Dáng vóc Khu đô thị mới Lào Cai - Cam Đường.                          Ảnh: Ngọc Bằng

Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, khi xưa, nơi tả ngạn sông Hồng, thấp thoáng những căn nhà xây lô nhô, hầu hết là nhà cấp bốn, mái lợp ngói Vĩnh Ký, bên hữu ngạn rừng núi trập trùng, lác đác mấy mái nhà tranh; vắt qua dòng sông phù sa màu mỡ là cây cầu “giời ơi” thoáng nghe đã thấy rợn người. Lào Cai giải phóng, thị xã tỉnh lỵ mạnh mẽ trên đường đi lên CNXH, cùng cả nước chi viện cho miền Nam đánh Mỹ và thắng Mỹ. Tưởng rằng, hòa bình là điểm tựa vững chắc ở mảnh đất này, nhưng Lào Cai lại rơi vào cảnh hoang tàn sau chiến tranh biên giới. Ấy vậy mà, thị xã đã “vươn mình đứng dậy” sau quyết định của Chính phủ lấy địa điểm này làm tỉnh lỵ cho tỉnh Lào Cai mới tái lập. Hai thị xã Lào Cai, Cam Đường kề sát bên nhau như một gạch nối trên bản đồ tỉnh Lào Cai, tạo nên dáng dấp một đô thị mang tầm cao hơn.

Ngày 31/1/2002, Chính phủ ban hành Nghị định sáp nhập hai thị xã cũ thành thị xã Lào Cai rộng dài hơn về mặt địa lý nhưng lại khó khăn hơn về hạ tầng đô thị. Sức bật của Lào Cai như cánh cung đã kéo căng dây chờ đẩy mũi tên bay về đích sớm hơn dự định. Chỉ hơn hai năm, hai mươi chín tiêu chí để trở thành đô thị loại III đã mở ra cơ hội cho ngày 30/11/2004, thành phố Lào Cai chính thức được thành lập. Từ đây, thành phố mang một sắc thái mới, diện mạo mới với “sức dài, vai rộng”, nặng gánh non sông nơi vùng biên ải. Từ đây, những tuyến đường mới, những con phố dọc, ngang, nhà cao tầng như ô bàn cờ tiếp tục mọc lên theo những nước cờ mới, mạnh bạo mà khoa học, từng bước trở thành một đô thị hiện đại nhưng vẫn giữ được cốt cách, bản sắc văn hoá của miền đất đa sắc màu dân tộc.

Thành phố của hai dòng: Sông Hồng sắc đỏ phù sa và dòng thơ (Nậm Thi) hoà quyện in bóng núi tạo nên non xanh, nước biếc, sơn thủy hữu tình. Người Lào Cai tự hào vì đã góp phần vào sự đi lên của thành phố. Bạn bè tự hào vì đã có một Lào Cai xứng tầm là trung tâm của vùng Tây Bắc. Du khách tự hào vì đã chọn đúng điểm đến tham quan du lịch và ký kết hợp đồng làm kinh tế vì lợi ích chung, riêng. Thành phố trẻ Lào Cai trước bao khó khăn, thách thức đòi hỏi sự chung sức, chung lòng của toàn dân dưới sự chỉ huy của “Bộ Tư lệnh” thành phố là Thành ủy, Ủy ban nhân dân và hệ thống chính trị đã cùng quyết tâm vào cuộc. Vẫn còn đó, hai xã Tả Phời, Hợp Thành trong diện đặc biệt khó khăn. Vẫn còn đó, tỷ lệ hộ nghèo cao; tệ nạn xã hội, nhất là ma túy còn nhức nhối đeo bám. Khu đô thị mới Lào Cai - Cam Đường đòi hỏi mặt bằng và sắp xếp dân cư cho gần chục nghìn hộ dân, phục vụ cho quy hoạch và xây dựng công trình…

Tận dụng thời cơ, tranh thủ nguồn lực, đoàn kết, năng động, sáng tạo cho từng bước đi vững chắc đã được “cây chì đỏ” vạch từng đường đi, nước bước trên bản đồ kế hoạch của thành phố. Khâu đột phá đầu tiên là tập trung trí tuệ và nguồn lực đưa hai xã Tả Phời và Hợp Thành ra khỏi diện đặc biệt khó khăn. Tỉnh ủng hộ, cả thành phố chung tay giúp đỡ. Chỉ trong thời gian ngắn, hai xã đã nỗ lực, tự bứt ra khỏi diện hưởng chính sách của Chương trình 135 đầu tiên trong cả nước. Bước đột phá ấy như một tấm gương thấm nhuần sâu sắc lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Dễ mười lần không dân cũng chịu. Khó trăm lần dân liệu cũng xong”, phương châm vì dân và do dân được phát huy, mỗi bước đi là một bài học kinh nghiệm cho những bước tiếp theo vững chắc hơn, hữu hiệu hơn.

Mười năm qua, thành phố Lào Cai không ngừng phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục duy trì ở mức cao, nếu như, năm 2004 là 7,03% thì năm 2014 đạt 17%, tăng hơn hai lần so với năm đầu thành lập thành phố. Thành phố biên cương luôn phát triển kinh tế gắn liền với phát triển văn hoá, giáo dục và chăm sóc sức khoẻ nhân dân. Những ngôi trường mới từ bậc mầm non đến trung học phổ thông được xây dựng khang trang, chất lượng dạy và học được nâng cao; gần 40% số trường đạt chuẩn quốc gia, trong đó nhiều trường đạt chuẩn cấp độ hai; những trạm y tế, phòng khám đa khoa được đầu tư xây dựng theo quy chuẩn, chất lượng khám - chữa bệnh từng bước được nâng lên. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá” được quan tâm, hằng năm có trên 92% số hộ đạt gia đình văn hoá; 81% số thôn, tổ, 98% cơ quan, đơn vị xã, phường đạt đơn vị văn hoá. Cái đói đã được xua tan, cái nghèo được giảm mạnh. Mức bình quân thu nhập đầu người năm 2004 chỉ đạt 7,25 triệu đồng, đến năm 2014 đạt 52 triệu đồng. Các tổ chức Đảng, chính quyền, đoàn thể hằng năm luôn giữ vững danh hiệu “trong sạch, vững mạnh”.

Niềm vui của nhân dân các dân tộc địa phương được nhân lên khi thành phố được công nhận là đô thị loại II thuộc tỉnh và thành phố Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ chống thực dân Pháp xâm lược, đang phấn đấu trở thành đơn vị Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới. Những con số và sự kiện đó là minh chứng cho sự nỗ lực không ngừng của cấp ủy đảng, chính quyền, đoàn thể và nhân dân các dân tộc thành phố Lào Cai. 

Dấu ấn vinh quang tạc vào thời gian, lan toả trong không gian, náo nức lòng người chào đón xuân sang. Nhà nhà cờ đỏ sao vàng tung bay trong nắng xuân ấm áp. Trên bàn thờ mỗi gia đình khói hương ngát thơm hơn, cành đào thắm hoa hơn, bởi xuân này hơn hẳn những xuân qua. Đường cao tốc từ Thủ đô Hà Nội nối với thành phố biên cương Lào Cai đã vun vút ôtô xuôi ngược. Tuyến đường hiện hữu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đang gánh trọng trách lớn, góp phần đem lại sự toả sáng của hòn ngọc vùng Tây Bắc. Những tuyến đường đang vươn tới chân trời mới của dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh trên quê hương Lào Cai - thành phố của niềm tin và hy vọng./.