Dự án Tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Hải Phòng – Hà Nội – Lào Cai đã được khởi công vào ngày 19/12/2025 sẽ tạo thêm động lực mới cho Lào Cai phát triển (ảnh minh hoạ)

Hạ tầng mở đường cho tăng trưởng 

Giai đoạn 2018–2025, dù chịu tác động của dịch bệnh và thiên tai, kinh tế của tỉnh Lào Cai vẫn duy trì đà tăng trưởng bình quân 6,92%/năm, cao hơn mức trung bình cả nước (6,3%). Quy mô nền kinh tế đến năm 2025 đạt 142.599 tỷ đồng, tăng 1,63 lần so với năm 2020.  

Kết quả này có sự đóng góp quan trọng của việc đầu tư hạ tầng. Hệ thống quốc lộ cơ bản được nâng cấp đồng bộ. Mạng lưới giao thông kết nối từ cao tốc đến các trung tâm kinh tế, du lịch từng bước hoàn thiện. Các dự án hạ tầng trọng điểm đang được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng quan trọng nâng cao năng lực kết nối. Nổi bật, dự án mở rộng đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai (đoạn Yên Bái – Lào Cai dài 121,33 km) lên quy mô 4 làn xe đã được khởi công ngày 01/10/2025, dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Ở lĩnh vực hàng không, dự án Cảng hàng không Sa Pa đã hoàn thành giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 và đang tích cực triển khai các bước lựa chọn nhà đầu tư.

Dự án mở rộng đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai (đoạn Yên Bái – Lào Cai) đang được tích cực triển khai.

Đáng chú ý, ngày 18/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 453/QĐ-TTg phê duyệt Đề án xây dựng cửa khẩu thông minh tại lối thông quan Kim Thành và Bản Vược, ứng dụng phương tiện tự hành (IGV) trong giao nhận hàng hóa, mở ra bước tiến mới trong hiện đại hóa hoạt động xuất nhập khẩu.

Dự án Tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Hải Phòng – Hà Nội – Lào Cai đã được khởi công vào ngày 19/12/2025. Tỉnh Lào Cai đang tích cực đàm phán với phía Trung Quốc để khởi công tuyến đường sắt kết nối Ga Lào Cai (Việt Nam) với ga Hà Khẩu Bắc (Trung Quốc).

Ở cấp độ nội tỉnh, 95% quốc lộ và 55% đường tỉnh đã được thảm nhựa. 84,6% đường trục xã, thôn được bê tông hóa; nhiều tuyến kết nối quan trọng như cầu Móng Sến, cầu Làng Giàng, cầu Phú Thịnh hoàn thành, góp phần phá thế chia cắt địa hình, rút ngắn thời gian di chuyển và chi phí logistics. Những con số trên đây không chỉ phản ánh mức độ đầu tư, mà còn cho thấy một quá trình “xóa điểm nghẽn địa lý”, vốn là rào cản lớn nhất của tỉnh miền núi.

Định hình trung tâm kết nối liên vùng

Không chỉ dừng ở hạ tầng giao thông, Lào Cai đang từng bước hoàn thiện hệ sinh thái logistics – yếu tố then chốt để trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa. Trên địa bàn hiện có khoảng trên 40 dự án kho bãi, logistics phục vụ xuất nhập khẩu với tổng công suất lưu chứa ước đạt trên 3 triệu tấn/năm, cơ bản đáp ứng nhu cầu trung chuyển hàng hóa. Quy mô các kho bãi chủ yếu ở mức nhỏ và trung bình (từ 8.000 đến 50.000 tấn/năm); một số dự án đạt quy mô lớn (100.000 – 600.000 tấn/năm) tập trung tại Khu công nghiệp Đông Phố Mới. Điển hình là Trung tâm logistics Kim Thành và Việt Trung với khả năng luân chuyển 1,2 - 1,5 triệu tấn hàng hóa.

Các dịch vụ hiện tại chủ yếu là lưu kho, kho ngoại quan, bến bãi, giao nhận vận tải và bốc xếp. Đặc biệt, tại khu vực Kim Thành đã cung cấp dịch vụ đóng gói, dán nhãn mác truy xuất nguồn gốc đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của cơ quan Hải quan và Kiểm dịch Trung Quốc.

Tỉnh đã triển khai Đề án phát triển dịch vụ logistics, trong đó hình thành trung tâm logistics tại khu Kim Thành – Bản Vược quy mô 30–40 ha, kết nối trực tiếp với cao tốc Nội Bài – Lào Cai, đường sắt và các cảng biển phía Bắc. Điều này cho thấy tư duy phát triển đã chuyển từ “mở đường” sang “tổ chức dòng chảy kinh tế”.

 Đến năm 2045, Lào Cai hướng đến mục tiêu chiến lược xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu thành trung tâm giao thương quốc tế, kết nối khu vực ASEAN với vùng Tây Nam - Trung Quốc.

Trong chuỗi hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, Lào Cai không chỉ là điểm trung chuyển, mà đang từng bước khẳng định vai trò “cửa ngõ giao thương” giữa Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc – một trong những khu vực năng động nhất châu Á.

Không có hạ tầng nào phát huy hiệu quả nếu thiếu quy hoạch đồng bộ. Lào Cai đã hoàn thành 100% quy hoạch chung đô thị và nông thôn, đồng thời mở rộng tầm nhìn theo trục sông Hồng – hướng ra biển. Cách tiếp cận này cho thấy tỉnh không chỉ nghĩ trong phạm vi địa giới hành chính, mà đặt mình trong không gian phát triển rộng hơn – nơi các dòng chảy kinh tế, logistics, du lịch được kết nối liên hoàn.  Đây chính là tiền đề để thu hút đầu tư có chọn lọc. Cách tiếp cận “quy hoạch đi trước một bước” đang giúp tỉnh chủ động tạo quỹ đất, không gian phát triển, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực động lực như công nghiệp, du lịch, logistics.

Thách thức và yêu cầu bứt phá

Dù đạt nhiều kết quả, hạ tầng của Lào Cai vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu phát triển. Hạ tầng khu kinh tế cửa khẩu, khu công nghiệp, logistics còn thiếu đồng bộ; chi phí đầu tư cao do đặc thù địa hình miền núi. Trong bối cảnh đó, tỉnh xác định tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho các dự án chiến lược như mở rộng cao tốc Yên Bái – Lào Cai, hoàn thiện tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, xây dựng khu hợp tác kinh tế qua biên giới… nhằm tăng cường năng lực kết nối và giảm chi phí logistics.

Điểm cốt lõi trong chiến lược của Lào Cai không phải là “có hạ tầng”, mà là biến hạ tầng thành lợi thế cạnh tranh. Khi thời gian vận chuyển giảm, chi phí logistics hạ xuống, dòng vốn đầu tư sẽ tự tìm đến. Từ một “điểm nối” trên bản đồ, Lào Cai đang hướng tới vai trò “nút giao” – nơi hội tụ các dòng chảy hàng hóa, dữ liệu và cơ hội phát triển.

Và nếu giữ được nhịp đầu tư, đồng bộ được các lớp hạ tầng, từ giao thông đến logistics cùng với cải cách thể chế và chuyển đổi số, Lào Cai hoàn toàn có cơ sở để vươn lên trở thành cực tăng trưởng mới của vùng Trung du và miền núi phía Bắc – một trung tâm kết nối thực sự của cả nước trong kỷ nguyên hội nhập./.