Linh thiêng Đền Quan

Tọa lạc ở phường Phố Mới, thành phố Lào Cai, từ lâu đền Quan trở thành điểm di tích lịch sử văn hóa linh thiêng, gắn bó với đời sống tâm linh của nhân dân các dân tộc Lào Cai và du khách thập phương.
Đền Quan chính là nơi thờ vọng của Quan Giám Sát hay còn gọi là Quan Thanh tra Giám sát. Trong Ngũ Vị Tôn Ông, Quan Đệ Nhị có nguồn gốc Thiên Thần, được giao xuống trần gian trấn giữ thượng ngàn. Dưới trần gian Quan Lớn Đệ Nhị luôn hóa thân vào cuộc sống đời thường, lúc hóa thân thành người già đức độ; lúc hóa thân thành người giàu sang giúp đỡ dân nghèo; lúc lại hóa thân vào quan ngự xử, xử án giúp chính thắng tà,…

Đền có 3 gian thờ chính: tòa Đại bái có diện tích 70 m2; hậu cung có diện tích 30 m2 và hai nhà Tả vu, Hữu vu. Kiến trúc mái tòa Đại bái được thiết kế theo lối 3 gian 2 chái, 2 tầng, 8 mái, lợp ngói mũi hài. Bờ nóc được đắp nổi hình Hổ phù đội mặt nguyệt, 4 đầu đao ở tầng mái trên uốn cong hình mũi thuyền và được đắp hình lá, hình mây hóa đầu rồng; 4 đầu đao tầng mái dưới được uốn cong vút hình mũi thuyền và được đắp nổi hình con rồng miệng đang phun mây. Đây là lối kiến trúc cổ khá điển hình của thời Lê được áp dụng trong hầu hết các công trình tín ngưỡng ở Việt Nam. Điểm nối giữa tầng mái 1 và tầng mái 2 là các song gỗ, các song gỗ này được gọt, tiện tỉ mỉ tạo cảm giác nhẹ nhàng cho cả khối kiến trúc đồ sộ của ngôi đền. Kiến trúc của Hậu cung đơn giản hơn với cách bài trí 8 hàng chân cột được kết nối bởi các cây xà gỗ lớn, đầu các xà được chạm hình rồng.


Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Đền Quan là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh

Gian chính giữa là Cung Công đồng, đây là cung chính được thờ tại Đền Quan. Ban Công đồng gồm 5 pho tượng được bài trí thành trục ngang, cao 70 cm, được điêu khắc khá tinh xảo. Hệ thống tượng được đặt trong khám sơn son thiếp vàng với dáng vẻ uy nghiêm, tự tại. Bên phải Cung Công đồng là nơi thờ của Đức Thánh Trần, trang phục màu đỏ, đầu đội mũ cánh chuồn với dáng vẻ uy nghiêm. Bên trái Cung Công đồng là cung ngự của Chúa Sơn Trang, với y phục màu xanh, đầu đội kim sa. Ngay sau Cung Công đồng là hệ thống tượng bài trí theo trục ngang gồm có 3 pho tượng: chính giữa có vị trí cao nhất là tượng Đức Vua cha Ngọc Hoàng trên mình khoác xiêm y hoàng bào, đầu đội mũ trang trí kim ngân. Hai bên là tượng của quan thần giúp việc cho Ngọc Hoàng là Nam Tào và Bắc Đẩu. Hậu cung là nơi thờ tam tòa thánh Mẫu và đức Phật A Di Đà ngự trên đài sen tay bắt quyết. Toàn bộ tượng thờ ở Hậu cung đều được bài trí trên cùng một bệ thờ, tuy nhiên, thiết kế xây dựng giật cấp được áp dụng nên các tượng thờ có vị trí riêng biệt.

