Giữ điệu dân ca Thu Lao

Trong các địa phương trên địa bàn tỉnh, người Thu Lao sinh sống chủ yếu ở khu vực thượng nguồn sông Chảy, thuộc huyện Mường Khương, Si Ma Cai cũ. Người Thu Lao có vốn dân ca phong phú thể hiện tâm tư, tình cảm, phản ánh đời sống sinh hoạt hằng ngày. Mặc dù giới trẻ người Thu Lao ít mặn mà với dân ca, nhưng ở bản làng vùng cao vẫn còn những người ngày đêm lặng lẽ gìn giữ dòng chảy truyền thống của dân tộc.

 

Thôn Sán Chá, xã Sín Chéng nằm trên sườn núi cao quanh năm mây phủ. Nơi đây có trên 160 hộ dân người Thu Lao sinh sống qua nhiều thế hệ.

Hôm nay, bên ngôi nhà tường trình đất truyền thống của dân tộc, chị Vàng Sáng Viến cùng những phụ nữ trong thôn vừa cán bông dệt vải, vừa hát cho nhau nghe những bài dân ca do ông cha truyền lại.

giu-dieuzip-4.jpg

 

Chị Viến bảo, người Thu Lao gọi hát là kháo. Dân ca Thu Lao có rất nhiều bài kháo, trong đó có bài hát thể hiện lòng biết ơn đối với bố mẹ, bài hát ru con của mẹ, của bà ai cũng thuộc.

Nói rồi chị Viến hát cho chúng tôi nghe bài “Kháo bô mi” (Nhớ ơn bố mẹ sinh thành), lời hát nhẹ nhàng, ấm áp, đầy ân tình.

Những lời hát mộc mạc, dung dị nhưng chứa đựng tình cảm biết ơn của người con dành cho bố mẹ đã có công sinh thành, nuôi dưỡng con khôn lớn mỗi ngày: “Lúc con còn bé sợ con không lớn, bố mẹ bón từng miếng cơm/ Bố mẹ đã không quản ngại hi sinh, dãi nắng dầm mưa, mong sao con khôn lớn bằng bạn bằng bè”.

giu-dieuzip-3.jpg

 

Trò chuyện với chúng tôi, chị Viến chia sẻ: Ngày xưa cuộc sống của người Thu Lao khó khăn, nghèo khổ lắm. Có năm, cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc. Chính vì thế, những lúc buồn người Thu Lao đều cất lên tiếng hát để vơi đi nỗi niềm trong lòng, mong ước cuộc sống ấm no hơn.

Trong bài “Kháo khẩn” (Số phận nghèo) có những câu: "Ngày xưa không có gạo ngô nên phải đi đào củ mài, củ sắn/Có manh áo cũng phải khâu đi vá lại nhiều lần/Phải cố gắng làm ăn để có cuộc sống ấm no hơn".

Người Thu Lao có nhiều bài kháo nói về thân phận nghèo, tâm tư chung của những người nghèo miền núi trong cuộc sống. Tiêu biểu như bài: “Kháo khà rèng” (Nhà nghèo phải đi làm thuê), “Kháo tẩu dừn” (Bài hát muốn lập gia đình cho con trai nhưng nghèo quá), “Lặc nứ lặc khầm” (Tiếng hát nhà nghèo).

Tìm hiểu thêm về dân ca của người Thu Lao trên vùng đất thượng nguồn sông Chảy, chúng tôi biết thêm kho tàng dân ca của người Thu Lao rất phong phú, có hàng chục, thậm chí cả trăm bài hát, đa dạng về nội dung. Trong đó, phổ biến nhất là những bài hát làm quen, hát đối đáp giao duyên.

giu-dieuzip-2.jpg

 

Là người đam mê với dân ca của dân tộc, dành nhiều thời gian sưu tầm những bài kháo do người xưa để lại, nghệ nhân Vàng Sín Phìn, xã Sán Chải cũ (nay là xã Si Ma Cai) thuộc rất nhiều dân ca và truyền dạy lại cho thế hệ sau.

Trước đây, khi có khách đến nhà chơi, người Thu Lao thường hát để làm quen với nhau. Có những đêm nam nữ tụ tập hát thâu đêm rất vui, tiếng đàn, tiếng hát ngân vang khắp bản.

