Tính đến đầu năm 2026, hệ thống đường giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã hình thành một mạng lưới rộng khắp với tổng chiều dài đạt 15.013 km. Trong đó, đường liên xã chiếm 1.898 km, đường trục thôn đạt 6.588 km và đường ngõ xóm là 3.643 km. Kết quả thực hiện cứng hóa mặt đường đạt 11.036 km, tương đương 73% tổng chiều dài toàn mạng lưới. Kinh phí huy động và lồng ghép giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 4.598 tỷ đồng, giúp kiên cố hóa 3.850 km đường và xây dựng hơn 3.500 công trình thoát nước. Đây là nền tảng quan trọng để chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa tại các vùng đặc biệt khó khăn.

Mạng lưới đường giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh ngày càng được nâng cấp, mở rộng (Ảnh minh họa).

Dù đã đạt được những bước tiến lớn, hạ tầng giao thông nông thôn vẫn đối mặt với những thách thức về địa hình và chất lượng kỹ thuật. Hiện nay, khoảng 89% các tuyến đường (tương đương 13.297 km) vẫn ở cấp kỹ thuật thấp như cấp B, C, D với bề rộng nền đường hẹp, nhiều đoạn trục thôn có mặt đường dưới 3m, gây khó khăn cho việc vận chuyển nông sản bằng xe tải trọng lớn. 317 công trình cầu và ngầm tràn đang ở tình trạng hư hỏng hoặc là cầu tạm, cầu treo cần được đầu tư mới để đảm bảo an toàn. Địa hình đồi núi cao cùng diễn biến bất thường của thiên tai, lũ quét cũng đòi hỏi tư duy đầu tư mới, tập trung vào tính bền vững và khả năng chống chịu thay vì chỉ chú trọng vào số lượng km mở mới.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, mục tiêu cốt lõi của tỉnh là nâng cấp hạ tầng giao thông theo hướng đồng bộ và có tính kết nối cao. Cụ thể, dự kiến đầu tư mới và nâng cấp ít nhất 350 km đường liên xã, đường kết nối từ các quốc lộ đến trung tâm xã đạt tiêu chuẩn kỹ thuật tối thiểu cấp V miền núi. Phấn đấu đến hết năm 2030, tỷ lệ đường giao thông tại các xã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa đạt trên 80% theo bộ tiêu chí Nông thôn mới. Việc đầu tư không thực hiện dàn trải mà tập trung vào các tuyến kết nối vùng sản xuất hàng hóa tập trung, khu du lịch và khu kinh tế cửa khẩu. Đây là giải pháp thực tiễn nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị nông sản, giúp người dân tiếp cận nhanh hơn với các dịch vụ cơ bản và thị trường tiêu thụ.

Điểm mới trong định hướng phát triển giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2040 của tỉnh là sự chuyển dịch từ tư duy "làm đường" sang "quản lý tài sản giao thông". Tỉnh xác định công tác duy tu, bảo trì là nhiệm vụ thường xuyên và bắt buộc, đồng thời là tiêu chí để đánh giá hiệu quả đầu tư. Thay vì để các tuyến đường xuống cấp nhanh chóng sau khi bàn giao, chính quyền cơ sở sẽ gắn trách nhiệm cộng đồng với quyền lợi thụ hưởng, hình thành ý thức tự giác bảo vệ công trình trong nhân dân. Đặc biệt, mục tiêu thay thế ít nhất 100 cây cầu treo, cầu tạm bằng cầu bê tông cốt thép trong giai đoạn tới là ưu tiên hàng đầu để xóa bỏ các điểm nghẽn giao thông trong mùa mưa lũ, đảm bảo mạch máu kinh tế không bị gián đoạn.

Sức mạnh cốt lõi để hiện thực hóa các mục tiêu giao thông nông thôn vẫn nằm ở phương châm "Nhân dân làm, Nhà nước hỗ trợ". Trong giai đoạn 2021-2025, người dân Lào Cai đã đóng góp khoảng 1.380 tỷ đồng vào việc phát triển giao thông nông thôn, khẳng định vai trò chủ thể không thể thay thế. Theo cơ chế mới, ngân sách tỉnh sẽ tập trung vào các hạng mục kỹ thuật phức tạp, công trình cầu và hỗ trợ vật liệu. Trong khi đó, người dân trực tiếp tham gia hiến đất, giải phóng mặt bằng và đóng góp ngày công trên tinh thần tự nguyện, công khai. Việc phân cấp tối đa cho cấp xã thực hiện các dự án đơn giản vừa giúp đẩy nhanh tiến độ vừa tăng cường sự giám sát của cộng đồng, đảm bảo mỗi đồng vốn đầu tư đều mang lại lợi ích thực chất cho người dân.

Để duy trì đà tăng trưởng và đạt mục tiêu nhựa hóa, bê tông hóa 100% đường nông thôn vào năm 2040, Lào Cai tiếp tục lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn từ Chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn lực xã hội hóa. Việc phát triển giao thông được gắn liền với quy hoạch tổng thể về khu dân cư và vùng sản xuất. Khi những con đường được tiêu chuẩn hóa, khoảng cách giữa đô thị và nông thôn được thu hẹp, nội lực của kinh tế nông thôn cũng sẽ được giải phóng, tạo tiền đề để tỉnh Lào Cai trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.

Lào Cai tiếp tục phấn đấu bê tông hóa 100% đường nông thôn vào năm 2040, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội (ảnh minh họa).

Phát triển giao thông nông thôn tại là một hành trình bền bỉ, đòi hỏi sự đồng hành chặt chẽ giữa chính quyền và người dân. Với những mục tiêu cụ thể và lộ trình rõ ràng, hệ thống hạ tầng giao thông hiện đại sẽ tiếp tục là nền tảng vững chắc góp phần xây dựng nông thôn mới thực chất, hiệu quả./.