Sùng A Thống - chàng trai dân tộc Mông làm giàu từ nuôi cá nước lạnh trên vùng cao Séo Mý Tỷ.

Từ cậu bé làm thuê đến ông chủ trại cá

Sinh ra và lớn lên ở thôn Séo Mý Tỷ (xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai), nơi quanh năm mây mù che phủ và cái nghèo như bám rễ trong từng nếp nhà gỗ, A Thống sớm ý thức được rằng nếu không thay đổi, cuộc sống của mình và gia đình sẽ mãi luẩn quẩn trong đói nghèo.

Như bao bà con dân tộc Mông trước đây, thu nhập chính của gia đình Thống là từ thu hoạch thảo quả, chăn nuôi trâu bò và làm ruộng. Những ngày trời sương mù giăng kín lối, quanh năm chỉ nghe tiếng gió thổi qua mái gỗ và tiếng chân người trên ruộng bậc thang, cái nghèo, cái thiếu cứ âm ỉ như lớp mây mù.

Không chấp nhận cái nghèo, anh từng thử nhiều nghề để kiếm sống. A Thống đã từng đi làm thuê, làm mướn, phụ việc với mức lương 5 triệu đồng/tháng để trang trải chi phí nuôi 3 con nhỏ; từng mở quán tạp hóa nhỏ ven đường để mưu sinh.

Năm 2016, một cơ duyên đã đến, gợi mở cho người thanh niên dân tộc Mông ấy một hướng đi mới để bứt phá vươn lên. Một doanh nhân ở Sa Pa đã đem mô hình nuôi cá hồi, cá tầm đến thôn Séo Mý Tỷ.  A Thống đã có cơ hội làm việc thuê ở những ao nuôi cá tại đây. Chính công việc ấy đã mở ra cho Thống một cơ hội mới – một lối đi khác biệt nhưng đầy triển vọng.

Ở đó, Thống tiếp xúc lần đầu với nghề nuôi cá nước lạnh – một kỹ thuật nông nghiệp công nghệ cao, đòi hỏi sự chính xác và kỹ năng mà xưa nay bà con Mông chưa từng biết tới. Ban đầu, anh chỉ là lao động phổ thông, nhưng với sự nhạy bén của một chàng trai thông minh, nhanh nhẹn, đôi mắt quan sát kỹ lưỡng, đôi tay cần mẫn và trí óc luôn tự hỏi tại sao, làm thế nào, Thống từng bước “nhập môn” một nghề hoàn toàn mới. “Mình làm thuê ba năm, vừa làm vừa học, nhìn họ nuôi cá, chăm từng mẻ giống, xử lý nước, đo nhiệt độ... Mình nghĩ: sao mình không tự làm?”, A Thống nhớ lại.

A Thống quyết định khởi nghiệp với mô hình nuôi cá hồi, cá tầm.

Năm 2019 là năm bước ngoặt của cuộc đời chàng thanh niên này với quyết định táo bạo. Thống quyết định khởi nghiệp với nghề nuôi cá hồi, cá tầm. Dồn hết vốn liếng và vay mượn thêm, Thống đầu tư xây dựng ao và mua 2.000 con cá hồi giống về chăm sóc. Khi khởi nghiệp, rủi ro luôn rình rập, áp lực nặng nề, nhưng chính bản lĩnh “đã quyết là làm tới cùng” đã giúp A Thống vượt qua. Không có nhiều kinh nghiệm, nhưng sự chăm chỉ, chịu khó và tinh thần cầu thị đã giúp A Thống có vụ thu đầu tiên thắng lợi – 1,7 tấn cá, lãi hơn 100 triệu đồng. A Thống trả hết nợ ngân hàng sau 2 năm khởi nghiệp và năm thứ ba bắt đầu tái đầu tư, mở rộng diện tích ao nuôi. Từ đó, mọi thứ thay đổi. Gia đình có thu nhập ổn định. Nợ ngân hàng được xóa. Ao cá tăng dần lên 3, 5 rồi 9 ao. Khách hàng tìm đến tận nơi để đặt mua.

