiến dài. Nếu như trước đây Lào Cai từng là đơn vị “trắng huy chương”, thì nay, mỗi năm các vận động viên đã giành được trên 200 huy chương ở các giải đấu trong nước và quốc tế, một thành quả cho thấy sức bật đáng tự hào, đồng thời khẳng định phẩm chất của con người Lào Cai - luôn năng động, tự tin và khát vọng vươn lên.

Trong hành trình phát triển, báo chí luôn là cầu nối quan trọng, đưa hình ảnh Lào Cai – đặc biệt trên lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch – đến gần hơn với công chúng. Qua từng trang báo, từng thước phim, di sản văn hóa, lễ hội đặc sắc, thành tựu thể thao và tiềm năng du lịch được lan tỏa rộng rãi, góp phần quảng bá một Lào Cai giàu bản sắc, năng động và thân thiện. Báo chí không chỉ tuyên truyền, quảng bá mà còn đồng hành trong việc bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống, khích lệ phong trào thể thao quần chúng, thúc đẩy du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

80 năm xây dựng và phát triển, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai đã không ngừng đổi mới, gắn kết chặt chẽ với dòng chảy phát triển của tỉnh. Văn hóa được bảo tồn và lan tỏa, thể thao quần chúng ngày càng sôi động, du lịch trở thành động lực tăng trưởng quan trọng. Tất cả đã tạo nên một diện mạo mới, khẳng định vị thế của Lào Cai là vùng đất giàu bản sắc, năng động và khát vọng vươn xa./.