Văn hóa - “lá chắn mềm” trong phòng, chống ma túy

Khác với các biện pháp đấu tranh trực diện, lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch được xác định giữ vai trò “phòng ngừa từ gốc”, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh nhằm ngăn chặn nguy cơ phát sinh tội phạm và tệ nạn ma túy.

Lào Cai là tỉnh biên giới, có địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp liên quan đến tội phạm và tệ nạn ma túy. Trước yêu cầu bảo đảm an ninh trật tự trong tình hình mới, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 73/KH-UBND về tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp xây dựng “Xã, phường không ma túy”.

Thực hiện chỉ đạo của tỉnh, ngay từ đầu năm 2026, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai đã nhanh chóng xây dựng kế hoạch triển khai trong toàn ngành, xác định rõ quan điểm phòng ngừa là chính, lấy tuyên truyền và xây dựng đời sống văn hóa làm nền tảng, huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và toàn dân tham gia phòng, chống ma túy. Trong đó nhiệm vụ trọng tâm là đổi mới công tác tuyên truyền, tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân trong phòng, chống ma túy; đưa nhiệm vụ xây dựng “Xã, phường không ma túy” trở thành phong trào xã hội sâu rộng, trong đó văn hóa đóng vai trò dẫn dắt nhận thức, định hướng hành vi và hình thành chuẩn mực sống lành mạnh. Từ định hướng này, hệ thống báo chí, truyền thông, thông tin cơ sở được huy động đồng bộ, hình thành mạng lưới tuyên truyền rộng khắp từ tỉnh đến cơ sở.

Đồng chí Nông Việt Yên - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai chia sẻ.

Đổi mới tuyên truyền: Văn hóa trở thành tuyến phòng thủ từ cơ sở

Một điểm nhấn nổi bật trong cách làm của Lào Cai năm 2026 là chuyển trọng tâm từ “xử lý hậu quả” sang “phòng ngừa xã hội”. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, kết hợp giữa phương tiện truyền thông hiện đại và phương thức truyền thống phù hợp đặc thù địa bàn miền núi, biên giới khi huy động đồng bộ hệ thống truyền thông báo chí địa phương, thông tin cơ sở, hoạt động văn hóa quần chúng để lan tỏa thông điệp phòng, chống ma túy đến từng thôn bản, khu dân cư.

Các cơ quan báo chí địa phương, văn phòng đại diện, phóng viên thường trú cơ quan báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai, Trung tâm Thông tin và Hội nghị được định hướng tăng cường xây dựng phóng sự, chuyên mục tuyên truyền, nội dung cảnh báo, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh ma túy, đồng thời đẩy mạnh truyền thông trên nền tảng số, mạng xã hội và hệ thống thông tin điện tử ngành nhằm tiếp cận đông đảo người dân nhất là giới trẻ.

Song song với đó, chiến dịch tuyên truyền trực quan bằng pa nô, áp phích được triển khai đồng loạt trên toàn tỉnh, hoàn thành trước ngày 8/3/2026, tạo khí thế cao điểm trong toàn xã hội về mục tiêu xây dựng địa bàn không ma túy.

Ngày 27/02/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tham gia cùng đoàn công tác gồm  Công an tỉnh và các đơn vị liên quan tổ chức kiểm tra việc treo pa nô, áp phích tuyên truyền phục vụ công tác xây dựng “Xã, phường không ma túy” địa bàn tỉnh Lào Cai. Đoàn công tác đã kiểm tra thực tế việc treo pa nô, áp phích tại một số tuyến đường, địa điểm công cộng ở các xã, phường trung tâm tỉnh. Nội dung kiểm tra tập trung vào việc bảo đảm đúng vị trí, kích thước, nội dung tuyên truyền; hình thức trực quan, dễ đọc, dễ hiểu theo yêu cầu đề ra. Qua kiểm tra cho thấy, các pa nô, áp phích cơ bản được treo đúng quy cách, nội dung thống nhất, thể hiện rõ quyết tâm chính trị của tỉnh trong công tác phòng, chống ma túy. Đoàn công tác đề nghị các đơn vị, địa phương kịp thời điều chỉnh kích thước pa nô, áp phích chưa phù hợp; đẩy nhanh tiến độ treo pa nô, áp phích tuyên truyền tại các địa điểm theo kế hoạch, bảo đảm tính thẩm mỹ và hiệu quả tuyên truyền trong xây dựng “xã, phường không ma túy” trên địa bàn tỉnh.