Những ao nuôi cá hồi, cá tầm của A Thống tại Séo Mý Tỷ.

Đến nay, A Thống đã sở hữu 9 ao nuôi cá với tổng đàn gần 8.000 con cá hồi và cá tầm. Mỗi năm, A Thống xuất bán hàng tấn cá đặc sản cho các đại lý hải sản, nhà hàng tại Sa Pa và thành phố Lào Cai, với giá bán ổn định từ 180.000 – 200.000 đồng/kg. Mô hình của anh đang mang lại thu nhập ổn định hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

“Khó nhất là giai đoạn đầu. Có đêm phải soi đèn kiểm tra nước lạnh, đo oxy, phòng dịch cá chết hàng loạt. Nhưng giờ mình quen rồi, tự điều chỉnh được mùa vụ, thời gian và đầu ra sản phẩm”, A Thống chia sẻ với nụ cười điềm tĩnh.

Và những ước mơ mới…

Năm 2021, bằng chính thu nhập từ mô hình nuôi cá, vợ chồng A Thống xây dựng một nhà sàn khang trang rộng 268m² – điều từng được xem là xa xỉ với bà con dân tộc Mông vùng cao. Căn nhà trở thành chốn bình yên cho gia đình 5 người và là niềm tự hào của chàng thanh niên dân tộc Mông.

Toàn cảnh ngôi nhà sàn của Sùng A Thống tại thôn Séo Mý Tỷ.

Vợ chồng Sùng A Thống bên ngôi nhà sàn của gia đình.

Tận dụng lợi thế tự nhiên của Séo Mý Tỷ – nơi cao hơn 1.600m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm, cảnh quan nguyên sơ và ruộng bậc thang đẹp như tranh – Thống đã dành riêng 1.200m² đất để xây dựng khu trải nghiệm nghỉ dưỡng. Dự kiến năm 2027, anh sẽ đưa vào hoạt động 3 Bungalow (nhà gỗ nhỏ tiện nghi) gắn liền với mô hình ao cá, nhà sàn truyền thống và vườn rau bản địa phục vụ du khách nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên hoang sơ của Séo Mý Tỷ.

03 Bungalow (nhà gỗ nhỏ tiện nghi) đang trong quá trình hoàn thiện để phục vụ khách du lịch.

Trong bộ trang phục truyền thống, đứng giữa trời mây núi biếc, ánh mắt A Thống ánh lên vẻ tự tin và đầy khát vọng. Chàng thanh niên dân tộc Mông 30 tuổi khiêm tốn khi nói về hành trình của mình: “Không có gì là dễ dàng. Chỉ cần mình không ngại học, không ngại làm. Chỉ cần mình quyết tâm, cái nghèo, cái đói không giữ mình lại được. Em không có cơ hội học ở trường học, nhưng em đã học được rất nhiều từ trường đời”.

Ý tưởng không chỉ là “cho khách du lịch đến nghỉ”, mà là để họ sống như người Mông thực thụ: tự tay cho cá ăn, gặt lúa trên ruộng bậc thang, nấu thắng cố, mặc trang phục truyền thống, nghe kể chuyện dân gian, thổi khèn bên bếp lửa đêm sương. “Khách đến đây phải thấy khác. Không phải khách sạn sang trọng, mà là ký ức bản làng, là thứ hồn mà thành phố không thể có,” – Thống nói, ánh mắt đầy tâm huyết.

Đây không chỉ là bài toán kinh tế – đây là cách mà một người Mông trẻ gìn giữ văn hóa dân tộc mình bằng chính nhịp sống hôm nay. Chàng thanh niên trẻ dân tộc Mông đã viết nên câu chuyện làm giàu đầy thuyết phục bằng nghị lực và ý chí của mình, mở ra hướng đi mới cho thanh niên vùng cao: không cần rời bản để đổi đời, mà làm giàu và lan tỏa giá trị ngay trên chính mảnh đất quê hương./.