Chuyến thăm của Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Antony Blinken diễn ra trước thềm chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Barack Obama vào tháng tới.

"Tôi rất vui được gặp gỡ rất nhiều người trong khán phòng này ở Việt Nam, một đất nước rất năng động", ông Blinken nói, mở đầu bài phát biểu tại Trường đại học Khoa học xã hội và Nhan văn Hà Nội. Ông Blinken cho biết đã gặp Ted Osius, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, lần đầu tiên tại một trường đại học. "Cũng tương tự như bây giờ, chúng ta gặp nhau ở đây và mối quan hệ đó sẽ đi với chúng ta suốt cả cuộc đời", ông nói.

Ông cho biết đây lần thứ hai tới Việt Nam, lần thứ 6 tới khu vực trong vòng một năm.

Sáng nay ông đã gặp gỡ các thanh niên, những người đổi mới sáng tạo, những người làm việc ở Silicon Valley, những "tiềm năng của đất nước". Tại Mỹ cũng có những người khởi xướng ra Google, Facebook. "Khi tôi nhắm mắt lại, tôi cũng thấy những người thanh niên tôi sáng nay gặp, họ cũng giống như những người anh em của chúng tôi tại Silicon Valley, họ cũng có những bầu nhiệt huyết như vậy, đều có niềm đam mê và tài năng".

Ông cho rằng thế hệ trẻ Việt Nam là một trong những thế hệ tiềm năng, mong muốn có ý tưởng đột phá, với 40 triệu người dân dưới 25 tuổi.

Ông Blinken nhắc lại năm ngoái hai nước kỷ niệm 20 năm quan hệ ngoại giao, và mùa hè vừa rồi, Tổng thống Mỹ Barack Obama đã đón tiếp Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tổng bí thư đầu tiên của Việt Nam tới Mỹ. Hai nước xây dựng quan hệ dựa trên sự tôn trọng, tin tưởng lẫn nhau, dân tộc cùng chung khát vọng.

Ngày hôm nay, hai nước đang tăng cường hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực cách đây vài năm hai nước khó có thể tưởng tượng được, ông Blinken nói. Đó là các lĩnh vực quân sự, thương mại, đầu tư, nhân quyền, giáo dục, biến đổi khí hậu, y tế, an ninh năng lượng, gìn giữ hòa bình.

Trong lĩnh vực an ninh hàng hải, hai nước thúc đẩy hợp tác cứu trợ cứu nạn. Mỹ cũng cung cấp trang thiết bị cho lực lượng cảnh sát biển Việt Nam để phòng chống tội phạm xuyên biên giới, đảm bảo an ninh hàng hải, giúp Việt Nam đóng góp cho an ninh và ổn định khu vực.

Trung Quốc đang có hành động bồi đắp đảo nhân tạo trên Biển Đông, đặt ra nhiều câu hỏi về ý đồ của nước này. "Luật quốc tế thúc đẩy quyền tự do hàng hải của các quốc gia trên thế giới, bất kể sức mạnh của họ đến đâu, và chúng tôi muốn Trung Quốc trỗi dậy một cách hòa bình, tuân thủ hệ thống trật tự quốc tế dựa trên quy tắc", ông nói.

Ông Bliken cho rằng Mỹ - Trung đang hợp tác trong các nhiều vấn đề như biến đổi khí hậu, không phổ biến vũ khí hạt nhân, nhưng hai nước còn nhiều điểm khác biệt.

Trong hội nghị thượng đỉnh hạt nhân tại Washington D.C, ông Obama kêu gọi các nước trên thế giới tuân thủ, tôn trọng quyền tự do hàng hải và hàng không. "Chúng tôi rất quan tâm đến cách thức các bên tranh chấp trên Biển Đông thực hiện các yêu sách của họ thế nào", ông nói.

Thứ trưởng ngoại giao Mỹ cho hay tòa trọng tài thường trực sẽ sớm đưa ra phán quyết về vụ kiện Philippines với Trung Quốc. Ông Blinken nói Mỹ mong muốn các tranh chấp được giải quyết một cách hòa bình, trên cơ sở ngoại giao, không phải đơn phương. Đồng thời, Mỹ bảo vệ lợi ích của mình cũng như đồng minh, đối tác trong khu vực và sẽ tiếp tục bảo vệ quyền tự do hàng hải, hàng không ở bất kỳ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép.

Chuyến thăm của ông Blinken diễn ra trước thềm chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Barack Obama vào tháng tới. "Thứ trưởng Blinken sẽ gặp gỡ với các quan chức chính phủ cao cấp tại Hà Nội để thảo luận về quan hệ Mỹ - Việt và các vấn đề quan tâm chung khác", thông cáo của Đại sứ quán Mỹ cho biết.

Ông Blinken, trong hơn hai thập kỷ qua, qua hai đời tổng thống, đã giữ những vị trí cao cấp về chính sách đối ngoại. Chuyến thăm lần này của ông tới Việt Nam nằm trong khuôn khổ chuyến công du châu Á, tới các thành phố Tokyo, Seoul, Hà Nội và Jakarta. Sau chuyến thăm kéo dài hai ngày 20 và 21/4, ông Blinken sẽ tới thủ đô Indonesia, gặp gỡ các quan chức chính phủ, lãnh đạo xã hội dân sự và doanh nhân khởi nghiệp nước này.

Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Blinken từng tới Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh hồi tháng 5 năm ngoái. Trong chuyến thăm, ông bày tỏ quan ngại về việc Trung Quốc quân sự hóa đảo nhân tạo gây bất ổn Biển Đông. Ông khẳng định những việc làm của Bắc Kinh "vi phạm đúng những gì mà họ cam kết với các nước ASEAN trong Tuyên bố DOC".

Chuyến thăm vào tháng 5 tới dự kiến là lần đầu tiên ông Obama thăm Việt Nam trong nhiệm kỳ 8 năm làm tổng thống Mỹ. Ông Obama cũng sẽ trở thành tổng thống Mỹ thứ ba liên tiếp thăm Việt Nam. Bill Clinton năm 2000 là tổng thống Mỹ đầu tiên đến Việt Nam kể từ khi chiến tranh kết thúc. Ông George W. Bush thăm Việt Nam năm 2006./.