Tiếp đó, ngày 3/3/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Công văn số 599/SVHTTDL-QLVHGĐ  về việc tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền phòng, chống ma túy. Theo đó, chỉ đạo đẩy mạnh kiểm tra, rà soát, đôn đốc và xây dựng phương án, lắp đặt bổ sung, quản lý các cụm pano tấm lớn tuyên truyền xây dựng “Xã, phường không ma túy” tại các trục đường chính, các ngã ba, ngã tư...; các khu vực tập trung dân cư; các khu, điểm du lịch, khu vực tiếp giáp với các tỉnh lân cận, các nút xuống cao tốc ... trên địa bản tỉnh đảm bảo đúng yêu cầu tại Công văn số 452-CV/ĐUCA ngày 28/2/2026 của Đảng ủy Công antỉnh. Riêng đối với các vị trí đang tuyên truyền Bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, chuẩn bị sẵn phương án tuyên truyền “Xã, phường không ma túy” để thực hiện lắp đặt, thay thế sau ngày bầu cử (15/3/2026) và hoàn thành chậm nhất trong ngày 18/3/2026 khẳng định quyết tâm chính trị của ngành trong xây dựng địa bàn không ma túy.

Đoàn công tác có sự tham gia của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiểm tra thực tế việc treo pa nô, áp phích tại một số tuyến đường, địa điểm công cộng ở các xã, phường trung tâm tỉnh.

Đặc biệt, ngành chú trọng hướng về cơ sở thông qua các hoạt động thông tin lưu động, chiếu bóng lưu động tại vùng sâu, vùng xa; các chương trình văn nghệ quần chúng, tiểu phẩm sân khấu hóa tuyên truyền phòng, chống ma túy; tuyên truyền miệng tại nhà văn hóa thôn, tổ dân phố; xây dựng tủ sách lưu động về phòng, chống ma túy và tệ nạn xã hội. Những hình thức tuyên truyền trực quan, gần gũi sẽ đưa pháp luật và thông điệp phòng, chống ma túy đến với người dân một cách sinh động, dễ tiếp nhận đặc biệt là thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên là nhóm đối tượng có nguy cơ cao”.

Đồng chí Hoàng Thị Ngọc - Trưởng phòng Thông tin - Báo chí - Xuất bản chia sẻ: “Thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Sở về tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp xây dựng “Xã, phường không ma túy”, Phòng Thông tin - Báo chí - Xuất bản trong năm 2026 sẽ tham mưu đổi mới mạnh mẽ nội dung và hình thức tuyên truyền theo hướng ngắn gọn, trực quan, đa nền tảng; kết hợp báo chí truyền thống với mạng xã hội, truyền thông số và hệ thống thông tin cơ sở, bảo đảm thông tin phòng, chống ma túy đến nhanh, đúng đối tượng, tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức và hành động của người dân”.

Siết chặt quản lý dịch vụ văn hóa, du lịch - Ngăn ngừa từ môi trường xã hội

Không chỉ dừng ở tuyên truyền, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai còn tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước đối với các loại hình dịch vụ dễ phát sinh tệ nạn xã hội. Các cơ sở karaoke, vũ trường, cơ sở lưu trú, khu vui chơi giải trí, dịch vụ thể thao được yêu cầu thực hiện nghiêm quy định pháp luật về phòng, chống ma túy. Công tác kiểm tra, chấn chỉnh được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

Việc cấp phép hoạt động gắn với yêu cầu cam kết thực hiện nghiêm các quy định về phòng, chống ma túy; đồng thời tổ chức kiểm tra, chấn chỉnh thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, không để hình thành tụ điểm phức tạp về ma túy. Giải pháp này góp phần kiểm soát nguy cơ từ môi trường xã hội, không để hình thành tụ điểm phức tạp về ma túy, giữ vững môi trường văn hóa lành mạnh phục vụ phát triển du lịch và đời sống Nhân dân.

