Từ vòng Xòe Mường Lò đến thương hiệu văn hóa – du lịch Lào Cai

Nằm giữa miền Tây Bắc giàu bản sắc, Mường Lò không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên, những cánh đồng trải rộng giữa núi rừng, những bản làng bình yên mà còn bởi một không gian văn hóa đặc sắc. Trong không gian ấy, Xòe Thái hiện lên như một biểu tượng văn hóa sống động vừa gần gũi trong đời sống cộng đồng, vừa mang giá trị nghệ thuật và nhân văn đặc biệt.

Năm 2026, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò trở lại với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc”, mở ra một hành trình nghệ thuật, văn hóa và du lịch giàu sức hấp dẫn. Đây không chỉ là ngày hội của nhân dân và du khách mà còn là dịp nhìn lại sức sống của di sản, tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc, quảng bá hình ảnh vùng đất và con người Lào Cai; qua đó từng bước xây dựng Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, có khả năng tạo dựng thương hiệu và đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Điểm đặc biệt của lễ hội năm nay nằm ở cách tiếp cận di sản. Nếu di sản chỉ được đặt trong không gian trưng bày, bảo tồn thì có thể được nhìn thấy, nhưng chưa chắc đã thực sự “sống”. Với Xòe Thái, sức sống của di sản trước hết nằm trong cộng đồng – nơi những vòng Xòe vẫn được trao truyền, thực hành và tiếp nối trong đời sống hôm nay.

Nghệ nhân ưu tú Điêu Thị Siêng truyền dạy xòe Thái cho các học sinh trong Hoạt động trải nghiệm - Giáo dục địa phương.

Lễ hội năm 2026 còn đánh dấu 5 năm Xòe Thái được UNESCO ghi danh. Đây không chỉ là dịp nhắc lại một danh hiệu quốc tế mà quan trọng hơn là khẳng định sức sống bền bỉ của di sản trong đời sống đương đại. Bởi vậy, Xòe trong Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò không đơn thuần là một tiết mục biểu diễn mà trở thành “sợi chỉ đỏ” kết nối toàn bộ câu chuyện nghệ thuật, kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với hiện đại, cộng đồng với du khách. Từ một giá trị văn hóa của người Thái, Xòe trở thành biểu tượng của tinh thần đoàn kết, sẻ chia, thân thiện và khát vọng hội nhập.

Khi di sản trở thành câu chuyện của hôm nay

Trong đời sống của người Thái Mường Lò, Xòe không tách rời khỏi cộng đồng. Xòe hiện diện trong lễ hội, những dịp vui, sinh hoạt cộng đồng. Vì thế, vòng Xòe mang một ý nghĩa lớn hơn nghệ thuật múa, đó là vòng tròn của cộng đồng. Không có vị trí cao thấp, không có khoảng cách giữa người biểu diễn và người thưởng thức khi tất cả cùng nắm tay nhau trong vòng Xòe. Người già, người trẻ, nghệ nhân, diễn viên, người dân địa phương và du khách đều có thể cùng hòa vào một vòng xòe. Chính cấu trúc giản dị ấy tạo nên sức mạnh đặc biệt của Xòe: kết nối con người bằng sự sẻ chia và đồng cảm.

Một điểm nhấn giàu ý nghĩa của Lễ hội 2026 là sự kết hợp giữa nghệ thuật Xòe Thái với thực hành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ Xên Đông. Nếu Xòe là biểu tượng của sự kết nối cộng đồng thì Xên Đông mở ra chiều sâu tín ngưỡng và tâm thức của người Thái, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no.

Từ không gian linh thiêng của nghi lễ, chương trình mở rộng sang đời sống lao động, phong tục, lễ hội và những sắc màu văn hóa của cộng đồng các dân tộc. Ruộng Mường, nhà sàn, cây đa, dòng suối, hoa ban, người con gái Thái và sắc màu thổ cẩm trở thành những hình tượng xuyên suốt, tái hiện mối quan hệ gắn bó giữa con người với thiên nhiên, giữa hiện tại với cội nguồn. Đặc biệt, người phụ nữ Thái được khắc họa với vẻ đẹp, sự khéo léo và vai trò gìn giữ văn hóa qua lao động, dệt thổ cẩm, hát Khắp và múa Xòe.

Tiết mục biểu diễn xòe đặc sắc tại Hội thi Lung linh vòng xòe năm 2026 tại phường Nghĩa Lộ.

“Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” cũng không chỉ là câu chuyện riêng của một cộng đồng. Từ nền tảng văn hóa Thái Mường Lò, lễ hội mở rộng không gian giới thiệu sự đa dạng của văn hóa các dân tộc trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Mỗi dân tộc có những phong tục, trang phục, nghệ thuật dân gian, lễ hội và tri thức bản địa riêng; các giá trị ấy cùng giao thoa, bổ trợ, làm nên bức tranh văn hóa đa sắc màu và sức hấp dẫn riêng của Lào Cai.

Du khách đến Lào Cai hôm nay không chỉ tìm kiếm cảnh quan mà ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm văn hóa chân thực. Vấn đề đặt ra là phải biến những giá trị ấy thành trải nghiệm có chất lượng, sản phẩm có sức cạnh tranh và những câu chuyện đủ sức hấp dẫn du khách.

Một trong những hình ảnh được kỳ vọng tạo dấu ấn mạnh mẽ tại lễ hội là đại vòng Xòe với sự tham gia của 2.026 nghệ sĩ, diễn viên, đồng bào các dân tộc và du khách. Điều quan trọng hơn quy mô là thông điệp được gửi gắm qua những vòng tay nối tiếp nhau: đoàn kết, gắn kết cộng đồng, thân thiện, hiếu khách và hội nhập.

Khi hàng nghìn người cùng nắm tay, ranh giới giữa sân khấu và khán đài được xóa nhòa; người dân trở thành nghệ sĩ, du khách trở thành một phần của lễ hội. Vòng Xòe Mường Lò vì thế có thể trở thành một “thương hiệu hình ảnh” của Lào Cai – vừa đậm bản sắc Tây Bắc, vừa chuyển tải ngôn ngữ phổ quát của tình đoàn kết và tình người.

Mường Lò tỏa sáng – Lào Cai vươn xa

Lễ hội chỉ thực sự có sức sống lâu dài khi những giá trị tạo ra tiếp tục được phát huy sau khi sân khấu khép lại. Đối với Mường Lò, đó là việc từng bước xây dựng hệ sinh thái sản phẩm du lịch văn hóa dựa trên những giá trị bản địa. Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến, Mường Lò có một lợi thế đặc biệt: Xòe Thái - di sản đã được UNESCO ghi danh. Nhưng giá trị của danh hiệu chỉ thực sự được phát huy khi di sản được chuyển hóa thành những trải nghiệm và sản phẩm hấp dẫn. Vì vậy, Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò không chỉ là một sự kiện văn hóa thường niên mà cần từng bước trở thành sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng của Lào Cai. Cùng với duy trì bản sắc cốt lõi, lễ hội cần tiếp tục đổi mới nội dung, nâng cao chất lượng nghệ thuật, tăng trải nghiệm tương tác, đẩy mạnh truyền thông số và kết nối với các tour, tuyến, điểm đến, sản phẩm du lịch cộng đồng. Đồng thời trở thành nơi kết nối giữa văn hóa và doanh nghiệp, cộng đồng và thị trường, bảo tồn di sản và phát triển du lịch. Khi đó, thương hiệu “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc” không chỉ xuất hiện trong một đêm khai mạc mà có thể trở thành câu chuyện được kể quanh năm trên các nền tảng truyền thông, trong các sản phẩm du lịch và hành trình khám phá Lào Cai.

Du khách thích thú khi được hòa mình cùng vòng xòe

Du khách đến dự lễ hội sẽ ở lại lâu hơn, từ xem sang trải nghiệm, từ trải nghiệm sang sử dụng sản phẩm địa phương, từ một chuyến đi trở thành một ký ức và từ ký ức trở thành động lực quay trở lại. Khi đó, văn hóa không chỉ tạo nên bản sắc cho điểm đến mà còn góp phần tạo giá trị kinh tế, việc làm và sinh kế cho cộng đồng.

Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò 2026 mở ra không gian để nhân dân và du khách cùng gặp gỡ, thưởng thức, trải nghiệm và hòa mình vào vòng Xòe. Những vòng tay nối dài ấy không chỉ tạo nên một đêm hội giàu cảm xúc mà còn mở ra hành trình mới cho văn hóa và du lịch Lào Cai. Để rồi, mỗi khi nhắc đến Mường Lò, người ta không chỉ nhớ một vùng đất đẹp giữa Tây Bắc mà còn nhớ một vòng Xòe nồng hậu, một không gian văn hóa giàu bản sắc và một điểm đến luôn rộng mở chào đón bạn bè bốn phương. Và từ những vòng Xòe ấy, tinh hoa văn hóa Thái tiếp tục được trao truyền, sắc màu các dân tộc tiếp tục hòa quyện, Mường Lò tiếp tục tỏa sáng và thương hiệu văn hóa - du lịch Lào Cai tiếp tục vươn xa./.