Linh thiêng Đền Quan

Tọa lạc ở phường Phố Mới, thành phố Lào Cai, từ lâu đền Quan trở thành điểm di tích lịch sử văn hóa linh thiêng, gắn bó với đời sống tâm linh của nhân dân các dân tộc Lào Cai và du khách thập phương.
Đền Quan chính là nơi thờ vọng của Quan Giám Sát hay còn gọi là Quan Thanh tra Giám sát. Trong Ngũ Vị Tôn Ông, Quan Đệ Nhị có nguồn gốc Thiên Thần, được giao xuống trần gian trấn giữ thượng ngàn. Dưới trần gian Quan Lớn Đệ Nhị luôn hóa thân vào cuộc sống đời thường, lúc hóa thân thành người già đức độ; lúc hóa thân thành người giàu sang giúp đỡ dân nghèo; lúc lại hóa thân vào quan ngự xử, xử án giúp chính thắng tà,…

Đền có 3 gian thờ chính: tòa Đại bái có diện tích 70 m2; hậu cung có diện tích 30 m2 và hai nhà Tả vu, Hữu vu. Kiến trúc mái tòa Đại bái được thiết kế theo lối 3 gian 2 chái, 2 tầng, 8 mái, lợp ngói mũi hài. Bờ nóc được đắp nổi hình Hổ phù đội mặt nguyệt, 4 đầu đao ở tầng mái trên uốn cong hình mũi thuyền và được đắp hình lá, hình mây hóa đầu rồng; 4 đầu đao tầng mái dưới được uốn cong vút hình mũi thuyền và được đắp nổi hình con rồng miệng đang phun mây. Đây là lối kiến trúc cổ khá điển hình của thời Lê được áp dụng trong hầu hết các công trình tín ngưỡng ở Việt Nam. Điểm nối giữa tầng mái 1 và tầng mái 2 là các song gỗ, các song gỗ này được gọt, tiện tỉ mỉ tạo cảm giác nhẹ nhàng cho cả khối kiến trúc đồ sộ của ngôi đền. Kiến trúc của Hậu cung đơn giản hơn với cách bài trí 8 hàng chân cột được kết nối bởi các cây xà gỗ lớn, đầu các xà được chạm hình rồng.


Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Đền Quan là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh

Gian chính giữa là Cung Công đồng, đây là cung chính được thờ tại Đền Quan. Ban Công đồng gồm 5 pho tượng được bài trí thành trục ngang, cao 70 cm, được điêu khắc khá tinh xảo. Hệ thống tượng được đặt trong khám sơn son thiếp vàng với dáng vẻ uy nghiêm, tự tại. Bên phải Cung Công đồng là nơi thờ của Đức Thánh Trần, trang phục màu đỏ, đầu đội mũ cánh chuồn với dáng vẻ uy nghiêm. Bên trái Cung Công đồng là cung ngự của Chúa Sơn Trang, với y phục màu xanh, đầu đội kim sa. Ngay sau Cung Công đồng là hệ thống tượng bài trí theo trục ngang gồm có 3 pho tượng: chính giữa có vị trí cao nhất là tượng Đức Vua cha Ngọc Hoàng trên mình khoác xiêm y hoàng bào, đầu đội mũ trang trí kim ngân. Hai bên là tượng của quan thần giúp việc cho Ngọc Hoàng là Nam Tào và Bắc Đẩu. Hậu cung là nơi thờ tam tòa thánh Mẫu và đức Phật A Di Đà ngự trên đài sen tay bắt quyết. Toàn bộ tượng thờ ở Hậu cung đều được bài trí trên cùng một bệ thờ, tuy nhiên, thiết kế xây dựng giật cấp được áp dụng nên các tượng thờ có vị trí riêng biệt.

Ngay trước cổng đền có Hoành phi: “Giám sát linh từ” (Đền thờ quan giám sát linh thiêng). Trong gian chính điện có 1 bức hoành phi với 4 chữ được sơn son thiếp vàng đây là hoành phi duy nhất trong di tích và được bài trí ở nơi trang trọng nhất: “Nhật nguyệt hợp minh” ( Nơi đây là giao điểm của ngày và tháng, cũng là nơi hội tụ ánh sáng của mặt trăng và mặt trời).