Một giải pháp khác mang tính lâu dài được ngành văn hóa Lào Cai triển khai là lồng ghép nhiệm vụ phòng, chống ma túy vào phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Các danh hiệu văn hóa như “Gia đình văn hóa”, “Thôn, tổ dân phố văn hóa”, “Xã, phường tiêu biểu” được gắn chặt với tiêu chí bảo đảm an ninh trật tự, không để xảy ra tệ nạn ma túy. Những địa bàn, gia đình vi phạm sẽ không được xét công nhận danh hiệu văn hóa theo quy định. Qua đó, trách nhiệm phòng, chống ma túy được chuyển hóa thành ý thức tự giác của cộng đồng. Thông qua phong trào, ngành hướng tới xây dựng thế trận phòng, chống ma túy từ cộng đồng dân cư với phương châm: “Mỗi người dân là một chiến sĩ, mỗi gia đình là một pháo đài trong phòng, chống ma túy” nhằm lan tỏa rộng khắp, tạo thành phong trào quần chúng tham gia phát hiện, tố giác tội phạm ngay từ cơ sở góp phần giữ vững an ninh trật tự tại địa phương.

Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn ngành hướng tới mục tiêu phát triển bền vững

Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng “Xã, phường không ma túy” khi huy động sức mạnh tổng hợp của toàn ngành thể hiện trong việc phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng chuyên môn, đơn vị trực thuộc. Phòng Thông tin, Báo chí - Xuất bản tăng cường tin, bài truyền thông. Phòng Quản lý Văn hóa - Gia đình thực hiện các thủ tục cấp phép hoạt động dịch vụ văn hóa, tổ chức kiểm tra, chấn chỉnh các dịch vụ kinh doanh dễ phát sinh tệ nạn ma túy. Các địa phương phối hợp triển khai phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc và vận động Nhân dân ký cam kết không tham gia phạm tội, tệ nạn ma túy. Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật và Thể thao tỉnh tổ chức trưng bày triển lãm, chiếu phim, tuyên truyền lưu động tại địa bàn trọng điểm; xây dựng tủ sách pháp luật, cung cấp tài liệu tuyên truyền. Sự phân công rõ trách nhiệm đã tạo cơ chế vận hành thống nhất, bảo đảm công tác tuyên truyền và phòng ngừa được triển khai liên tục, hiệu quả.

Thực tiễn cho thấy, nơi nào đời sống văn hóa được nâng cao, phong trào quần chúng phát triển mạnh thì tội phạm và tệ nạn xã hội từng bước được đẩy lùi. Vì vậy, xây dựng “Xã, phường không ma túy” ở Lào Cai không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự mà còn hướng tới mục tiêu phát triển bền vững lâu dài. Sự phối hợp liên ngành sẽ hình thành thế trận phòng, chống ma túy toàn dân, toàn diện, từ tuyên truyền, phòng ngừa đến quản lý xã hội.

Đồng chí Nông Việt Yên - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai  nhấn mạnh: “Qua hành động tập trung thực hiện quyết liệt các giải pháp xây dựng “Xã, phường không ma túy” trên địa bàn tỉnh Lào Cai của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, chúng tôi mong muốn phong trào không chỉ dừng ở một chiến dịch tuyên truyền mà trở thành ý thức thường xuyên của xã hội. Mỗi người dân phải nhận thức rõ trách nhiệm của mình; mỗi gia đình thực sự là một pháo đài bảo vệ con em trước hiểm họa ma túy. Khi văn hóa trở thành nền tảng, cộng đồng đồng thuận và chính quyền vào cuộc quyết liệt, mục tiêu xây dựng địa bàn Lào Cai an toàn, lành mạnh, không ma túy hoàn toàn có thể đạt được, góp phần tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống Nhân dân”.

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai đang từng bước phát huy sức mạnh của văn hóa trong công tác phòng, chống ma túy, góp phần tạo dựng môi trường xã hội an toàn, ổn định - nền tảng quan trọng để Lào Cai phát triển kinh tế, du lịch, nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng hình ảnh địa phương văn minh, thân thiện trong thời kỳ hội nhập./.