Mùa hè, chị Trần Minh Lý, du khách đến từ Thái Bình chọn Lào Cai làm điểm đến nghỉ dưỡng sau thời gian dài bị kìm chân bởi dịch Covid-19. Kết thúc chuyến tham quan, nghỉ dưỡng tại thị xã Sa Pa, chị đã dành thêm 2 ngày để trải nghiệm Lễ hội mận Tả Van tại thôn Seng Sui, xã Lùng Thẩn (huyện Si Ma Cai).

Du khách trải nghiệm vườn mận Tả Van.

Lần đầu tiên biết đến mận Tả Van, chị Lý khá bất ngờ, thích thú với loại đặc sản ở vùng đất Si Ma Cai. Sau khi được tận tay hái, thưởng thức những quả mận Tả Van đầu mùa chín đỏ, mọng nước, giòn ngọt tại vườn, chị Lý tâm sự: Đã đến Lào Cai nhiều lần, nhưng chưa có dịp đặt chân đến huyện Si Ma Cai, tôi thấy thật may mắn khi được tham gia Lễ hội mận Tả Van năm nay. Lần đầu tiên thưởng thức mận Tả Van và lê VH6, tôi bị thuyết phục ngay và đã đặt mua để mang về làm quà cho bạn bè, người thân. Mận Tả Van và lê VH6 rất ngon, có hương vị khác biệt với những loại mận và lê tôi đã từng thưởng thức. Điểm cộng lớn nhất là được hái, thưởng thức tại vườn và người dân nơi đây thân thiện, nhiệt tình hướng dẫn.

Cũng lần đầu đến trải nghiệm hái mận Tả Van, du khách Phạm Diệu Linh đến từ Phú Thọ thích thú: Tôi đến Si Ma Cai để trải nghiệm chợ Cán Cấu và được người dân giới thiệu về Lễ hội mận Tả Van diễn ra tại xã Lùng Thẩn nên tìm đến khám phá. Thật bất ngờ, tôi không nghĩ ở vùng cao Si Ma Cai lại có loại mận thơm ngon như vậy. Những quả mận chín tím lịm, ăn thơm ngọt không khác gì quả cherry mà tôi thường mua ở những cửa hàng quả nhập khẩu. Tôi rất thích hương vị của thứ quả ở vùng cao này.

Mận Tả Van là giống mận địa phương đặc biệt chỉ được trồng ở một số thôn vùng cao thuộc các xã: Lùng Thẩn, Cán Cấu, Quan Hồ Thẩn, Nàn Sín, Sán Chải (huyện Si Ma Cai), với tổng diện tích khoảng 400 ha. Trong đó, Lùng Thẩn có diện tích tương đối lớn và có những vườn mận trồng tập trung tại thôn Seng Sui. Mận Tả Van ngon nhất khi được trồng ở những thôn có độ cao trên 1.300 m so với mực nước biển. Mận ra hoa vào mùa xuân và thường bắt đầu chín vào khoảng giữa tháng 6 đến đầu tháng 7 hằng năm. Quả mận khi chín vỏ màu đỏ tím, bên ngoài phủ lớp phấn trắng, ruột đỏ rực, giòn ngọt.

“Mận Tả Van Si Ma Cai” đã được đăng ký bảo hộ nhãn hiệu tập thể từ tháng 5/2017. Sản phẩm quả mận Tả Van ở Si Ma Cai cũng được UBND tỉnh cấp chứng nhận sản phẩm OCOP 3 sao năm 2021.

Thu hoạch mận Tả Van.

Để quảng bá và giới thiệu đặc sản mận Tả Van đến với du khách, năm 2022 - năm đầu tiên huyện Si Ma Cai tổ chức Lễ hội mận Tả Van với các hoạt động trải nghiệm, thu hoạch, thưởng thức mận tại vườn, tham gia thi hái mận… Ngoài tổ chức các hoạt động tại lễ hội, chính quyền địa phương và các chủ vườn mận, lê đã phát quang cỏ, vin cành xuống thấp, đổ lối đi bằng bê tông... giúp du khách trải nghiệm thuận lợi. Lễ hội mận Tả Van huyện Si Ma Cai thu hút đông người dân, du khách trong và ngoài tỉnh.

Ông Lý Xuân Thành, Phó Chủ tịch UBND huyện Si Ma Cai cho biết: Sau thành công của Lễ hội mận Tả Van lần này, huyện Si Ma Cai sẽ tiếp tục nâng tầm và tổ chức các lễ hội thường niên gắn với tiêu thụ các sản vật địa phương trên cơ sở phát huy những tiềm năng, lợi thế để thúc đẩy nông nghiệp, nông thôn phát triển gắn với phát triển du lịch, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.