Đoàn kiểm tra, giám sát thực hiện Đề án số 15-ĐA/TU của Tỉnh ủy Lào Cai làm việc tại xã Tú Lệ

Ưu tiên nguồn lực cho vùng còn khó khăn

Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Lào Cai có 99 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 89 xã và 10 phường. Trong đó, 95 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với 47 xã khu vực III đặc biệt khó khăn. Việc mở rộng không gian quản trị sau sắp xếp đặt ra yêu cầu tổ chức lại nguồn lực và phương thức thực hiện chính sách, nhất là tại những địa bàn miền núi có địa hình rộng, dân cư phân tán và điều kiện phát triển còn hạn chế.

Trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, theo số liệu được tỉnh tổng hợp, tổng nguồn vốn giai đoạn 2021 – 2025 kéo dài sang năm 2026 và vốn phân bổ năm 2026 là 701,4 tỷ đồng; đến ngày 11/9/2026 đã giải ngân 115,49 tỷ đồng. Nguồn lực này được định hướng tập trung vào những lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống người dân như kết cấu hạ tầng, sản xuất, sinh kế, giáo dục, y tế và các dịch vụ xã hội thiết yếu.

Cùng với Chương trình, Lào Cai đang triển khai nhiều Đề án, chính sách có liên quan, trong đó có Đề án số 15-ĐA/TU ngày 29/12/2025 của Tỉnh ủy Lào Cai về giảm nghèo đa chiều và bảo đảm an sinh xã hội giai đoạn 2026 – 2030, tập trung cho các nhóm đối tượng còn khó khăn, những chính sách này có ý nghĩa quan trọng trong phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, giúp người dân có thêm điều kiện ổn định cuộc sống, tổ chức sản xuất và tiếp cận tốt hơn các dịch vụ xã hội cơ bản.

Hiệu quả của chính sách cũng được thể hiện ở cách thức tổ chức thực hiện. Công tác dân tộc trên địa bàn tỉnh được triển khai gắn với tuyên truyền, vận động, tăng cường sự tham gia của cộng đồng. Các chính sách hỗ trợ được yêu cầu thực hiện công khai, đúng đối tượng; việc kiểm tra, giám sát được chú trọng nhằm hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải và bảo đảm nguồn lực đến đúng địa chỉ.

Tú Lệ: Một xã vùng cao trong không gian phát triển mới

Xã Tú Lệ là một trường hợp cho quá trình tổ chức thực hiện chính sách dân tộc trong điều kiện đơn vị hành chính được sắp xếp lại. Tú Lệ  được thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của các xã Khau Phạ (huyện Mù Cang Chải cũ) và Tú Lệ (huyện Văn Chấn cũ), với diện tích tự nhiên khoảng 115.35 km² với quy mô dân số trên 13.300 người. Dữ liệu dân cư và hạ tầng này mở ra tiềm năng phát triển vượt bậc, kế thừa trọn vẹn các thế mạnh kinh tế - xã hội cốt lõi. Trên địa bàn có trên 90% dân số là người Thái, phần còn lại là Mông, Mường và Kinh.

Quy mô mới của Tú Lệ tạo ra không gian phát triển lớn hơn nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, điều hành. Địa bàn rộng, dân cư phân bố tại nhiều thôn, bản, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao khiến việc rà soát đối tượng, xác định nhu cầu và tổ chức triển khai từng chính sách cần được thực hiện sát cơ sở.

Theo Báo cáo của UBND xã Tú Lệ, năm 2026, địa phương đã chủ động kiện toàn bộ máy chỉ đạo và xây dựng các kế hoạch thực hiện Chương trình. UBND xã thành lập Ban Chỉ đạo các Chương trình mục tiêu quốc gia; ban hành kế hoạch thực hiện Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. HĐND xã cũng ban hành nghị quyết phân bổ vốn sự nghiệp thực hiện Chương trình trên địa bàn.

Điểm nổi bật trong triển khai các chính sách giảm nghèo tại xã Tú Lệ là cách tiếp cận toàn diện, gắn giảm nghèo với bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Xã xây dựng kế hoạch thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, từ hỗ trợ đất sản xuất, chuyển đổi nghề, phát triển giáo dục, nâng cao chất lượng dân số đến giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và phát huy vai trò của người có uy tín trong cộng đồng.

Theo đó, công tác giảm nghèo không chỉ tập trung hỗ trợ thu nhập mà còn hướng đến giải quyết những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thoát nghèo bền vững như đất sản xuất, sinh kế, nhà ở, việc làm, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, tiếp cận thông tin và các cơ hội phát triển.

Hỗ trợ bò sinh sản theo hướng bền vững, tạo sinh kế, tăng thu nhập cho người dân thực hiện Chương trình MTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trên địa bàn xã Tú Lệ.

Năm 2026, xã Tú Lệ tiếp tục triển khai các chính sách về y tế và bảo trợ xã hội, chú trọng công tác khám, chữa bệnh ban đầu, chăm sóc sức khỏe Nhân dân. Tỷ lệ dân số tham gia bảo hiểm y tế đạt 98%; chính sách bảo trợ xã hội được thực hiện đối với 4.802 người. Trong công tác giảm nghèo, xã dự kiến còn 245 hộ nghèo, giảm 95 hộ so với năm 2025, tương ứng tỷ lệ hộ nghèo 9,28%.

Hoạt động khám bệnh cho người dân tại Trạm Y tế xã Tú Lệ.

Cùng với đó, hạ tầng thiết yếu và điều kiện sinh hoạt của người dân tiếp tục được quan tâm. Tỷ lệ thôn được cấp điện lưới quốc gia, bảo đảm chất lượng điện năng ổn định đạt 100%; tỷ lệ hộ dân sử dụng điện lưới quốc gia đạt 98,8% và tỷ lệ hộ dân sử dụng nguồn nước hợp vệ sinh đạt 100%. Hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ thông tin – viễn thông của xã hoạt động ổn định, góp phần kịp thời chuyển tải chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến Nhân dân.

Những kết quả trên góp phần cải thiện điều kiện sống, nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản và củng cố nền tảng giảm nghèo bền vững tại địa phương. Năm 2026, dự kiến chỉ số hạnh phúc của người dân xã Tú Lệ đạt 70,6%.

Từ những kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra trong thực tiễn, Lào Cai đang chuyển sang giai đoạn phát triển với yêu cầu cao hơn, không chỉ giảm nghèo mà phải tạo sinh kế bền vững, không chỉ hoàn thành công trình mà phải nâng cao hiệu quả sử dụng, không chỉ đưa chính sách đến người dân mà phải tạo điều kiện để người dân tham gia và trở thành chủ thể của quá trình phát triển.