Mùa này, tôi thích rong ruổi trên những cung đường vùng cao Mường Khương, Si Ma Cai, Bát Xát để ngắm hoa rừng. Từ Mường Khương sang Si Ma Cai là cả một cung đường với những đoạn đỏ rực sắc hoa gạo. Những cây gạo cổ thụ xù xì mọc bên bờ sông Chảy mùa đông trơ trụi khẳng khiu mà sang xuân bung ra những chùm hoa lửa đỏ như ai châm lên hàng trăm ngọn đuốc. Hoa gạo tượng trưng cho vẻ đẹp của người dân vùng cao Tây Bắc, những con người cứ âm thầm lặng lẽ sống cùng đá núi tai mèo, sống với sương, với gió, gai góc nhưng mạnh mẽ và phóng khoáng, tâm hồn chất phác, vô tư, ghét ai thì ghét ra mặt, còn khi đã yêu ai, quý ai thì cháy hết mình. Hoa gạo thắm đỏ như màu tuổi trẻ đầy đam mê, những cánh hoa dày dặn đầy sức sống, khi rơi xuống đất rồi vẫn đỏ thắm như tình yêu nơi đầu nguồn biên giới. Tháng Ba năm nay, tôi chợt ngỡ ngàng bởi lần đầu tiên gặp ở ngay nơi thượng nguồn sông Chảy một cây gạo với những chùm hoa màu vàng như hổ phách. Chao ôi trong vạn cây gạo đỏ sao lại có cây gạo hoa vàng đẹp lạ lùng đến vậy!

Hoa gạo nở đỏ trên thượng nguồn sông Chảy.

Qua cầu Bản Mế, vùng đất cổ xưa Si Ma Cai chào đón tôi bằng màu trắng tinh khôi của những rặng trẩu đang vào mùa khoe sắc. Đi khắp các bản làng vùng cao Lào Cai tôi chưa thấy ở đâu hoa trẩu nhiều và nở đẹp như trên xứ “Xênh Mùa Ca”. Sau tiết Nguyên đán, đất trời ấm dần lên là những cây hoa trẩu trơ trụi khoác lên màu tim tím của lá non rồi chuyển sang màu xanh mỡ màng. Trên nền xanh ấy, từng chùm nụ hoa cứ thế lớn dần, rồi bất chợt bung ra những chùm hoa trắng tinh khiết. Đến một ngày cả vạt trẩu hai bên đường cùng bung nở trắng ngần đẹp đến nao lòng. Vẻ đẹp của hoa trẩu thật giản dị, khiêm nhường mà thanh cao đến lạ. Mỗi khi có cơn gió thổi qua, những bông hoa trẩu trắng li ti lìa khỏi chùm hoa xoay tít theo gió thả mình nhè nhẹ xuống mặt đất. Hàng trăm, hàng vạn bông hoa rơi xuống làm thành tấm thảm trắng tinh khôi níu bước khách lữ hành. Mùa hoa trẩu nở, những bé gái người Mông xúng xính váy xòe hay rủ nhau nhặt hoa xâu thành từng chuỗi rồi kết vòng đeo tay, đeo cổ, đặt lên mái tóc. Dưới gốc trẩu trắng lưu dấu bao cuộc hẹn hò trong mùa yêu của trai gái bản Mông, mà màu hoa trẩu trắng sẽ trở thành kỷ niệm trong nỗi nhớ da diết.

Tháng Ba trở về trong tôi với vẻ đẹp dịu dàng của những loài hoa dân dã trong mảnh vườn quê. Một sớm mát trong ngước nhìn lên vòm trời màu xanh đã thấy những chùm hoa tim tím bung nở. Kìa hoa xoan! Hoa xoan tím cả một thời thơ ấu với bao kỷ niệm ùa về. Ngày tôi còn nhỏ cùng lũ trẻ trong xóm hay rủ nhau chơi đùa trên đống rơm cạnh gốc xoan già. Mỗi cơn gió thổi qua mang theo một cơn mưa hoa xoan li ti màu tim tím rụng đầy gốc cây. Hoa xoan không thơm như những loài hoa khác, nhưng ấn tượng hơn cả là hoa nở thành từng chùm, nở rộ cả một góc vườn, trở thành những hình ảnh khó quên. Mẹ tôi thường bảo mùa hoa xoan là mùa chăn nuôi vất vả vì những đàn gà con khó qua khỏi thời tiết thất thường lúc mưa, lúc nắng. Mùa hoa xoan cũng là mùa nóng ẩm để lũ bọ chó sinh sôi. Mùa xoan nở chỉ khổ những đứa trẻ nào bị bọ chó đốt ngứa ngáy khắp người, sưng tím chân tay. Lũ trẻ chúng tôi thì chẳng để ý đến chuyện đó, vẫn thản nhiên lăn lộn chơi đùa ở đống rơm khô. Chẳng mấy chốc những chùm hoa xoan rụng đâu hết, trên vòm lá xanh đã lấp ló những chùm quả tròn tròn. Nhìn chùm quả xoan non đứa nào cũng háo hức chuẩn bị đi lấy ống tre về làm súng đốp bắn bằng quả xoan nổ giòn như pháo.

Giữa mảnh vườn tháng Ba với tôi luôn đầy ắp hương thơm của kỷ niệm. Ấy là mùi hương chanh, hương bưởi thoang thoảng trong gió bay về. Hoa chanh màu tim tím mang vẻ đẹp thật dung dị. Nhìn màu hoa tím với mùi hương quen thuộc chợt nhớ những câu thơ thuở trước: “Hoa chanh nở giữa vườn chanh/Thầy u mình với chúng mình chân quê”. Còn hoa bưởi thì mang sắc trắng tinh khiết, nhụy hoa màu vàng tươi với hương thơm dịu dàng lan tỏa. Tôi nhớ ngày nhỏ thường thấy bà nội nhóm lửa đun nước gội đầu bằng lá bưởi, hoa bưởi cùng với những quả bồ kết nướng thơm nức. Với bà cả một thời thiếu nữ ướp trong hương bưởi để mái tóc dài đen mướt khiến bao người thầm thương, trộm nhớ. Tháng Ba về nghe hương bưởi dịu dàng, ngọt ngào mà lòng tôi cứ ngân lên câu hát quen thuộc “Hương bưởi thơm cho lòng bối rối, cô bé như chùm hoa lặng lẽ, nhờ hương thơm nói hộ tình yêu…”. Có lẽ giờ đây không còn ai “giấu một chùm hoa trong chiếc khăn tay” như ca từ trong bài hát nữa, nhưng hoa bưởi vẫn mang về những hoài niệm ngọt ngào của một thuở xa xôi…