Năm 2025 chứng kiến cú lột xác lịch sử: trái phiếu mất sức hút, vàng tăng trưởng mạnh mẽ và trở thành tâm điểm danh mục đầu tư an toàn của cá nhân lẫn ngân hàng trung ương (trong ảnh: Vàng miếng tại Incheon, phía tây thủ đô Seoul, Hàn Quốc). Ảnh: Yonhap/TTXVN

Trong thế giới đầu tư, các lựa chọn an toàn và ổn định luôn là ưu tiên hàng đầu của nhiều nhà đầu tư, và theo truyền thống, trái phiếu luôn là "người bạn" đáng tin cậy. Thế nhưng, theo trang tin châu Âu Euronews.com ngày 15/9, câu chuyện của năm 2025 lại chứng kiến một sự dịch chuyển đáng chú ý: các nhà đầu tư đang dần từ bỏ trái phiếu để chuyển sang vàng, thứ kim loại quý đang "tỏa sáng rực rỡ". Vậy điều gì đã khiến một sự thay đổi lớn như vậy diễn ra, và liệu đây có phải là một xu hướng đầu tư dài hạn?

Vàng “chiếm sóng”, trái phiếu mất dần sức hút

Năm 2025, vàng đã vươn lên vị trí dẫn đầu trong danh mục tài sản được săn đón. Giá vàng đã tăng vọt lên mức kỷ lục trên 3.600 USD/ounce (khoảng 3.080 euro), mang lại lợi nhuận gần 40% tính đến thời điểm hiện tại. Đây là năm tốt nhất của vàng kể từ 1978. Trong khi đó, thị trường chứng khoán toàn cầu cũng tăng trưởng tích cực, nhưng vẫn thua xa lợi nhuận mà vàng mang lại. Ngược lại, trái phiếu lại tiếp tục trải qua một giai đoạn hoạt động đáng thất vọng.

Trái phiếu kho bạc Mỹ và trái phiếu chính phủ châu Âu từ lâu đã được xem là "bộ giảm xóc" cho các danh mục đầu tư cân bằng, thường tăng giá khi các tài sản rủi ro khác giảm. Tuy nhiên, mối quan hệ này dường như đã bị phá vỡ. Kể từ năm 2020, trái phiếu chính phủ châu Âu đã mất khoảng 20% giá trị, và trái phiếu kho bạc dài hạn của Mỹ còn tệ hơn, giá giảm một nửa.

Tính từ đầu năm 2025, các chỉ số trái phiếu chuẩn châu Âu đã giảm 2%, kém hiệu quả hơn cả cổ phiếu và hàng hóa. Sự sụt giảm này đã gây tổn hại nghiêm trọng đến chiến lược đầu tư cổ điển 60/40 (60% cổ phiếu, 40% trái phiếu), vốn chỉ mang lại 32% lợi nhuận trong 5 năm qua, so với mức tăng 109% của riêng chỉ số S&P 500.

Bất ổn chính trị và lạm phát: Kẻ thù của trái phiếu

Lý do chính khiến trái phiếu không còn là công cụ bảo vệ hiệu quả là lạm phát. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chững lại, rủi ro địa chính trị leo thang và lạm phát vẫn ở mức cao, trái phiếu khó có thể bảo vệ được giá trị đầu tư, bởi lạm phát làm xói mòn lợi nhuận thực tế.

Một trong những lý do khiến các nhà đầu tư mất niềm tin vào trái phiếu là rủi ro về uy tín của các tổ chức phát hành. Mức nợ chính phủ cao và chính sách tài khóa nới lỏng càng làm lu mờ triển vọng của trái phiếu. Chuyên gia phân tích Samantha Dart của Goldman Sachs nhấn mạnh rằng danh mục đầu tư cổ phiếu-trái phiếu đặc biệt dễ bị tổn thương khi uy tín của các tổ chức bị xói mòn, như đã từng xảy ra vào những năm 1970.

Ngoài ra, sự can thiệp chính trị vào chính sách tiền tệ cũng là một mối lo ngại lớn. Chẳng hạn, chiến dịch công kích mạnh mẽ của Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã làm dấy lên lo ngại về áp lực tiềm tàng buộc Fed phải giữ lãi suất ở mức thấp một cách giả tạo, làm suy yếu khả năng chống lạm phát của cơ quan này.

Vàng: "Hầm trú ẩn" cuối cùng

Trong bối cảnh trái phiếu kém hiệu quả, vàng đã lấp đầy khoảng trống và khẳng định lại vị thế của mình như một tài sản trú ẩn an toàn cuối cùng. Giá trị của vàng phần lớn không tương quan với các loại tài sản khác, khiến nó trở thành một công cụ phòng ngừa rủi ro lý tưởng trong môi trường biến động hiện nay. Trong những đợt bán tháo, khi cả cổ phiếu và trái phiếu cùng giảm, vàng vẫn giữ được giá trị và thậm chí còn tăng. Điều này phản ánh lại mô hình từ những năm 1970, khi lạm phát hoành hành và uy tín của ngân hàng trung ương yếu.

Hành vi của các nhà đầu tư tư nhân cũng đang chịu ảnh hưởng bởi làn sóng mua vàng mạnh mẽ của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là từ các thị trường mới nổi. Kể từ khi các lệnh trừng phạt của phương Tây đóng băng dự trữ ngoại tệ của Nga vào năm 2022, các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ đã đẩy mạnh đa dạng hóa dự trữ khỏi đồng đô la Mỹ sang vàng. Theo IMF, lượng vàng mua vào của các ngân hàng trung ương đã tăng gấp 5 lần kể từ tháng 2/2022.

Các nhà đầu tư đang đi theo con đường này. SPDR Gold Shares (GLD), quỹ ETF (quỹ đầu tư được giao dịch trên sàn chứng khoán) vàng lớn nhất thế giới, đã thu hút 11,3 tỷ USD (9,63 tỷ euro) dòng vốn chảy vào chỉ trong năm nay, cho thấy các nhà đầu tư tư nhân đang coi vàng như một tài sản dự trữ chiến lược. Không giống như trái phiếu, vàng không phụ thuộc vào uy tín của bất kỳ tổ chức nào. Nó không thể bị in ấn, bị phê chuẩn hay bị hạ giá, những đặc tính ngày càng hấp dẫn trong bối cảnh nợ công gia tăng, chính trị phân cực và rủi ro phân mảnh.

Nhà phân tích Samantha Dart của Goldman Sachs đã đưa ra nhận định rằng nếu chỉ 1% trái phiếu kho bạc của Mỹ được chuyển sang vàng, giá có thể tăng vọt lên gần 5.000 USD/ounce. Ngay cả trong kịch bản ôn hòa hơn, Goldman Sachs vẫn kỳ vọng giá vàng sẽ đạt 4.000 USD vào giữa năm 2026. Sự tăng giá lịch sử của vàng vào năm 2025 không chỉ phản ánh động lực của thị trường mà còn đánh dấu sự thay đổi cơ bản trong ưu tiên của nhà đầu tư. Vàng đang đóng vai trò trung tâm trong các danh mục đầu tư từng được neo giữ bằng trái phiếu, khẳng định vị thế của mình là một tài sản trú ẩn an toàn trong một thế giới mà các biện pháp bảo vệ truyền thống đang bị lung lay.

Vì sao năm 2025 vàng 'soán ngôi' trái phiếu? | baotintuc.vn