Anh Nguyễn Hồng Hiệp, cán bộ khuyến nông xã Gia Phú (Bảo Thắng) chia sẻ rằng ở xã anh, chăn nuôi đang mang lại nguồn lợi lớn đối với kinh tế hộ. Nhiều gia đình nhờ chăn nuôi đã thoát nghèo và trở thành hộ có kinh tế khá. Tuy nhiên, nhận thức về dịch bệnh và cách phòng, chống dịch bệnh trong chăn nuôi của bà con phần nào còn hạn chế, nên những nỗi lo tổn thất vẫn luôn xuất hiện trong mỗi gia đình.

Người dân được hướng dẫn khử trùng chuồng trại đúng cách

Chị Lê Thị Hương, thôn Bản Bay, xã Gia Phú có mô hình chăn nuôi lợn quy mô khá. Tuy nhiều năm qua, chăn nuôi mang lại nguồn thu nhập chính nhưng chị Hương vẫn thừa nhận là phương pháp sản xuất của gia đình chỉ hoàn toàn dựa vào kinh nghiệm. Mới đây gia đình chị Hương xuất chuồng thêm một lứa đạt hơn 1 tấn lợn thịt, thu về hơn 50 triệu đồng. Khu chuồng nuôi của gia đình chị Hương gồm 4 ô, thoáng và rộng, hiện trong chuồng vẫn còn 30 con lợn nhỡ. Cách đây chưa lâu, dịch bệnh đã khiến gia đình thất thu nặng, nhưng kỹ thuật phòng bệnh trong chăn nuôi chị nắm vẫn khá mơ hồ, thậm chí chị chưa bao giờ rắc vôi bột khử trùng sau mỗi lứa lợn xuất chuồng.

Cũng giống như nhiều hộ chăn nuôi khác trong thôn, chị Hương đang loay hoay để tự trang bị kiến thức về chăn nuôi thì nhận được tin vui thôn Bản Bay và thôn Xuân Tiến lọt vào vùng quy hoạch phát triển chăn nuôi của địa phương và được Trung tâm Khuyến nông tỉnh lựa chọn trình diễn điểm thú y cộng đồng. Tham gia Dự án mô hình trình diễn điểm thú y cộng đồng, 124 hộ dân được hướng dẫn kỹ thuật cơ bản về ngăn ngừa dịch bệnh, cách rắc vôi và phun thuốc khử trùng, tiêu độc cho chuồng trại, cách phát hiện dịch bệnh sớm và những lưu ý khi vận chuyển, giết mổ gia súc.... Các hộ còn được hướng dẫn kỹ thuật chăn nuôi lợn theo chuỗi giá trị để đảm bảo chất lượng, an toàn gắn với vệ sinh môi trường, hỗ trợ 50% chi phí vật tư như tủ bảo quản, thuốc thú y, vắc-xin và hóa chất sát trùng. Cùng với đó, các hộ chăn nuôi trên địa bàn đã thiết lập quy định chung về hoạt động và quản lý nguồn vật tư được hỗ trợ để dự án đạt hiệu quả cao nhất.

Với tủ thuốc thú y của điểm thú y cộng đồng được đặt tại UBND xã, toàn bộ số thuốc, hóa chất và vắc-xin sẽ được cấp cho các hộ tham gia dự án. Tuy nhiên, để duy trì hoạt động tốt hơn, tại xã Gia Phú, thay bằng việc trả 50% giá trị tiền thuốc, người dân đã tự nguyện nộp 100% trong khi chính quyền xã vận động các nhà tài trợ hỗ trợ vốn cho tủ thuốc có nhiều ý nghĩa này. Ngoài ra, người dân tại điểm thú y cộng đồng còn được hỗ trợ lợn đực giống với giống  Pi-du (giống lợn lai có nhiều ưu điểm về khả năng tăng trọng, chất lượng thịt và tỷ lệ nạc cao). Việc áp dụng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo sẽ giúp giống lợn đơn thuần hiện nay ở địa phương nhận được nguồn gen ưu việt hơn, giúp cải thiện chất lượng đàn lợn, đặc biệt là hạn chế sự lây lan bệnh dịch vì nguồn giống được kiểm soát tốt. Song song với đó, để nêu cao ý thức tự giác từ phía người dân, tại mỗi điểm thú y cộng đồng, người dân sẽ bầu chọn một tổ quản lý để trực tiếp tuyên truyền, vận động. Tổ quản lý cũng có trách nhiệm tổ chức kiểm tra hoạt động vệ sinh tiêu độc, khử trùng chuồng nuôi nhốt gia súc ở mỗi hộ, việc tiêm vắc-xin cho đàn vật nuôi...

Cùng với xã Gia Phú, xã Lùng Vai, huyện Mường Khương cũng được Trung tâm Khuyến nông tỉnh lựa chọn xây dựng mô hình trình diễn điểm thú y cộng đồng. Tại đây, 250 hộ dân (có số lượng gần 2.000 con lợn) sẽ được chuyển giao tiến bộ kỹ thuật phát triển chăn nuôi, phương pháp phòng dịch bệnh trên vật nuôi hiệu quả. Hiện, điểm thú y cộng đồng trình diễn tại 2 xã trên đã đạt hiệu quả bước đầu rất khả quan, tạo tiền đề nhân rộng mô hình một cách tự giác và phát triển chăn nuôi lợn theo hướng VietGAP. Với huyện Bảo Thắng, điều đó là hết sức ý nghĩa bởi hiện trên địa bàn đang có hơn 100 hộ chăn nuôi với số lượng gần 15.000 con lợn, trong đó có 72 cơ sở được công nhận đạt cấp trang trại chăn nuôi.

Đến nay, điểm thú y cộng đồng vẫn dừng lại ở tính chất tổ chức trình diễn, chưa được các địa phương nhân rộng trên tinh thần tự giác cho dù có những hiệu quả đã được ghi nhận. Nguyên nhân là do việc nhân rộng các mô hình cần những yếu tố như kế hoạch tổ chức thực hiện của ngành, địa phương, nguồn kinh phí hỗ trợ, vấn đề phổ biến kinh nghiệm, kỹ thuật của các mô hình trước đó... do đó, rất cần sự vào cuộc sát sao hơn nữa của các ngành chức năng./.