Linh thiêng Đền Quan

Tọa lạc ở phường Phố Mới, thành phố Lào Cai, từ lâu đền Quan trở thành điểm di tích lịch sử văn hóa linh thiêng, gắn bó với đời sống tâm linh của nhân dân các dân tộc Lào Cai và du khách thập phương.
Đền Quan chính là nơi thờ vọng của Quan Giám Sát hay còn gọi là Quan Thanh tra Giám sát. Trong Ngũ Vị Tôn Ông, Quan Đệ Nhị có nguồn gốc Thiên Thần, được giao xuống trần gian trấn giữ thượng ngàn. Dưới trần gian Quan Lớn Đệ Nhị luôn hóa thân vào cuộc sống đời thường, lúc hóa thân thành người già đức độ; lúc hóa thân thành người giàu sang giúp đỡ dân nghèo; lúc lại hóa thân vào quan ngự xử, xử án giúp chính thắng tà,…

Đền có 3 gian thờ chính: tòa Đại bái có diện tích 70 m2; hậu cung có diện tích 30 m2 và hai nhà Tả vu, Hữu vu. Kiến trúc mái tòa Đại bái được thiết kế theo lối 3 gian 2 chái, 2 tầng, 8 mái, lợp ngói mũi hài. Bờ nóc được đắp nổi hình Hổ phù đội mặt nguyệt, 4 đầu đao ở tầng mái trên uốn cong hình mũi thuyền và được đắp hình lá, hình mây hóa đầu rồng; 4 đầu đao tầng mái dưới được uốn cong vút hình mũi thuyền và được đắp nổi hình con rồng miệng đang phun mây. Đây là lối kiến trúc cổ khá điển hình của thời Lê được áp dụng trong hầu hết các công trình tín ngưỡng ở Việt Nam. Điểm nối giữa tầng mái 1 và tầng mái 2 là các song gỗ, các song gỗ này được gọt, tiện tỉ mỉ tạo cảm giác nhẹ nhàng cho cả khối kiến trúc đồ sộ của ngôi đền. Kiến trúc của Hậu cung đơn giản hơn với cách bài trí 8 hàng chân cột được kết nối bởi các cây xà gỗ lớn, đầu các xà được chạm hình rồng.


Lễ đón nhận Bằng xếp hạng Đền Quan là di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh

Gian chính giữa là Cung Công đồng, đây là cung chính được thờ tại Đền Quan. Ban Công đồng gồm 5 pho tượng được bài trí thành trục ngang, cao 70 cm, được điêu khắc khá tinh xảo. Hệ thống tượng được đặt trong khám sơn son thiếp vàng với dáng vẻ uy nghiêm, tự tại. Bên phải Cung Công đồng là nơi thờ của Đức Thánh Trần, trang phục màu đỏ, đầu đội mũ cánh chuồn với dáng vẻ uy nghiêm. Bên trái Cung Công đồng là cung ngự của Chúa Sơn Trang, với y phục màu xanh, đầu đội kim sa. Ngay sau Cung Công đồng là hệ thống tượng bài trí theo trục ngang gồm có 3 pho tượng: chính giữa có vị trí cao nhất là tượng Đức Vua cha Ngọc Hoàng trên mình khoác xiêm y hoàng bào, đầu đội mũ trang trí kim ngân. Hai bên là tượng của quan thần giúp việc cho Ngọc Hoàng là Nam Tào và Bắc Đẩu. Hậu cung là nơi thờ tam tòa thánh Mẫu và đức Phật A Di Đà ngự trên đài sen tay bắt quyết. Toàn bộ tượng thờ ở Hậu cung đều được bài trí trên cùng một bệ thờ, tuy nhiên, thiết kế xây dựng giật cấp được áp dụng nên các tượng thờ có vị trí riêng biệt.

Ngay trước cổng đền có Hoành phi: “Giám sát linh từ” (Đền thờ quan giám sát linh thiêng). Trong gian chính điện có 1 bức hoành phi với 4 chữ được sơn son thiếp vàng đây là hoành phi duy nhất trong di tích và được bài trí ở nơi trang trọng nhất: “Nhật nguyệt hợp minh” ( Nơi đây là giao điểm của ngày và tháng, cũng là nơi hội tụ ánh sáng của mặt trăng và mặt trời).

