Không gian trung tâm Khu du lịch quốc gia Sa Pa về đêm luôn sôi động với các hoạt động văn hóa, du lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Tính đến hết năm 2025, trên địa bàn tỉnh Lào Cai có 01 Khu du lịch quốc gia là Khu du lịch quốc gia Sa Pa; 02 khu du lịch cấp tỉnh gồm Khu du lịch phường Lào Cai và Khu du lịch Bắc Hà; cùng với 34 điểm du lịch được công nhận theo quy định của Luật Du lịch năm 2017. Hệ thống khu, điểm du lịch này tạo nên mạng lưới sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa và khám phá thiên nhiên của du khách trong nước và quốc tế.

Khu du lịch quốc gia Sa Pa - động lực phát triển du lịch của tỉnh

Trong hệ thống các khu, điểm du lịch của tỉnh, Khu du lịch quốc gia Sa Pa có vị trí đặc biệt quan trọng. Không chỉ là khu du lịch quốc gia duy nhất của tỉnh, Khu du lịch quốc gia Sa Pa còn là điểm đến nổi tiếng của Việt Nam trên bản đồ du lịch quốc tế. Với phạm vi rộng lớn, Khu du lịch quốc gia Sa Pa không chỉ bao gồm khu vực trung tâm phường Sa Pa mà còn kết nối với nhiều địa phương có tiềm năng du lịch đặc sắc như xã Tả Van, xã Tả Phìn, xã Ngũ Chỉ Sơn, xã Bản Hồ, xã Mường Bo, xã Y Tý, xã Mường Hum và xã Bát Xát. Đây là khu vực tập trung nhiều danh lam thắng cảnh, tài nguyên thiên nhiên quý giá, các dự án đầu tư du lịch quy mô lớn và lượng khách du lịch thuộc nhóm cao nhất cả nước.

Chính vì vậy, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị Khu du lịch quốc gia Sa Pa luôn được tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm, nhằm bảo đảm sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng du lịch với bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường và bản sắc văn hóa địa phương.

Đỉnh Fansipan – biểu tượng du lịch nổi bật của Khu du lịch quốc gia Sa Pa, thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Hiện nay, mặc dù tỉnh Lào Cai chưa thành lập Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia Sa Pa theo mô hình quy định tại Nghị định số 30/2022/NĐ-CP của Chính phủ, song các nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với khu du lịch vẫn được triển khai thường xuyên, liên tục thông qua cơ chế phân công trách nhiệm giữa các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương.

Theo chức năng, nhiệm vụ được UBND tỉnh giao, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là cơ quan đầu mối tham mưu quản lý nhà nước về du lịch trên địa bàn tỉnh. Trong thời gian qua, ngành du lịch đã thực hiện nhiều nhiệm vụ quan trọng tương đồng với các quy định tại Điều 29 Luật Du lịch năm 2017. Trong đó, ngành đã tham mưu xây dựng và tổ chức thực hiện các quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch; tham gia ý kiến đối với các dự án đầu tư phát triển du lịch; tổ chức điều tra, đánh giá, quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát triển tài nguyên du lịch. Đồng thời, thực hiện quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch, cấp phép lữ hành, quản lý cơ sở lưu trú du lịch, công nhận khu du lịch và điểm du lịch theo quy định. Công tác quản lý hướng dẫn viên du lịch, quản lý môi trường du lịch, bảo đảm an toàn cho khách du lịch cũng được triển khai đồng bộ. Hoạt động thanh tra, kiểm tra được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm trong hoạt động du lịch. Bên cạnh đó, các hoạt động xúc tiến, quảng bá du lịch, xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin du lịch tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến Lào Cai trên thị trường trong nước và quốc tế.

Tại địa phương, chính quyền các xã, phường trong khu vực Khu du lịch quốc gia Sa Pa cùng các cơ quan chức năng đã tích cực triển khai các nhiệm vụ quản lý trật tự đô thị, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn giao thông, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hệ thống biển báo, biển chỉ dẫn và các điều kiện phục vụ khách du lịch theo phân cấp quản lý.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương, hoạt động quản lý nhà nước về du lịch tại Khu du lịch quốc gia Sa Pa thời gian qua cơ bản đáp ứng yêu cầu thực tiễn, góp phần duy trì sự phát triển ổn định của điểm đến.

Lễ hội Mùa hè Sa Pa là một trong những sự kiện văn hóa, du lịch tiêu biểu, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của Khu du lịch quốc gia Sa Pa.

Những yêu cầu mới từ thực tiễn phát triển

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình quản lý Khu du lịch quốc gia Sa Pa hiện nay cũng đang đối mặt với một số khó khăn, thách thức.

