Đá vợ, đá chồng (nguồn: dulichvietnam.com.vn)
 

Đá vợ đá chồng nằm trong khu di tích Bãi đá cổ Sa Pa, thuộc thung lũng Mường Hoa, xã Hầu Thào, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai. Hai tảng đá có liên quan đến truyền thuyết về mối tình thủy chung của đôi trai gái vượt mọi gian nan, thử thách, mong tìm đến sống hạnh phúc bên nhau, nhưng khi sắp sửa gặp nhau thì họ đều đã bị hóa đá.

Truyền thuyết kể rằng, từ thời xa xưa, nơi phương Bắc đã xảy ra một cuộc chiến thảm khốc giữa hai bộ tộc. Kẻ chiến thắng là một tộc trưởng tàn ác, quân sự của ông là một tên phù thủy gian manh, có rắp tâm chiếm đoạt người con gái duy nhất của tộc trưởng - nàng tiểu thư xinh đẹp. Nhưng nàng lại đem lòng yêu con trai tộc trưởng chiến bại, họ đã có một tình yêu đẹp khi hai bộ tộc còn chung sống hòa bình. Tình yêu của họ bị ngăn cấm khi chiến tranh xảy ra. Dù vậy, đôi trai gái vẫn quyết tâm bảo vệ tình yêu và cùng nhau chạy chốn về hướng Nam mong sẽ có cuộc sống hạnh phúc. Khi biết tin, tộc trưởng huy động quân lính đuổi theo. Tên quân sư phù thủy rất uất ức và nguyện rằng: Nếu qua đêm thứ 10 mà hai người chưa qua được suối Kim Hoa (nay là xã Tả Van và Hầu Thào) thì sẽ hóa thành đá. Đêm thứ mười đôi trai gái đến thượng nguồn suối Kim Hoa, thì cô gái bị ngã xuống bãi sình lầy. Khi chàng trai đã vượt qua bãi sình lầy nhưng không thấy cô gái, chàng trai liền quay lại để tìm nàng. Chạy được một quãng, chàng mệt quá và gục xuống. Trời sáng, chàng hóa đá, đầu vẫn quay về phương Bắc – nơi cô gái còn ở đó. Cô gái cũng hóa đá đầu quay về hướng Nam như cố chạy theo chàng trai.

Tảng đá chàng trai (đá chồng) lớn hơn tảng đá cô gái (đá vợ), chúng có hình dạng giống nhau và cách xa nhau khoảng 2km. Người dân gọi đó là “đá vợ, đá chồng”.

Ngoài ra, khi đến xã Hầu Thào du khách sẽ thấy các viên đá tập trung thành hai bãi lớn. Bãi một nằm cạnh bản Pho - một bản của người Mông trên sườn núi sát đường lớn của xã - kéo dài xuống gần lòng suối. Có số lượng đá chạm khắc không nhiều, nhưng đều là những khối đá lớn, có khối dài tới 13m. Các bản chạm khắc có quy mô mật độ dày, cấu trúc hình khắc phức tạp.

Bãi hai nằm giáp ranh biên giới xã Hầu Thào và Lao Chải, trên con đường mòn từ đường lớn của xã qua các thửa ruộng bậc thang lên bản Hầu Chư Ngài (bản Mông trên đỉnh núi). Đây là một bãi đá rộng trên 100 hòn đá có nhiều hình chạm khắc thuộc nhiều loại, có những hình độc bản chỉ xuất hiện trên một tảng đá.

Với vị trí nằm ngay cạnh con đường trục chính của xã, giao thông đi lại thuận tiện, du khách có thể dễ dàng ghé thăm đá vợ đá chồng cũng như thăm quan, khám phá những nét khắc độc đáo trên mỗi tảng đá thuộc Bãi đá cổ Sa Pa./.