Nghệ nhân Vàng Sín Phìn

Khi trong làng có đám cưới, nam nữ nhà trai và nhà gái thường hát đối đáp với nhau. Khi đến xin đón dâu, nhà trai phải chọn người hát giỏi, đối đáp khéo léo, hát đối lại được thì nhà gái mới đồng ý cho đón dâu. Ngoài ra, trong đám cưới còn có bài hát mời rượu, hát chúc phúc cho cô dâu chú rể, hát cảm ơn họ hàng, người thân đến chung vui với gia đình…

Ngoài những bài hát thể hiện tình cảm gia đình, tình yêu nam nữ, dân ca của người Thu Lao còn có nhiều bài hát ca ngợi Đảng, ca ngợi Bác Hồ như: “Pù Chỉ Mìn” (Hồ Chí Minh), “Tang rèn” (hát về Đảng) thể hiện lòng biết ơn của người Thu Lao đối với Đảng và Bác Hồ kính yêu. Thêm vào đó, có những bài hát về vẻ đẹp quê hương, đất nước, gắn kết nghĩa tình làng bản thêm bền chặt…

giu-dieuzip-5.jpg

 

Đến thăm bản làng người Thu Lao, được nghe bà con hát dân ca mới hiểu những bài kháo là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa tinh thần và trong sinh hoạt của người dân. Đó không chỉ là di sản văn hóa phi vật thể quý báu mà người xưa để lại, mà còn phản ánh sinh động cuộc sống, phong tục, tập quán của dân tộc Thu Lao từ xưa đến nay.

Mong rằng nơi bản làng xa xôi sẽ có thêm những người tâm huyết, gìn giữ từng bài kháo của dân tộc như chị Vàng Sáng Viến, nghệ nhân Vàng Sín Phìn để làn điệu dân ca của người Thu Lao sẽ mãi ngân vang.

https://baolaocai.vn/giu-dieu-dan-ca-thu-lao-post886094.html

Nguồn: Tuấn Ngọc - Vân Thảo (Báo Lào Cai điện tử), Thứ Tư ngày 05/11/2025 - 15:46 (GMT+7)

Tin Liên Quan

Lào Cai tạo đột phá trong phát triển văn học, nghệ thuật giai đoạn 2027 - 2031

Giai đoạn 2027 - 2031, tỉnh Lào Cai phấn đấu hỗ trợ đầu tư ít nhất 50 đề cương, bản thảo, công trình, dự án sáng tạo văn học, nghệ thuật có chất lượng; hình thành ít nhất 5 sản phẩm văn hóa - du lịch đặc thù, góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Lào Cai.

Giữ mạch nguồn văn hóa Giáy ở Mường Hum

Nhắc đến Mường Hum, nhiều người nhớ ngay đến giai điệu da diết của ca khúc “Suối Mường Hum còn chảy mãi”, mang đậm âm hưởng dân ca Giáy.

Lào Cai tổ chức Tuần phim chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam

Từ ngày 22 đến 24/11, tại Rạp Chiếu phim Lào Cai sẽ diễn ra Tuần phim chào mừng Liên hoan Phim quốc tế Hà Nội lần thứ VIII và “Ngày Văn hóa Việt Nam” năm 2026, giới thiệu đến công chúng nhiều tác phẩm điện ảnh đặc sắc, giàu giá trị tư tưởng và nghệ thuật.

Người trẻ nối dài mạch nguồn văn hóa

Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, diễn ra từ ngày 18 đến 24/11, là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của cộng đồng các dân tộc. Trong nhịp sống hôm nay, bằng tình yêu, niềm tự hào và những việc làm thiết thực, thế hệ trẻ đang tiếp nối mạch nguồn văn hóa, góp phần gìn giữ, phát...

Điểm hẹn của những tâm hồn đồng điệu

Từ một trang thơ trên mạng xã hội Facebook được hình thành năm 2017 với 6 thành viên, qua 9 năm hoạt động, Câu lạc bộ Người yêu thơ Việt tỉnh Lào Cai đã trở thành mái nhà chung ấm áp của hơn 200 hội viên cùng 14 tổ, nhóm trực thuộc.

Rực rỡ Lễ hội hoa dã quỳ xã Thượng Bằng La lần thứ nhất

Ngày 14/11, xã Thượng Bằng La tổ chức Lễ hội hoa dã quỳ lần thứ nhất năm 2026 tại Khu di tích lịch sử quốc gia đèo Lũng Lô, nhằm quảng bá hình ảnh, con người, bản sắc văn hóa địa phương và thu hút du khách.