Nội tự Đền Quan có nhiều đôi câu đối với các nội dung khác nhau, chủ yếu ca ngợi các đức thánh hiển linh trong đền đã bảo vệ cho cuộc sống của nhân dân.

Hàng năm, Đền Quan tổ chức các lễ: Lễ thượng nguyên vào buổi sáng ngày mùng 10 tháng Giêng; Lễ vào Hạ: ngày mùng 10 tháng Tư; Lễ ra Hè: ngày mùng 2 tháng Bảy. Lễ Tất niên được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Chạp, mục đích là làm lễ cầu phúc, cầu lộc, cầu sức khỏe cho gia đình cũng như bản thân, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
 
Cùng với ngôi đền linh thiêng, cây đa Đền Quan đã tồn tại hàng trăm năm tuổi, là giống cây đa tía có chiều cao hơn 30 m, chu vi thân gốc đo ở độ cao 1,3 m tính từ mặt đất là 7,6 m; đường kính 2,5 m. Cây đa từ lâu đã đi vào tâm thức của bao nhiêu thế hệ người dân làng Soi Mười (nay là tổ 33 phường Phố Mới, thành phố Lào Cai).

Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tâm linh, quân sự, khoa học và du lịch, tháng 2/2016, Đền Quan đã được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh và cây đa Đền Quan đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam./.
Minh Phượng

Tin Liên Quan

Nơi tình yêu bắt đầu

Mỗi mùa hoa ban trắng rừng Tây Bắc, hang Thẩm Lé - hang Tình Yêu của người Thái Mường Lò - nơi trai gái gặp gỡ, tìm hiểu nhau qua tiếng khèn, tiếng pí và những câu hát giao duyên. Dẫu phong tục xưa dần mai một, ký ức về một miền yêu thương vẫn được các nghệ nhân gìn giữ, trao truyền như nét đẹp văn hóa của...

Lan tỏa bản sắc văn hóa qua các câu lạc bộ

Những năm gần đây, phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng tại phường Cầu Thia ngày càng phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của Nhân dân và gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc.

Sẵn sàng cho Lễ hội “Sắc màu biên cương” Mường Khương

Những ngày này, xã Mường Khương khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị cho Lễ hội “Mường Khương - Sắc màu biên cương” lần thứ I năm 2026 (diễn ra ngày 7 và 8/11), từ tập luyện chương trình nghệ thuật, xây dựng không gian văn hóa, chỉnh trang đô thị đến khảo sát các vùng sản xuất nông nghiệp phục vụ tham...

Cô gái Khơ Mú và hành trình quảng bá văn hóa trên không gian số

Từ tình yêu với cội nguồn, Vì Thị Hương Giang, dân tộc Khơ Mú ở phường Nghĩa Lộ đã lựa chọn cách gìn giữ, lan tỏa bản sắc dân tộc bằng việc trực tiếp học hỏi, thực hành và chia sẻ những hình ảnh, câu chuyện văn hóa lên mạng xã hội, đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với giới trẻ.

Lâm Giang: Sôi nổi ngày hội văn hóa các dân tộc gắn với lễ giỗ Tướng quân Hà Chương

Trong hai ngày 28 - 29/10, tại Di tích lịch sử đền Phúc Linh, UBND xã Lâm Giang tổ chức Ngày hội văn hóa các dân tộc gắn với lễ giỗ Tướng quân Hà Chương năm 2026.

Lan tỏa bản sắc Mông từ tình yêu di sản

Sinh ra ở Mù Cang Chải, bén duyên làm dâu ở đỉnh núi mờ sương Suối Giàng, Thào Thị Trang từng ngày viết nên câu chuyện đẹp về tình yêu và khát vọng bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Mông. Không chỉ tỏa sáng trên các sân khấu lớn, Trang còn là “sứ giả” văn hóa thầm lặng ngay trên chính quê hương thứ hai...