UNESCO hoàn tất đại dự án 'Lịch sử chung của châu Phi'

Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, sau 61 năm thực hiện, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) vừa chính thức công bố 3 tập cuối của bộ “Lịch sử chung của châu Phi”, khép lại một công trình khoa học đồ sộ với sự tham gia của hơn 550 chuyên gia, với mục tiêu kể lại lịch sử châu Phi bằng chính tiếng nói của người châu Phi, thoát khỏi các định kiến và huyền thoại do chủ nghĩa thực dân để lại.

Ảnh chụp màn hình: unesco.org

Được khởi động năm 1964, vào thời điểm làn sóng giành độc lập lan rộng khắp châu Phi, dự án được xem là một trong những nỗ lực trí tuệ lớn nhất của thế kỷ XX. Ba tập cuối, ra mắt ngày 17/10 tại trụ sở UNESCO ở Paris, hoàn thiện bộ sách gồm 11 tập, trải dài từ khởi nguyên của nhân loại đến các thách thức hiện đại của “châu Phi toàn cầu”.

Theo ông Lamine Diagne, chuyên gia phụ trách chương trình của UNESCO, mục tiêu ban đầu là “trả lại cho châu Phi lịch sử thật sự của mình” và khẳng định các bản sắc văn hóa, tư tưởng, nền văn minh và thể chế đa dạng của lục địa". Công trình này cũng nhằm chống lại cách nhìn méo mó vốn bị chi phối bởi quan điểm thực dân.

Để phản bác luận điểm cho rằng các xã hội châu Phi không thể nghiên cứu khoa học do thiếu tài liệu viết, dự án đã kết hợp truyền thống truyền khẩu với tư liệu lưu trữ, phát hiện khảo cổ và nghiên cứu hiện đại. Trong hơn nửa thế kỷ qua, UNESCO phải vượt qua vô vàn khó khăn: kinh phí hạn chế, mạng lưới hàng trăm nhà khoa học nói nhiều ngôn ngữ và tình trạng thiếu cơ sở nghiên cứu của nhiều học giả châu Phi. Hai trung tâm lưu trữ tư liệu được thành lập tại Niamey (Niger) và Dar es-Salaam (Tanzania) để thu thập dữ liệu trên toàn thế giới.

Sau khi dừng lại ở tập VIII vào những năm 90 của thế kỷ trước, dự án đã được tái khởi động năm 2009 theo đề nghị của các nguyên thủ quốc gia Liên minh châu Phi. Từ năm 2013, một ủy ban khoa học gồm hơn 200 nhà nghiên cứu quốc tế, trong đó có 16 thành viên thường trực, được thành lập để biên soạn 3 tập mới, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Tổng Giám đốc UNESCO Audrey Azoulay.

Ba tập cuối cùng tiếp nối tinh thần của bộ sách - tôn vinh người dân châu Phi và những đóng góp của họ cho nhân loại, trong đó tập X dành riêng cho các cộng đồng người gốc Phi trên toàn thế giới, làm nổi bật vai trò của họ trong giao lưu văn hóa, kinh tế và tinh thần giữa các lục địa, còn tập XI, tập cuối, nhìn về hiện tại và tương lai của lục địa, phân tích các thách thức và cơ hội mới trên các mặt bình đẳng giới, toàn cầu hóa, biến đổi khí hậu, sức khỏe cộng đồng, phong trào thống nhất châu Phi… Qua đó, các nhà nghiên cứu không chỉ ghi lại diễn biến lịch sử mà còn mở ra những suy ngẫm về bản sắc, ký ức và vị thế của châu Phi trong thế kỷ XXI.

Bên cạnh giá trị học thuật, “Lịch sử chung của châu Phi” còn được xem là nguồn tài nguyên giáo dục mang tầm quốc tế. Các tập trước đã được dịch ra 13 ngôn ngữ, trong đó có 3 ngôn ngữ châu Phi (Peul, Hausa và Kiswahili), được phổ biến rộng rãi, trong đó nhiều tập hiện có thể tải miễn phí trên trang web của UNESCO. Tổ chức này còn biên soạn các tài liệu hướng dẫn giảng dạy cho giáo viên, xây dựng trò chơi điện tử “Anh hùng châu Phi” giới thiệu 10 nhân vật lịch sử tiêu biểu và hình thành mạng lưới các trường đại học nhằm tích hợp bộ sách vào chương trình đào tạo.

Ông Lamine Diagne khẳng định công trình này "không chỉ là lịch sử của châu Phi, mà còn là lịch sử của thế giới", qua đó khôi phục vị trí trung tâm của "lục địa Đen" trong câu chuyện chung của nhân loại, chứng minh rằng sự tiến bộ của thế giới hiện đại không thể hiểu trọn vẹn nếu thiếu đi chương của châu Phi.

UNESCO hoàn tất đại dự án 'Lịch sử chung của châu Phi' | baotintuc.vn

Theo Thông tấn xã Việt Nam, Thứ Hai, 03/11/2025 11:32

Tin Liên Quan

Củng cố và làm sâu sắc hơn nữa hợp tác ASEAN+3, tăng cường khả năng ứng phó khủng hoảng

Sáng 17/11, tại Manila, Philippines, trong khuôn khổ Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị Cấp cao liên quan, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã cùng lãnh đạo các nước ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN+3 lần thứ 29.

Cơ hội và thách thức

Châu Phi đang nổi lên như một “điểm sáng” có thể giúp thế giới đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng. Sở hữu các nguồn năng lượng tái tạo phong phú, cùng nhu cầu điện ngày càng tăng, châu lục này không chỉ đứng trước nhu cầu cấp bách phải giải quyết những thách thức nội địa mà còn có cơ hội...

Liên hợp quốc đề xuất hiệp ước về công lý khí hậu

Các nước cần tăng cường hợp tác và hành động khẩn cấp nhằm ứng phó khủng hoảng khí hậu, đồng thời thúc đẩy thiết lập một hiệp ước về công lý khí hậu toàn cầu.

Tấn công mạng gia tăng tại nhiều quốc gia châu Á và châu Âu

Các vụ tấn công mạng liên tiếp xảy ra tại nhiều quốc gia châu Á và châu Âu, nhắm vào cơ quan công quyền, tổ chức tài chính, trường học và doanh nghiệp. Đáng chú ý, Nhật Bản ghi nhận số lượt tấn công mạng cao kỷ lục, trong khi hàng loạt vụ rò rỉ dữ liệu tại Singapore, Hàn Quốc, Italy và Đức làm gia tăng lo...

Hội nghị COP31: Cam kết và hành động

Các khoản viện trợ nhằm hỗ trợ các nước thích ứng tình trạng biến đổi khí hậu dự kiến tiếp tục là chủ đề nóng tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31), nơi các nhà đàm phán đến từ gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ sẽ thảo luận từ...

Việt Nam lên án mạnh mẽ các hành vi tấn công mạng

Bảo đảm an ninh mạng đối với các hệ thống thiết yếu là yêu cầu đặc biệt quan trọng, cần được chủ động thực hiện từ sớm, từ xa. Việt Nam lên án mạnh mẽ các hành vi tấn công mạng, đe dọa an ninh mạng dưới bất cứ hình thức nào.