Ngay trước cổng đền có Hoành phi: “Giám sát linh từ” (Đền thờ quan giám sát linh thiêng). Trong gian chính điện có 1 bức hoành phi với 4 chữ được sơn son thiếp vàng đây là hoành phi duy nhất trong di tích và được bài trí ở nơi trang trọng nhất: “Nhật nguyệt hợp minh” ( Nơi đây là giao điểm của ngày và tháng, cũng là nơi hội tụ ánh sáng của mặt trăng và mặt trời).

Nội tự Đền Quan có nhiều đôi câu đối với các nội dung khác nhau, chủ yếu ca ngợi các đức thánh hiển linh trong đền đã bảo vệ cho cuộc sống của nhân dân.

Hàng năm, Đền Quan tổ chức các lễ: Lễ thượng nguyên vào buổi sáng ngày mùng 10 tháng Giêng; Lễ vào Hạ: ngày mùng 10 tháng Tư; Lễ ra Hè: ngày mùng 2 tháng Bảy. Lễ Tất niên được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Chạp, mục đích là làm lễ cầu phúc, cầu lộc, cầu sức khỏe cho gia đình cũng như bản thân, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
 
Cùng với ngôi đền linh thiêng, cây đa Đền Quan đã tồn tại hàng trăm năm tuổi, là giống cây đa tía có chiều cao hơn 30 m, chu vi thân gốc đo ở độ cao 1,3 m tính từ mặt đất là 7,6 m; đường kính 2,5 m. Cây đa từ lâu đã đi vào tâm thức của bao nhiêu thế hệ người dân làng Soi Mười (nay là tổ 33 phường Phố Mới, thành phố Lào Cai).

Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tâm linh, quân sự, khoa học và du lịch, tháng 2/2016, Đền Quan đã được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh và cây đa Đền Quan đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam./.
Minh Phượng

Tin Liên Quan

Chương trình nghệ thuật chào mừng Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026: Đậm chất âm sắc vùng cao

Tối 29/8, tại sân khấu chợ Văn hóa Bắc Hà, Chương trình nghệ thuật chào mừng Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 đã diễn ra với sự tham gia của hàng trăm diễn viên, người dân và du khách.

Lào Cai sôi nổi nhiều hoạt động văn hóa, thể thao mừng Quốc khánh 2/9

Hướng tới kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao sôi nổi, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, lan tỏa niềm tự hào dân tộc và tăng cường tinh thần đoàn kết trong Nhân dân.

Ấn tượng Chương trình nghệ thuật “Bảo Hà - Linh thiêng và khát vọng”

Tối 28/8 (tức 16/7 âm lịch), tại Khu di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đền Bảo Hà diễn ra Chương trình nghệ thuật “Bảo Hà - Linh thiêng và khát vọng”, nằm trong chuỗi hoạt động Tuần Văn hóa du lịch - Lễ hội đền Bảo Hà năm 2026.

Sôi nổi trò chơi dân gian và thi mâm lễ ẩm thực tại Lễ hội Khao Quân đền Trung Đô

Trong khuôn khổ Lễ hội Khao Quân đền Trung Đô, xã Bảo Nhai năm 2026, nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian được tổ chức sôi nổi, thu hút đông đảo Nhân dân tham gia, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống của địa phương.

UBND phường Nghĩa Lộ tổ chức chương trình Tết Xíp Xí của đồng bào Thái

Sáng 26/8, UBND phường Nghĩa Lộ tổ chức chương trình Tết Xíp Xí, tái hiện phong tục, nghi lễ và nét sinh hoạt văn hóa đặc trưng trong dịp Tết truyền thống của đồng bào dân tộc Thái.

Tết Xíp Xí - Bản sắc còn mãi với thời gian

Không chỉ là một ngày Tết giữa mùa, Xíp Xí còn là dịp để người Thái hướng về tổ tiên, gìn giữ tình thân và trao truyền những giá trị đã bền bỉ đi qua nhiều thế hệ. Từ mỗi nếp nhà đến không gian cộng đồng, những phong tục bình dị ấy đang làm nên sức sống riêng của văn hóa Thái Mường Lò, đồng...