Bánh rợm của người Giáy ở Lào Cai

Với đồng bào dân tộc Giáy những chếc bánh chưng, bánh khảo, bánh bỏng và bánh rợm là món không thể thiếu được trong mâm đồ cúng vào mỗi dịp lễ tết ... Các loại bánh này được người Giáy dâng lên tổ tiên là để báo cáo thành quả lao động trong một năm qua, đồng thời cầu xin tổ tiên ban cho sức khỏe, sự may mắn, có một vụ mùa bội thu.

Để chuẩn bị làm các món bánh cúng tổ tiên, từ nguyên liệu sẵn có như lúa, ngô, khoai, sắn, đậu, lạc… khi làm bánh, người Giáy chuẩn bị rất kỹ càng và cẩn thận. Họ quan niệm những đồ dâng lên tổ tiên phải thật sạch sẽ và thành kính như vậy mới được ghi nhận và không bị trách mắng.

Bánh rợm của người Giáy còn có tên gọi là “háu pẻng”, loại bánh thường được làm vào dịp tết Thanh minh (mùng 3 tháng 3 âm lịch) hoặc ngày xá tội vong nhân (rằm tháng 7 âm lịch) hằng năm. Tuy nhiên ngày nay, bánh rợm được nhiều gia đình người Giáy gói thường xuyên, bày bán tại các chợ và trở thành món ăn hấp dẫn được nhiều người yêu thích. Bánh được gói bằng lá chuối, bên trong có bột gạo nếp và nhân. Người Giáy gọi tên bánh rợm khác nhau, phụ thuộc vào loại nhân bên trong, nếu bánh rợm có nhân đỗ  thì gọi là "poòng đàu", bánh rợm có nhân lạc thì gọi là "poòng tùa nèm".

Trong mâm cỗ cúng ngày Rằm tháng 7 của người Giáy không thể thiếu những chiếc bánh bánh rợm.

Các công đoạn để làm ra chiếc bánh rợm của người Giáy không đơn giản, cần chuẩn bị lá chuối khô, ngâm gạo nếp, nghiền ra làm vỏ bánh, làm nhân bánh, rồi mới đến khâu gói và hấp bánh.

Lá chuối sau khi lấy về sẽ được phơi khô, bảo quản cẩn thận ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc. Theo kinh nghiệm của người làm bánh lâu năm, muốn có được chiếc bánh rợm thơm từ lớp vỏ chuối thì bánh phải được gói bằng lá chuối rừng. Những chiếc lá chuối rừng to bản, lành lặn, sau khi được cắt xuống sẽ dóc bỏ phần cuống, lấy 2 dải lá 2 bên, lau sạch bằng khăn ướt rồi đem phơi cho úa, như vậy lá mới mềm, có độ dai, khi gói và hấp, bánh mới có mùi thơm.

Phần vỏ bánh làm từ bột gạo nếp, ngon nhất là gạo nếp nương được xay bằng cối xay đá truyền thống. Sau khi xay bột, nước bột đó được đổ vào chiếc túi may bằng vải xô treo trên một cái sào vắt ngang cho nước trong túi bột nhỏ xuống, cuối cùng còn lại lớp bột mềm và mịn. Cách làm này tuy kỳ công nhưng bột sẽ rất mềm và dẻo.

Nhân bánh rợm của người Giáy có 2 loại: Nhân mặn và nhân ngọt. Người Giáy thường dùng hạt đỗ xanh hoặc lạc để làm nhân. Với loại nhân mặn, người ta thường làm bằng lạc hấp chín, giã nhuyễn rồi xào với hành mỡ thật thơm, nêm mắm, muối vừa đủ. Nếu muốn làm nhân ngọt thì cho đường vào lạc, đồng thời trộn thêm một chút vào vỏ bánh, sau đó nắm thành từng quả tròn vừa lòng bàn tay. Với loại nhân đỗ cũng làm tương tự.

Sau khi chuẩn bị xong nhân thì đến khâu gói bánh. Bột bánh được vo thành hình tròn và cho nhân vào giữa bột sau đó đặt vào mặt trái lá chuối, gói lại. Bánh gói xong được xếp vào chõ đồ cơm và mang đi hấp, chỉ khoảng 30 phút là bánh đã chín.

Cũng theo kinh nghiệm của người Giáy, bánh rợm sau khi được hấp chín cần gắp ra, xếp dàn ra mâm hoặc rổ để nhanh nguội và ráo nước, như vậy bánh mới không bị ướt, nhão, mất đi mùi vị thơm nồng của lá chuối, bột gạo nếp và nhân.

Bánh rợm cũng như các loại bánh của đồng bào Giáy đều được làm từ các nguyên liệu do chính họ làm ra, có như vậy mới thể hiện được sự tôn kính đối với ông bà, tổ tiên. Cách làm bánh truyền thống được người Giáy truyền từ đời này qua đời khác và đến nay vẫn được gìn giữ như một nét văn hóa của dân tộc mình./.

Ánh Nguyễn

Tin Liên Quan

Giữ món bánh khảo ngày Tết của người Giáy

Năm nào cũng vậy, cứ độ tháng Chạp, khi những thửa ruộng bậc thang đã khép lại mùa vụ, phụ nữ người Giáy ở xã Bản Xèo lại tất bật chuẩn bị những món ăn truyền thống đón Tết.

Sâu Chua mỹ tửu

Được chưng cất từ ngô nương, mật ong và nguồn nước tinh khiết trên dãy Hoàng Liên, các sản phẩm rượu mận, rượu mơ, rượu ủ sồi ở tổ dân phố Sâu Chua mang đậm hương vị núi rừng Sa Pa. Đạt OCOP 3 sao, sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu - rượu Sâu Chua góp phần quảng bá văn hóa bản địa thông qua...

Ẩm thực Bắc Hà hương vị cao nguyên dẫn lối

Nếu có một vùng đất mà mỗi mùa trong năm đều mang đến một cảm giác rất khác, rất riêng, thì đó là Bắc Hà - cao nguyên trắng lặng lẽ giữa mây trời Tây Bắc.

Đặc sản xã Bản Xèo vào mùa Tết

Những ngày cuối năm, khắp nơi đang rộn ràng bầu không khí chào đón xuân về. Tại xã Bản Xèo, nơi những thôn, bản vùng cao của đồng bào dân tộc thiểu số, bà con cũng đang hối hả chuẩn bị những sản vật thơm ngon nhất phục vụ cho thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026. Từ Bản Xèo, những chuyến hàng...

Sa Pa xác lập 5 kỷ lục ẩm thực

Chiều 31/12, tại sân Văn hóa các dân tộc Sa Pa, Phường Sa Pa đã tổ chức buổi lễ xác lập Kỷ lục Ẩm thực Sa Pa năm 2025.

Phở Lào Cai

Lào Cai không chỉ hấp dẫn bởi mây núi và chợ phiên, mà còn bởi câu chuyện ẩm thực đang hiện lên qua những tô phở. Từ phở trộn, phở chua Bắc Hà; phở ngô Sa Pa đến cốn sủi gốc Hoa, mỗi món ăn phác họa một nét văn hóa riêng của vùng cao.