Thí điểm tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai

Theo dự thảo Đề án, Lào Cai lựa chọn xã Trấn Yên và phường Lào Cai là hai địa phương thực hiện thí điểm mô hình trong giai đoạn 2026-2030.

Mục tiêu đến năm 2030 là xây dựng hai địa phương trở thành những xã, phường phát triển toàn diện, có kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững; thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội; không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần và chỉ số hạnh phúc của Nhân dân; xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn, hiện đại; hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; quản trị xã hội hiệu lực, hiệu quả gắn với chuyển đổi số toàn diện. Đồng thời, hình thành không gian sống xã hội chủ nghĩa tiêu biểu, nơi Nhân dân thực sự là chủ thể tham gia quản trị, giám sát và trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển.

Đặc trưng cơ bản của mô hình xã, phường XHCN

Dự thảo Đề án xác định mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” gồm 08 đặc trưng cơ bản là Nhân dân là chủ thể, trung tâm và mục tiêu của sự phát triển; Chính quyền kiến tạo phát triển, quản trị hiện đại, phục vụ Nhân dân; Kinh tế phát triển nhanh, bền vững, hiện đại và bao trùm; Công bằng xã hội, an sinh toàn diện, không để ai bị bỏ lại phía sau; Con người phát triển toàn diện, có tri thức, năng lực số, ý thức pháp luật và khát vọng vươn lên; Văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, cộng đồng đoàn kết, nhân văn và nghĩa tình; Dân chủ xã hội chủ nghĩa gắn với pháp quyền, kỷ cương và trách nhiệm xã hội; Môi trường sống xanh, văn minh, an toàn, hạnh phúc và phát triển bền vững.

Xây dựng bộ tiêu chí toàn diện, lấy người dân làm trung tâm

Một điểm mới nổi bật của dự thảo Đề án là xây dựng Bộ tiêu chí mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” gồm 60 tiêu chí chung áp dụng cho cả hai địa phương và 20 tiêu chí đặc thù, trong đó 10 tiêu chí dành cho xã Trấn Yên và 10 tiêu chí dành cho phường Lào Cai, phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn. Các tiêu chí được xây dựng theo hướng cụ thể, định lượng và có thể kiểm chứng bằng thực tiễn.

Bộ tiêu chí tập trung vào 5 nhóm nội dung lớn là: Xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa; Xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn, hạnh phúc; Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, thông minh; Phát triển kinh tế nhanh, bền vững gắn với tiến bộ và công bằng xã hội; Xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, quản trị hiện đại, phục vụ Nhân dân.

Đặc biệt, toàn bộ hệ thống tiêu chí đều hướng đến mục tiêu lấy người dân làm trung tâm và là đối tượng trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển. Theo đó, mọi người dân được bảo đảm tiếp cận bình đẳng các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội; học sinh được miễn học phí, hỗ trợ học tập; người dân được chăm sóc sức khỏe toàn diện, quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, có việc làm, thu nhập ổn định, không còn hộ nghèo; được sống trong môi trường xanh, sạch, an toàn; được tham gia quản lý xã hội và giám sát hoạt động của chính quyền và trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển. Chất lượng cuộc sống, mức độ hài lòng và chỉ số hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo quan trọng để đánh giá hiệu quả của mô hình.

Tám nhóm nhiệm vụ, giải pháp đột phá

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng mô hình, dự thảo Đề án xác định 08 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Trước hết là đột phá về thể chế, cơ chế đặc thù và huy động nguồn lực, tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp xã, phường; thí điểm các cơ chế phát triển mới, thu hút đầu tư, phát triển kinh tế tư nhân, hợp tác xã, đổi mới sáng tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ chất lượng cao.

Đề án cũng chú trọng quy hoạch lại không gian phát triển, đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số, đô thị thông minh; phát triển xã Trấn Yên theo hướng nông nghiệp đa giá trị gắn với chế biến, du lịch và chuyển đổi số, đồng thời xây dựng phường Lào Cai trở thành đô thị cửa khẩu thông minh, trung tâm logistics, thương mại biên giới, kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Phát triển xã Trấn Yên theo hướng nông nghiệp đa giá trị gắn với chế biến, du lịch và chuyển đổi số.

Xây dựng phường Lào Cai trở thành đô thị cửa khẩu thông minh, trung tâm logistics, thương mại biên giới, kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ và chuyển đổi số toàn diện, trong đó tập trung đào tạo kỹ năng số cho cán bộ và Nhân dân; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), Internet vạn vật (IoT); phát triển hạ tầng số, trung tâm điều hành thông minh (IOC), dữ liệu dùng chung và xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số. 

Bên cạnh phát triển kinh tế, Đề án dành nhiều nội dung cho xây dựng con người và phát triển văn hóa - xã hội, hướng tới hình thành môi trường sống văn minh, hệ thống giáo dục nhân văn, y tế số, an sinh xã hội toàn diện, xã hội học tập và nâng cao chỉ số hạnh phúc của người dân.

Đề án cũng đề ra các giải pháp xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, xây dựng chính quyền kiến tạo, phục vụ Nhân dân; phát triển mô hình thôn, tổ dân phố tự quản; mở rộng nền tảng dân chủ số để người dân tham gia góp ý, giám sát hoạt động của chính quyền.

Cùng với đó là tăng cường quốc phòng, an ninh, xây dựng xã hội an toàn, mở rộng đối ngoại và hợp tác quốc tế; đổi mới công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng; xây dựng hệ thống đo lường các giá trị của mô hình nhằm phục vụ công tác quản trị và điều chỉnh chính sách trên cơ sở dữ liệu.

Phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và Nhân dân

Dự thảo Đề án khẳng định, việc xây dựng mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trong đó, cấp ủy, chính quyền giữ vai trò lãnh đạo, chỉ đạo; Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đẩy mạnh tuyên truyền, vận động và giám sát; đội ngũ cán bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu; còn Nhân dân là chủ thể, trung tâm và là người trực tiếp tham gia xây dựng, giám sát cũng như thụ hưởng thành quả của mô hình.

Với định hướng lấy chất lượng cuộc sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân làm mục tiêu cao nhất, mô hình “Xã, phường xã hội chủ nghĩa” được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong đổi mới quản trị cơ sở, phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cộng đồng văn minh, hiện đại và bền vững, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn quan trọng để nghiên cứu, hoàn thiện và từng bước nhân rộng trên phạm vi cả nước.