Trước hết, chưa có một đầu mối chuyên trách thực hiện nhiệm vụ quản lý tổng hợp đối với toàn bộ khu du lịch theo mô hình được quy định tại Nghị định số 30/2022/NĐ-CP của Chính phủ. Nhiều nội dung liên quan đến quy hoạch, đầu tư, quản lý tài nguyên du lịch, bảo vệ môi trường, quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ du lịch, xúc tiến phát triển du lịch và điều phối các hoạt động trong khu du lịch hiện đang được thực hiện bởi nhiều cơ quan, đơn vị khác nhau. Trong bối cảnh quy mô phát triển du lịch ngày càng mở rộng, số lượng dự án đầu tư ngày càng tăng và lượng khách du lịch liên tục gia tăng, việc thiếu một đầu mối quản lý tổng hợp có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều phối liên ngành cũng như việc xử lý các vấn đề phát sinh mang tính tổng thể.

Một khó khăn khác xuất phát từ quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về du lịch của tỉnh. Từ năm 2022 đến tháng 02/2025, Lào Cai có Sở Du lịch hoạt động theo mô hình chuyên ngành, bảo đảm tính chuyên môn hóa cao trong công tác quản lý nhà nước, phát triển du lịch và xúc tiến quảng bá du lịch. Từ tháng 3/2025, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, Sở Du lịch được hợp nhất vào Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Tiếp đó, từ ngày 01/4/2026, Trung tâm Thông tin và Xúc tiến Du lịch được chuyển giao về Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch trực thuộc UBND tỉnh. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy đã góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương tinh gọn bộ máy của Trung ương và địa phương. Tuy nhiên, mô hình mới cũng đặt ra yêu cầu cần có cơ chế điều phối phù hợp đối với các khu du lịch trọng điểm, đặc biệt là Khu du lịch quốc gia Sa Pa - nơi tập trung nhiều nguồn lực phát triển du lịch của tỉnh.

Hiện nay, sau khi Trung tâm Thông tin và Xúc tiến Du lịch được chuyển giao, chưa có tổ chức chuyên trách thực hiện đồng thời các nhiệm vụ quản lý tổng hợp, điều phối phát triển, hỗ trợ xúc tiến đầu tư, quản lý tài nguyên du lịch, bảo vệ môi trường du lịch và phát triển sản phẩm du lịch trong phạm vi Khu du lịch quốc gia Sa Pa theo định hướng thống nhất.

Từ thực tiễn nêu trên, việc nghiên cứu thành lập Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia Sa Pa theo quy định tại Nghị định số 30/2022/NĐ-CP được đánh giá là cần thiết và phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Việc thành lập Ban Quản lý sẽ tạo đầu mối chuyên trách thực hiện chức năng quản lý, điều phối phát triển Khu du lịch quốc gia Sa Pa; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường khả năng phối hợp giữa các ngành, các cấp; đồng thời bảo vệ tốt hơn các nguồn tài nguyên và môi trường du lịch. Bên cạnh đó, mô hình này sẽ hỗ trợ hiệu quả cho công tác thu hút đầu tư, phát triển sản phẩm du lịch chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến và thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại.

Du khách quốc tế thích thú trải nghiệm và hóa thân trong trang phục truyền thống của đồng bào các dân tộc tại Sa Pa.

Tỉnh Lào Cai cũng kiến nghị các cơ quan trung ương nghiên cứu, hướng dẫn việc thành lập Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia đối với các địa phương đã có khu du lịch quốc gia được công nhận, trong đó có Khu du lịch quốc gia Sa Pa. Đồng thời, đề xuất nghiên cứu cơ chế giao Ban Quản lý Khu du lịch quốc gia Sa Pa thực hiện vai trò đầu mối phối hợp, hỗ trợ quản lý và liên kết phát triển du lịch đối với các khu, điểm du lịch trọng điểm trên địa bàn tỉnh; tham gia công tác quy hoạch, quản lý tài nguyên du lịch, xúc tiến đầu tư, xúc tiến quảng bá, phát triển sản phẩm và liên kết vùng.

Trong bối cảnh không gian phát triển của tỉnh ngày càng mở rộng, việc hình thành một đầu mối điều phối chuyên trách không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Khu du lịch quốc gia Sa Pa mà còn tạo động lực thúc đẩy phát triển du lịch toàn tỉnh theo hướng bền vững, chuyên nghiệp và hội nhập. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Lào Cai tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm du lịch hàng đầu của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, từng bước đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp ngày càng lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương./.