Giữa núi rừng, bà con đã biết dùng điện thoại, mạng xã hội để quảng bá nông sản và kể các câu chuyện của bản làng. Những khung cảnh thiên nhiên, nụ cười ràng rỡ của người dân vùng cao đã trở thành “chất liệu số” hấp dẫn, giúp họ tiếp cận người mua, tương tác và bán hàng nhanh chóng.

Chị Ma Seo Sửu trong một buổi live giới thiệu sản phẩm Quýt Mường Khương.

Là một phóng viên của Trung tâm dịch vụ tổng hợp xã, chị Ma Seo Sửu quen với việc cầm máy quay, ghi lại những câu chuyện đời sống của bà con vùng cao Mường Khương. Hành trình đi và kể chuyện ấy lại mở ra cho chị những cơ hội mới. Chị Sửu cho biết: “Tôi thấy đời sống của bà con rất vất vả, nếu chỉ có việc mình trồng và đem ra chợ bán thôi thì chưa đủ chính vì vậy mà chúng tôi thấy rằng trách nhiệm của người phóng viên không chỉ đem tiếng nói của Đảng đến với người dân mà chúng tôi phải có trách nhiệm quảng bá sản phẩm nông sản của bà con đến với các vùng miền…Vì thế điều thôi thúc chúng tôi là khi đi cơ sở, chúng tôi vừa có thể làm phóng viên vừa có thể livestream ở nương đồi, để mọi người biết đến chè, chuối dứa quýt và các sản phẩm nông nghiệp của Mường Khương. Đem lại thu nhập cho người dân thì chúng tôi thấy rất phấn khởi”.

Ban ngày đi làm chương trình nhưng tối đến người phóng viên dân tộc Mông này lại tranh thủ cùng với các chị em trong thôn bản bán hàng online để quảng bá các sản phẩm nông sản của địa phương. Mỗi buổi livestream, Sửu không chỉ bán hàng, mà còn lan tỏa niềm tự hào về quê hương nơi những giá trị bản địa đang được gìn giữ và thăng hoa trong thời đại số, là cầu nối giúp nông sản vùng cao đến với thị trường rộng lớn hơn.

Sự chân chất và cách giới thiệu mộc mạc nhưng rất lưu loát của Sửu đã nhanh chóng thu hút rất nhiều người xem. Dần dần, cái tên Phương Sửu và fanpage Vẻ đẹp Mường Khương do chị là admin trở thành một địa chỉ quen thuộc, nơi mỗi sản phẩm đều là 1 trải nghiệm thực tế, mang theo câu chuyện phát triển nông nghiệp bền vững gắng với các giá trị văn hoá bản địa của con người và núi rừng nơi biên giới.

Du khách trải nghiệm vườn Quýt Mường Khương.

Được tăng cường kỹ năng số, tham gia sàn thương mại điện tử, nông dân tại Lào Cai đã có thể dễ dàng giới thiệu và quảng cáo sản phẩm trực tiếp tới người tiêu dùng. Khách ở mọi nơi có thể xem vườn quýt trực tiếp, đặt mua tại chỗ, thậm chí đăng ký trải nghiệm hái quýt tại vườn.

Từ những mô hình sản xuất truyền thống, chè, quýt, ớt, dứa, chuối Mường Khương, gạo Séng Cù và rất nhiều sản phẩm nông sản khác đã bước lên nền tảng số, kết nối trực tiếp người trồng – người mua, mở ra hướng đi mới phát triển kinh tế bền vững cho nhiều người dân.

Ông Phạm Đức Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Khương chia sẻ: “Là xã thuần nông về nông nghiệp, chúng tôi có những sản phẩm đặc thù, chủ lực đó là hơn 900 ha quýt đã cho tu hoạch và gần 2000 ha chè, chúng toi cũng có nhiều kênh kết nối tiêu thụ. Tuyên truyền cho người dân sử dụng nền tảng xã hội trong giai đoạn covid là phát triển mạnh nhất, đầu tiên sản phẩm chỉ quanh quanh tỉnh Lào Cai nhưng bây giờ đã đến Hà Nội, Hải Phòng… người dân đều có điện thoại thông minh nên sử dụng mạng xã hội rất tốt”.

