Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, các chủ trương lớn của Trung ương như Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và các Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị (số 57-NQ/TW, 59-NQ/TW, 66-NQ/TW, 68-NQ/TW) tạo cơ sở chính trị quan trọng để huy động nguồn lực, thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển. Vị trí, vai trò của Lào Cai ngày càng được khẳng định, là cầu nối giữa Việt Nam, ASEAN và Trung Quốc. Song, để tận dụng tốt cơ hội và vượt qua thách thức, cần có định hướng phát triển nông nghiệp, nông thôn toàn diện, bền vững, phù hợp với yêu cầu hội nhập, cách mạng khoa học – công nghệ và tổ chức lại bộ máy theo chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Toàn tỉnh Lào Cai có diện tích tự nhiên 1,325 triệu ha, trong đó 87,5% là đất nông nghiệp; dân số trên 1,67 triệu người, gồm 33 dân tộc anh em sinh sống. Năm 2025, quy mô kinh tế đạt 142,5 nghìn tỷ đồng, gấp 1,63 lần so với năm 2020; cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực, trong đó nông, lâm, thủy sản 16%; công nghiệp – xây dựng 37,3%; dịch vụ 39,2%. Thu nhập bình quân đầu người đạt 46,5 triệu đồng/năm (thành thị 75,5 triệu đồng, nông thôn 38,5 triệu đồng). Nhiều sản phẩm đặc hữu có lợi thế như chè, quế, dược liệu, cây ăn quả ôn đới, cá nước lạnh… trở thành nguồn lực phát triển nông nghiệp hàng hóa và du lịch trải nghiệm.

Phát triển du lịch cộng đồng góp phần xóa đói, giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số tại Lào Cai.

Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là phát huy vai trò chủ thể của người nông dân. Trước khi sáp nhập, 2 tỉnh có 180/272 xã đạt chuẩn nông thôn mới, 46 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, 13 xã đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu, 07 đơn vị cấp huyện đạt chuẩn và được công nhận nông thôn mới. Sau khi hợp nhất và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Lào Cai có 37/89 xã đạt chuẩn nông thôn mới; 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao. Dự kiến đến hết năm 2025, có 41 xã đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 46,1% tổng số xã, có 01 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao; 387 thôn, bản được công nhân đạt chuẩn nông thôn mới; 533 thôn, bản được công nhận nông thôn mới kiểu mẫu.

Nghề thủ công truyền thống góp phần nâng cao sinh kế cho người dân nông thôn.

Quy hoạch không gian phát triển của tỉnh đã phát huy được lợi thế của từng vùng. Đến nay, 100% xã có đường giao thông đến trung tâm được kiên cố hóa. Hệ thống thủy lợi đảm bảo phục vụ tưới cho 92.726,5 ha/năm lúa và hoa màu khác. Hệ thống điện lưới đảm bảo 100% số xã sử dụng điện lưới quốc gia. Trên 90% số trường lớp học được kiên cố hóa; 100% các xã có nhà văn hóa xã áp ứng nhu cầu hội họp, sinh hoạt cộng đồng. Hạ tầng viễn thông, internet phủ rộng trên địa bàn các xã, cơ bản đáp ứng nhu cầu; Tỷ lệ chất thải rắn khu vực nông thôn được thu gom xử lý theo quy định đạt 75,5%.

An sinh xã hội gắn với Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được đẩy mạnh. Đời sống văn hóa, tinh thần của người dân ngày được nâng lên; giáo dục, y tế, thể dục thể thao đạt nhiều thành tích nổi bật; an ninh chính trị được giữ vững, trật tự an toàn xã hội bảo đảm. Chính sách hỗ trợ người nghèo được triển khai đồng bộ; hạ tầng thiết yếu tiếp tục được đầu tư, nâng cấp: 100% xã có đường ô tô đến trung tâm, gần 100% hộ sử dụng điện, trên 95% hộ có nước sinh hoạt hợp vệ sinh, tỷ lệ dân số được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn đạt 33,2%; trên 25.000 hộ được hỗ trợ về nhà ở góp phần đổi mới toàn diện diện mạo nông thôn. Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân gần 4%/năm, đến cuối năm 2025 còn 5,5%; 100% hộ nghèo được cấp thẻ bảo hiểm y tế; cơ bản hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát. Thu nhập bình quân người dân khu vực nông thôn đạt 38,5 triệu đồng/người/năm.

Tỉnh ủy Lào Cai và Yên Bái đã tập trung lãnh đạo thực hiện các Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh trước sáp nhập; Đề án số 01-ĐA/TU ngày 11/12/2020 và các Nghị quyết số 20-NQ/TU ngày 20/01/2021; Nghị quyết số 10-NQ/TU ngày 26/8/2021, qua đó nông nghiệp chuyển dịch mạnh theo hướng sản xuất hàng hóa, phát huy vai trò là trụ đỡ của nền kinh tế; chăn nuôi, thủy sản phát triển, gia tăng sản xuất trang trại, cơ sở tập trung theo chuỗi; chất lượng, giá trị rừng được nâng lên. Xây dựng nông thôn mới ngày càng thực chất với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự ủng hộ, đồng lòng của người dân. Nhờ đó, bộ mặt nông thôn ngày càng khởi sắc, thu nhập và đời sống người dân được nâng lên, kết cấu hạ tầng được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ hộ nghèo giảm, an sinh xã hội được đảm bảo và tình hình an ninh trật tự ổn định.

Hồ Thác Bà - Điểm đến giàu tiềm năng về du lịch và phát triển kinh tế xanh.   Ảnh tư liệu

Tỉnh Lào Cai đặt mục tiêu phát triển toàn diện nông thôn với ba yếu tố chủ đạo là nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại và nông dân văn minh. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, chuỗi giá trị cao. Khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của Lào Cai để phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hoá tập trung, phát triển sản phẩm chủ lực và đặc hữu phù hợp với từng vùng sinh thái; phát triển chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản theo hướng tập trung, bền vững. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát triển nông nghiệp hữu cơ, thích ứng biến đổi khí hậu. Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, môi trường sống an toàn, lành mạnh, giàu bản sắc văn hóa; sắp xếp ổn định dân cư nông thôn, xây dựng nông thôn mới bảo đảm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Phát huy vai trò chủ thể và nguồn lực của người dân nông thôn để phát triển kinh tế - xã hội bền vững./.