Nhận thức được tầm quan trọng của công tác dân số – kế hoạch hóa gia đình, trong giai đoạn 2005-2016, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình và được Bộ Y tế đánh giá là một trong 10 tỉnh của cả nước xây dựng và ban hành chính sách hỗ trợ về công tác này. Đây cũng là một nỗ lực, quyết tâm lớn của các cấp ủy đảng, chính quyền và nhân dân địa phương trong thực hiện mục tiêu dân số, kế hoạch hóa gia đình.

Những năm qua, về tổ chức bộ máy có sự thay đổi, sáp nhập nhằm thu gọn đầu mối. Đến năm 2016, Trung tâm Dân số kế hoạch hóa gia đình được sáp nhập vào Trung tâm y tế. Tuy nhiên tổ chức bộ máy làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình vẫn được duy trì từ tỉnh đến cơ sở. Hiện tại, tuyến tỉnh là Chi cục Dân số - kế hoạch hóa gia đình có 21 biên chế. Trong đó cán bộ có trình độ đại học trở lên chiếm 71%. Tại các huyện, thành phố duy trì 6 cán bộ/huyện, thành phố thực hiện công việc dân số - kế hoạch hóa gia đình tại các Trung tâm y tế. Bên cạnh đó còn có các 164 viên chức dân số làm việc tại các trạm y tế xã, phường, thị trấn với 100% có trình độ từ trung cấp  trở lên. 2.202 cộng tác viên kiêm nhiệm thực hiện y tế thôn bản tại các thôn, bản, tổ dân phố. Các nguồn lực của Chương trình mục tiêu Quốc gia dân số - kế hoạch hóa gia đình của mỗi giai đoạn được phân công và triển khai cụ thể đến tận cơ sở, tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương, đơn vị tập trung làm tốt công tác quan trọng này.

Với sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp, các sở, ban, ngành, đoàn thể trong tỉnh đã có nhiều hoạt động phối hợp, đưa nội dung công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình vào các hoạt động của từng ngành. 100% cấp ủy, chính quyền các huyện, thành phố đã ban hành các nghị quyết, chỉ thị, chương trình hành động chuyên đề về công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình giai đoạn 2006-2016. Đồng thời, đội ngũ cán bộ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình ở cơ sở được tăng cường về số lượng, từng bước chuẩn hóa về trình độ chuyên môn nhằm đáp ứng tốt nhiệm vụ trong tình hình mới. Tỉnh đã liên kết với Tổng cục dân số - kế hoạch hóa gia đình đào tạo tại Lào Cai 100% công chức, viên chức làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trong toàn tỉnh về chương trình dân số cơ bản.

Việc thực hiện lồng ghép giữa các hoạt động truyền thông và cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản/kế hoạch hóa gia đình đã có nhiều thuận lợi. Nhiều mô hình, đề án nâng cao chất lượng dân số triển khai trên địa bàn tỉnh được người dân hưởng ứng tích cực. Công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, nhận thức người dân về công tác sinh sản/ kế hoạch hóa gia đình được nâng lên. Kết quả rõ nhất là mô hình “Giảm thiểu tảo hôn và kết hôn cận huyết thống” đã giúp tỷ lệ tảo hôn giảm nhanh. Năm 2005 tại Văn Bàn, Sa Pa, Bát Xát, Bắc Hà, Si Ma Cai tỷ lệ tảo hôn có nơi lên đến 84,6% thì đến nay tại địa bàn triển khai mô hình tỷ lệ tảo hôn còn khoảng 9%, không còn trường hợp kết hôn cận huyết thống. Một số mô hình và đề án như: Mô hình tư vấn khám sức khỏe tiền hôn nhân, đề án khám sang lọc trước sinh và sang lọc sơ sinh; đề án giảm thiểu mất cân bằng giới tính... đã góp phần nâng cao nhận thức về sức khỏe sinh sản và kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn.

Với những nỗ lực trên, giai đoạn 2005-2016, Lào Cai đã thu được những kết quả rất tích cực trong công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình. Tiêu biểu như: Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên giảm từ 18,9% năm 2005 xuống còn 12,46 năm 2016, tỷ lệ này đã tiệm cận với mức sinh thay thế. Tỷ suất sinh thô giảm từ 23,25 ‰ năm 2005 xuống còn 18,55 ‰; tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên giảm bình quân 0,3%/năm; số người thực hiện các biện pháp tránh thai hằng năm trên 95% kế hoạch,… Bên cạnh các kết quả đó, chính sách dân số - kế hoạch hóa gia đình của Nhà nước đã được đông đảo người dân trên địa bàn hưởng ứng và thực hiện, đa số các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ trên địa bàn đã thay đổi về ý thức, nhận ra thực tế quy mô gia đình nhỏ, có một hoặc hai con sẽ tạo nhiều thuận lợi cho cuộc sống của gia đình và cộng đồng.

Trong giai đoạn 2017-2020, tỉnh đã đề ra các giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm trong công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình là tiếp tục giảm sinh tại các huyện vùng cao, vùng sâu vùng xa, vùng khó khăn. Đẩy mạnh xã hội hóa việc cung cấp phương tiện tránh thai và cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình/sức khỏe sinh sản tại khu vực thành thị và nông thôn. Phấn đấu toàn tỉnh đạt mức sinh thay thế vào năm  2020. Đồng thời nâng cao chất lượng dân số phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương.

Đưa công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình trở thành một nội dung quan trọng trong các kế hoạch, chương trình hành động cụ thể của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương. Triển khai lồng ghép có hiệu quả công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình vào chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Nâng cao trách nhiệm và năng lực quản lý, điều hành công tác dân số, chăm sóc sức khỏe sinh sản. Hoàn thiện hệ thống tổ chức bộ máy làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình các cấp. Triển khai có hiệu quả các hoạt động truyền thông, giáo dục với nội dung, hình thức và cách tiếp cận phù hợp với từng vùng, từng nhóm đối tượng. Huy động sự tham gia của cả cộng đồng, xã hội, vào thực hiện công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy nhanh sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương và nâng cao chất lượng đời sống của nhân dân./.