Người Mông Suối Giàng thu hái chè Shan Tuyết.  Ảnh Nông Quang Khiêm.

Để sản phẩm chè Shan tuyết được phát triển và trở thành thương hiệu của địa phương, Hợp tác xã Suối Giàng đã quảng bá sản phẩm bằng cách kết hợp giữa văn hóa với phát triển du lịch. Với sản phẩm "Tuyết Sơn Trà” gồm: hồng trà, hoàng trà, diệp trà và bạch trà được xếp hạng sản phẩm OCOP 4 sao, hợp tác xã đã xuất khẩu sang thị trường Anh, Nhật Bản và Hàn Quốc nhờ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, quảng bá hình ảnh cây chè Shan tuyết trên facebook, tiktok và các sàn thương mại điện tử… 

Chương trình OCOP tạo bước chuyển rõ nét, với hơn 600 sản phẩm đạt chuẩn 3–5 sao.  Nhiều đặc sản như cá hồi Sa Pa, gạo Séng cù, chè Shan tuyết, quýt ớt Mường Khương đã vượt ra khỏi không gian núi rừng, hiện diện trên các nền tảng số, mạng xã hội và trên kệ hàng của những hệ thống siêu thị lớn, khẳng định thương hiệu nông sản Lào Cai trên thị trường, minh chứng rõ nhất chính là mô hình của Hợp tác xã Suối Giàng.

Ông Nguyễn Hữu Lực, Phó Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch UBND xã Văn Chấn cho biết: Hiện nay chúng tôi đang triển khai ứng dụng tạo mã QR code đối với các cây chè cổ thụ trên địa bàn của xã, qua đó giúp du khách truy xuất quét mã QR nắm được nguồn gốc, thông tin về cây chè đặc biệt là năm tuổi và giá trị cây chè. Đối với Hợp tác xã Suối Giàng đang triển khai các mô hình gắn du lịch với văn hoá và vùng chè cổ thụ, đây là mô hình rất hay và chúng tôi cũng đang hướng tới thực hiện và mở rộng các mô hình này, thông tin quảng bá với các khách du lịch trong nước và quốc tế về giá trị đặc biệt của cây chè Shan Tuyết cổ thụ Suối Giàng.

Thông báo buổi livestream của Hợp tác xã Suối Giàng.

Thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia 1719, những năm qua tỉnh Lào Cai đã triển khai hàng loạt chương trình hỗ trợ như đào tạo kỹ thuật, tập huấn quản trị hợp tác xã, hỗ trợ vốn vay ưu đãi, đăng ký sở hữu trí tuệ cho sản phẩm, quảng bá nông sản địa phương. Chuyển đổi số gắn với bảo tồn bản sắc, phát triển các sản phẩm OCOP… đến nay nhiều hộ dân đã coi nền tảng số là kênh bán hàng hiệu quả, đưa sản vật địa phương vượt núi, vượt bản, tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Theo bà Lâm Thị Kim Thoa, Giám đốc Hợp tác xã Suối Giàng, xã Văn Chấn: Cây chè đã được đánh số với chúng tôi tất cả những đoàn khách du lịch hay khách hàng của chúng tôi khi đến với Suối Giàng, chúng tôi sẽ hướng dẫn khách quét bằng điện thoại, ra mã QR code trên cây chè, giới thiệu với khách hàng đây là cây chè có độ tuổi là 500 năm tuổi, rất quý giá,…

Phong trào bình dân học vụ số đã được tỉnh triển khai sáng tạo phù hợp với thực tiễn vùng cao, đưa công nghệ và mạng xã hội đến gần hơn với người dân làm nông nghiệp. Những thay đổi này cho thấy, khi người nông dân được hỗ trợ đúng hướng, họ hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ và đẩy mạnh xuất khẩu nông sản qua biên giới./.