Ngày 18/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 453/QĐ-TTg phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành và lối thông quan Bản Vược thuộc cửa khẩu quốc tế Lào Cai. Đây là bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa hoạt động xuất nhập khẩu, thúc đẩy thương mại biên giới và tăng cường kết nối kinh tế giữa Việt Nam với Trung Quốc và các nước ASEAN.

Các khu chức năng cửa khẩu thông minh tại Cửa khẩu Kim Thành.      

Theo Đề án, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được xây dựng trên nền tảng ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), mạng 5G và hệ thống phương tiện vận tải tự động hóa hoàn toàn. Hạ tầng logistics cũng được đầu tư đồng bộ theo hướng đa phương thức, kết nối hiệu quả với đường sắt, đường bộ cao tốc và cảng cạn nội địa.

Mục tiêu tổng quát là hình thành trung tâm giao thương hàng hóa xuất nhập khẩu hiện đại tại khu vực cửa khẩu Lào Cai, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy hội nhập quốc tế và phát triển bền vững vùng biên giới.

Về mục tiêu cụ thể, Đề án hướng tới nâng cao năng lực và hiệu suất thông quan, đáp ứng nhu cầu giao thương ngày càng tăng. Đồng thời, giải quyết căn bản tình trạng ùn tắc hàng hóa, giảm chi phí vận chuyển, cải thiện môi trường kinh doanh và thu hút doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Đáng chú ý, đến năm 2030, năng lực vận chuyển hàng hóa qua hai lối thông quan Kim Thành và Bản Vược dự kiến tăng gấp đôi so với hiện nay. Chi phí logistics bình quân có thể giảm từ 20–30% đối với doanh nghiệp sử dụng phương tiện tự động hóa. Tổng giá trị xuất nhập khẩu qua khu vực này được kỳ vọng đạt khoảng 9 tỷ USD.

Đề án cũng đặt mục tiêu tăng cường kiểm soát hoạt động thương mại, góp phần phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng; đồng thời đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và chủ quyền biên giới quốc gia.

Lào Cai hướng tới kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tỷ USD vào năm 2030.

Phạm vi triển khai bao gồm việc xây dựng mô hình vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu bằng phương tiện thông minh không người lái (IGV), theo thỏa thuận hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc. Hệ thống sẽ tích hợp các công nghệ hiện đại trong quản lý, giám sát và kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu.

Các mặt hàng ưu tiên áp dụng mô hình này gồm nông sản, linh kiện điện tử xuất khẩu của Việt Nam và ASEAN; cùng với phân bón, hóa chất, than cốc, linh kiện điện tử và hàng thương mại điện tử nhập khẩu từ Trung Quốc. Danh mục hàng hóa sẽ tiếp tục được mở rộng phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đề án được triển khai từ quý II/2026 theo lộ trình hai giai đoạn. Tại lối thông quan Kim Thành, giai đoạn 1 kéo dài đến hết quý I/2027, tập trung hoàn thiện hạ tầng, công nghệ và cơ sở pháp lý; giai đoạn 2 từ quý II/2027 sẽ vận hành và mở rộng hệ thống. Trong khi đó, tại lối thông quan Bản Vược, giai đoạn 1 kéo dài đến hết năm 2028 và giai đoạn vận hành chính thức bắt đầu từ năm 2029.

Trong quá trình thực hiện, tỉnh Lào Cai sẽ phối hợp chặt chẽ với phía Vân Nam (Trung Quốc) trong việc kết nối hạ tầng, chia sẻ dữ liệu và hoàn thiện cơ chế vận hành. Đồng thời, định kỳ báo cáo kết quả triển khai, kịp thời đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn.

Việc triển khai Đề án cửa khẩu thông minh được kỳ vọng sẽ tạo đột phá trong hoạt động thương mại biên giới, góp phần nâng cao năng lực logistics, thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới và đưa Lào Cai trở thành đầu mối giao thương quan trọng của khu vực./.