Nội tự Đền Quan có nhiều đôi câu đối với các nội dung khác nhau, chủ yếu ca ngợi các đức thánh hiển linh trong đền đã bảo vệ cho cuộc sống của nhân dân.

Hàng năm, Đền Quan tổ chức các lễ: Lễ thượng nguyên vào buổi sáng ngày mùng 10 tháng Giêng; Lễ vào Hạ: ngày mùng 10 tháng Tư; Lễ ra Hè: ngày mùng 2 tháng Bảy. Lễ Tất niên được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Chạp, mục đích là làm lễ cầu phúc, cầu lộc, cầu sức khỏe cho gia đình cũng như bản thân, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
 
Cùng với ngôi đền linh thiêng, cây đa Đền Quan đã tồn tại hàng trăm năm tuổi, là giống cây đa tía có chiều cao hơn 30 m, chu vi thân gốc đo ở độ cao 1,3 m tính từ mặt đất là 7,6 m; đường kính 2,5 m. Cây đa từ lâu đã đi vào tâm thức của bao nhiêu thế hệ người dân làng Soi Mười (nay là tổ 33 phường Phố Mới, thành phố Lào Cai).

Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, tâm linh, quân sự, khoa học và du lịch, tháng 2/2016, Đền Quan đã được UBND tỉnh Lào Cai xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh và cây đa Đền Quan đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam công nhận là Cây Di sản Việt Nam./.
Minh Phượng

Tin Liên Quan

Hạnh phúc - Nguồn cảm hứng bất tận trong văn chương

Hạnh phúc trong văn chương không chỉ là đích đến, mà là hành trình đầy xúc cảm được dệt nên từ chất liệu của cuộc sống. Bằng ngôn từ và hình tượng nghệ thuật, các tác giả đã không ngừng kiếm tìm và tôn vinh giá trị hạnh phúc, để mỗi tác phẩm là đóa hoa thơm dâng tặng cho đời.

Rộn ràng chương trình văn nghệ, lan tỏa tinh thần ngày hội bầu cử

Không khí rộn ràng, tươi vui lan tỏa khắp các khu dân cư khi chương trình giao lưu văn nghệ chào mừng cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 – 2031 được tổ chức, thu hút đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân phường Cam Đường tham gia cổ vũ.

Gìn giữ múa Mường

Trong đời sống của đồng bào Mường, các điệu múa truyền thống không chỉ là nghệ thuật biểu diễn mà còn là cách lưu giữ ký ức cộng đồng. Qua bao thế hệ, những bước múa mộc mạc nhưng giàu sức biểu đạt vẫn “sống” mãnh liệt, góp phần khẳng định bản sắc riêng văn hóa Mường tại vùng đất Liên...

Người thắp lửa đam mê nhạc cụ dân tộc

Trong dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại, khi những giai điệu sôi động của âm nhạc đương đại chiếm ưu thế, tại Trường Cao đẳng Nghề Yên Bái, vẫn có một người phụ nữ lặng lẽ nhưng bền bỉ gìn giữ và lan tỏa giá trị của âm nhạc truyền thống. Đó là cô giáo Trần Huyền Trang. Với cô, tiếng...

Dậm Thuông - nhịp đập trái tim của người Tày

Với người Tày nói chung và người Tày xã Thượng Bằng La nói riêng, Dậm Thuông (còn gọi là múa Then, xòe Then) là nghi lễ chứa đựng trong đó những kỳ diệu của núi rừng. Màn Dậm Thuông gồm sáu điệu dậm cổ (gồm dậm hoa, dậm quạt, dậm gậy, dậm khăn, dậm tính tẩu, dậm hương), mỗi điệu đều mang ý nghĩa tâm...

Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai 2025: Dấu ấn và chuyển động

Năm 2025 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đánh dấu giai đoạn chuyển động mạnh mẽ về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý và yêu cầu phát triển bền vững đối với các lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, trong bối cảnh hợp nhất tỉnh Yên Bái và tỉnh Lào Cai, đồng thời triển khai mô hình chính...