Giữ nghề làm trống

Từ xa xưa, tiếng trống đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt Nam. Giữa nhịp sống hiện đại, anh Phạm Chí Mạnh, người thợ làm trống ở thôn Đại Thân, xã Thác Bà vẫn kiên trì giữ gìn và phát triển nghề truyền thống của gia đình.

 

Chúng tôi có dịp đến cơ sở sản xuất trống của anh Phạm Chí Mạnh vào thời điểm vợ chồng anh đang tất bật chuẩn bị những công đoạn cuối cùng để kịp giao trống cho khách. Đôi bàn tay khéo léo cùng kinh nghiệm 13 năm của người thợ lành nghề đã biến những thớ gỗ mít, miếng da trâu thô ráp thành những sản phẩm hoàn mỹ, không chỉ đẹp về mẫu mã mà còn chuẩn xác về chất lượng.

Gõ vào mặt trống vừa hoàn thiện để thử độ vang, anh Mạnh cho biết: Mỗi người sẽ có cảm nhận riêng về tiếng trống. Tiếng trống Đọi Tam có âm vực riêng, nhất là tiếng trống cái, trống hội bao giờ cũng trầm hùng, vang dội hơn. Để tạo được những âm thanh ấy, đòi hỏi người thợ phải có những thao tác chính xác tuyệt đối trong việc xử lý nguyên liệu, từ khâu chế tác, xếp tang, đến chọn và xử lý da trâu, căng da, đóng đinh.

anh-3.png

 

Nghỉ tay, bên ấm trà xanh, câu chuyện về nghề truyền thống được anh Mạnh kể lại say sưa. Từ năm 1963, ông nội anh rời làng Đọi Tam, tỉnh Hà Nam (cũ) - một trong những nơi làm trống nổi tiếng của cả nước lên xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai ngày nay lập nghiệp và bắt đầu với nghề bán trống, sửa trống. Ngay từ nhỏ, anh Mạnh đã gắn bó với tiếng trống, từ đó, tình yêu với nghề cứ ngấm dần vào anh lúc nào không hay. Đến năm 12 tuổi, anh chính thức được truyền nghề.

“Ngày đó, chưa được làm trống hoàn chỉnh đâu, chỉ được phụ giúp các khâu đơn giản như bào gỗ, phơi da... nhưng mỗi lần tiếng trống hoàn thiện vang lên là một lần tôi thấy hạnh phúc”, anh Mạnh hồi tưởng.

Cho đến hôm nay, sau hơn một thập niên chính thức theo đuổi nghề, anh Mạnh vẫn giữ trọn vẹn tình yêu và tâm huyết ấy. Theo lời anh Mạnh, để làm ra một chiếc trống, người thợ cần thực hiện ba giai đoạn chính: chuẩn bị nguyên liệu (gỗ mít và da trâu) và tạo dựng tang trống; bưng trống (tạo quả trống hoàn chỉnh) và cuối cùng là hoàn thiện sản phẩm (sơn, trang trí). Trong ba công đoạn này, khâu chọn nguyên liệu là quan trọng để quyết định tuổi thọ và chất lượng âm thanh. Gỗ làm tang trống phải là gỗ mít già, có thớ chắc chắn, dẻo dai. Da trâu phải là da lâu năm, dày dặn, có độ bền và độ căng lý tưởng.

anh-1.png

 

Tuy nhiên, khâu được xem là khó khăn và mang tính nghệ thuật nhất chính là bưng trống. "Bưng trống không chỉ đơn giản là căng da trâu lên mặt trống rồi dùng đinh ghim cố định vào thân trống. Đó là một sự tính toán phức tạp về lực căng, về độ đàn hồi của da. Người thợ phải khéo léo kéo mặt trống thật phẳng, đạt đến độ căng chuẩn xác để khi gõ vào, âm thanh phải vang xa, trầm ấm”, anh Mạnh giải thích.

Người thợ phải lắng nghe âm thanh ngay trong quá trình bưng, điều chỉnh từng mũi đinh, từng nhịp kéo. Độ chuẩn xác của khâu này quyết định nhiều nhất đến chất lượng của quả trống. Đây là bí quyết gia truyền mà người thợ phải đúc kết qua nhiều năm tháng làm nghề.

Hiện nay, anh Mạnh làm các loại trống với kích thước khác nhau phục vụ chủ yếu cho các trường học, lễ hội, đoàn văn nghệ, cơ sở tôn giáo trên địa bàn tỉnh, ngoài ra còn được cung cấp ở các tỉnh phía Bắc như: Lào Cai, Phú Thọ, Tuyên Quang... và nhiều tỉnh, thành phố khác trong nước.

anh-2.png

 

Nghề làm trống không chỉ giúp gia đình anh Mạnh có thu nhập ổn định, tạo việc làm thường xuyên cho 3 - 4 lao động, mà còn góp phần phát huy nét văn hóa truyền thống, giữ gìn hồn cốt của dân tộc. “Làm trống là nghề gia truyền, là một phần văn hóa mà cha ông đã để lại. Tôi cũng muốn định hướng cho thế hệ sau cố gắng gìn giữ, duy trì và phát huy nghề truyền thống này. Là người con của làng nghề trống Đọi Tam, hạnh phúc nhất của chúng tôi là khi những chiếc trống mình làm ra được vang lên trong lễ hội, trong các sinh hoạt cộng đồng!”, anh Mạnh nói với giọng tự hào.

anh-cuoi.png

 

Gìn giữ nghề thủ công truyền thống như gia đình anh Phạm Chí Mạnh không chỉ là một câu chuyện nghề mà còn là ý thức bảo tồn những giá trị văn hóa quý báu mà cha ông để lại, để tiếng trống luôn vang vọng như dòng chảy văn hóa âm thầm, hiện hữu giữa nhịp sống hiện đại.

https://baolaocai.vn/giu-nghe-lam-trong-post885039.html

Nguồn: Nguyễn Thị Hiền Trang - Phạm Thanh Tùng (Báo Lào Cai điện tử), Thứ Tư ngày 22/10/2025 - 14:03 (GMT+7)

Tin Liên Quan

Lào Cai tạo đột phá trong phát triển văn học, nghệ thuật giai đoạn 2027 - 2031

Giai đoạn 2027 - 2031, tỉnh Lào Cai phấn đấu hỗ trợ đầu tư ít nhất 50 đề cương, bản thảo, công trình, dự án sáng tạo văn học, nghệ thuật có chất lượng; hình thành ít nhất 5 sản phẩm văn hóa - du lịch đặc thù, góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai.

Giữ mạch nguồn văn hóa Giáy ở Mường Hum

Nhắc đến Mường Hum, nhiều người nhớ ngay đến giai điệu da diết của ca khúc “Suối Mường Hum còn chảy mãi”, mang đậm âm hưởng dân ca Giáy.

Lào Cai tổ chức Tuần phim chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Từ ngày 22 đến 24/11, tại Rạp Chiếu phim Lào Cai sẽ diễn ra Tuần phim chào mừng Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII và “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026, giới thiệu đến công chúng nhiều tác phẩm điện ảnh đặc sắc, giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát...

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc.

Rực rỡ Lễ hội hoa dã quỳ xã Thượng Bằng La lần thứ nhất

Ngày 14/11, xã Thượng Bằng La tổ chức Lễ hội hoa dã quỳ lần thứ nhất năm 2026 tại Khu di tích lịch sử quốc gia đèo Lũng Lô, nhằm quảng bá hình ảnh, con người, bản sắc văn hóa địa phương và thu hút du khách.