Bánh rợm của người Giáy ở Lào Cai

Với đồng bào dân tộc Giáy những chếc bánh chưng, bánh khảo, bánh bỏng và bánh rợm là món không thể thiếu được trong mâm đồ cúng vào mỗi dịp lễ tết ... Các loại bánh này được người Giáy dâng lên tổ tiên là để báo cáo thành quả lao động trong một năm qua, đồng thời cầu xin tổ tiên ban cho sức khỏe, sự may mắn, có một vụ mùa bội thu.

Để chuẩn bị làm các món bánh cúng tổ tiên, từ nguyên liệu sẵn có như lúa, ngô, khoai, sắn, đậu, lạc… khi làm bánh, người Giáy chuẩn bị rất kỹ càng và cẩn thận. Họ quan niệm những đồ dâng lên tổ tiên phải thật sạch sẽ và thành kính như vậy mới được ghi nhận và không bị trách mắng.

Bánh rợm của người Giáy còn có tên gọi là “háu pẻng”, loại bánh thường được làm vào dịp tết Thanh minh (mùng 3 tháng 3 âm lịch) hoặc ngày xá tội vong nhân (rằm tháng 7 âm lịch) hằng năm. Tuy nhiên ngày nay, bánh rợm được nhiều gia đình người Giáy gói thường xuyên, bày bán tại các chợ và trở thành món ăn hấp dẫn được nhiều người yêu thích. Bánh được gói bằng lá chuối, bên trong có bột gạo nếp và nhân. Người Giáy gọi tên bánh rợm khác nhau, phụ thuộc vào loại nhân bên trong, nếu bánh rợm có nhân đỗ  thì gọi là "poòng đàu", bánh rợm có nhân lạc thì gọi là "poòng tùa nèm".

Trong mâm cỗ cúng ngày Rằm tháng 7 của người Giáy không thể thiếu những chiếc bánh bánh rợm.

Các công đoạn để làm ra chiếc bánh rợm của người Giáy không đơn giản, cần chuẩn bị lá chuối khô, ngâm gạo nếp, nghiền ra làm vỏ bánh, làm nhân bánh, rồi mới đến khâu gói và hấp bánh.

Lá chuối sau khi lấy về sẽ được phơi khô, bảo quản cẩn thận ở nơi khô ráo, tránh ẩm mốc. Theo kinh nghiệm của người làm bánh lâu năm, muốn có được chiếc bánh rợm thơm từ lớp vỏ chuối thì bánh phải được gói bằng lá chuối rừng. Những chiếc lá chuối rừng to bản, lành lặn, sau khi được cắt xuống sẽ dóc bỏ phần cuống, lấy 2 dải lá 2 bên, lau sạch bằng khăn ướt rồi đem phơi cho úa, như vậy lá mới mềm, có độ dai, khi gói và hấp, bánh mới có mùi thơm.

Phần vỏ bánh làm từ bột gạo nếp, ngon nhất là gạo nếp nương được xay bằng cối xay đá truyền thống. Sau khi xay bột, nước bột đó được đổ vào chiếc túi may bằng vải xô treo trên một cái sào vắt ngang cho nước trong túi bột nhỏ xuống, cuối cùng còn lại lớp bột mềm và mịn. Cách làm này tuy kỳ công nhưng bột sẽ rất mềm và dẻo.

Nhân bánh rợm của người Giáy có 2 loại: Nhân mặn và nhân ngọt. Người Giáy thường dùng hạt đỗ xanh hoặc lạc để làm nhân. Với loại nhân mặn, người ta thường làm bằng lạc hấp chín, giã nhuyễn rồi xào với hành mỡ thật thơm, nêm mắm, muối vừa đủ. Nếu muốn làm nhân ngọt thì cho đường vào lạc, đồng thời trộn thêm một chút vào vỏ bánh, sau đó nắm thành từng quả tròn vừa lòng bàn tay. Với loại nhân đỗ cũng làm tương tự.

Sau khi chuẩn bị xong nhân thì đến khâu gói bánh. Bột bánh được vo thành hình tròn và cho nhân vào giữa bột sau đó đặt vào mặt trái lá chuối, gói lại. Bánh gói xong được xếp vào chõ đồ cơm và mang đi hấp, chỉ khoảng 30 phút là bánh đã chín.

Cũng theo kinh nghiệm của người Giáy, bánh rợm sau khi được hấp chín cần gắp ra, xếp dàn ra mâm hoặc rổ để nhanh nguội và ráo nước, như vậy bánh mới không bị ướt, nhão, mất đi mùi vị thơm nồng của lá chuối, bột gạo nếp và nhân.

Bánh rợm cũng như các loại bánh của đồng bào Giáy đều được làm từ các nguyên liệu do chính họ làm ra, có như vậy mới thể hiện được sự tôn kính đối với ông bà, tổ tiên. Cách làm bánh truyền thống được người Giáy truyền từ đời này qua đời khác và đến nay vẫn được gìn giữ như một nét văn hóa của dân tộc mình./.

Ánh Nguyễn

Tin Liên Quan

Độc đáo hương vị cốm mùa thu trên "Cao nguyên trắng" Bắc Hà

Ngày 1/9, tại Dinh Hoàng A Tưởng, xã Bắc Hà tổ chức chương trình trải nghiệm làm cốm truyền thống của đồng bào dân tộc trên địa bàn, nằm trong chuỗi hoạt động Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026 với chủ đề "Hương sắc mùa thu". Giữa tiết trời se lạnh vùng cao nguyên, hương thơm lúa nếp mới hòa cùng nhịp chày...

Ra mắt mâm cơm truyền thống các dân tộc Bắc Hà

Trong khuôn khổ Festival Mùa Thu Bắc Hà năm 2026, Ban Quản lý Di tích và Chợ Văn hóa Bắc Hà vừa tổ chức lễ ra mắt mâm cơm truyền thống các dân tộc Bắc Hà tại Dinh thự Hoàng A Tưởng.

Ấn tượng Hội thi ẩm thực tại Lễ hội đền Nghĩa Đô năm 2026

Sáng 26/8, trong khuôn khổ Lễ hội truyền thống đền Nghĩa Đô năm 2026 đã diễn ra Hội thi ẩm thực truyền thống, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tới thưởng thức, trải nghiệm.

Ẩm thực dân tộc Hà Nhì chinh phục du khách

Người Hà Nhì đen sinh sống ở một số xã thuộc khu vực vùng cao, biên giới Bát Xát là cộng đồng dân tộc có bản sắc văn hóa độc đáo từ kiến trúc nhà đất truyền thống, đến ngôn ngữ, trang phục và văn hóa ẩm thực. Hiện nay, trước nỗi lo văn hóa ẩm thực của dân tộc bị mai một, có những bạn trẻ...

Ẩm thực bản địa tạo sức hút cho du lịch cộng đồng

Từ những sản vật của núi rừng đến cách chế biến, thưởng thức và câu chuyện văn hóa trong đời sống của đồng bào các dân tộc, ẩm thực bản địa ở Lào Cai đang trở thành phần quan trọng trong hành trình khám phá vùng cao của nhiều du khách.

“Chạm đỉnh” vị giác

Từ những điểm đến nổi tiếng như Sa Pa mờ sương, đỉnh Fansipan hùng vĩ đến những bản làng giàu bản sắc văn hóa, Lào Cai từ lâu đã ghi dấu trong lòng du khách bởi vẻ đẹp thiên nhiên và con người vùng cao. Trong xu hướng du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm, tỉnh đang mở rộng cách tiếp cận, đưa ẩm thực...