Một trong những hạn chế lớn nhất của nông dân hiện nay là thiếu liên kết trong sản xuất dẫn đến những rủi ro trong quá trình sản xuất, tiếp cận thị trường. Mô hình kinh tế tập thể mà  HTX Mai Anh (Sa Pa) xây dựng và đang áp dụng đã góp phần tháo gỡ khó khăn đó.

Xã viên thu hoạch rau để đưa về các siêu thị.

Xã vùng cao Sa Pả, huyện Sa Pa không có nhiều lợi thế để phát triển du lịch như các xã khác trên địa bàn huyện, thu nhập chính của người dân nơi đây chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp. Tuy nhiên, với những loại cây truyền thống như ngô, lúa, đậu tương, đồng bào người Mông nơi đây chỉ tạm thời giải quyết được cái đói, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn xã vẫn còn khá cao.

Chính quyền địa phương đã nỗ lực phối hợp với nhiều đơn vị thực hiện thí điểm các mô hình sản xuất tại đây, nhưng khó khăn lớn nhất là đầu ra cho sản phẩm chưa giải quyết được nên không thể nhân rộng các mô hình này. Đó là câu chuyện của nhiều năm trước.

Hiện xã Sa Pả đang trở thành khu vực sản xuất rau chuyên canh lớn của huyện Sa Pa với những triền ruộng bậc thang trước đây được thay thế bằng những ruộng rau bắp cải, su hào… xanh mướt.

“Thu nhập từ trồng rau cao gấp 6 - 7 lần so với trồng lúa khiến các hộ dân càng thêm hào hứng”, Phó Chủ tịch xã Sa Pả Hạng A Vảng nói chắc như đinh đóng cột. Thực tế thì những đổi thay này của xã Sa Pả đã bắt đầu từ cách đây 4 năm khi cán bộ kỹ thuật của một doanh nghiệp trên địa bàn huyện từ chối mức đãi ngộ cao của đơn vị này để đến Sa Pả thuê đất với quyết tâm…làm nông dân.

Đó là anh Bùi Trọng Trung, Giám đốc HTX Mai Anh ngày nay, anh tâm sự: “Nhiều người cho tôi là không bình thường, nên mới bỏ công việc bàn giấy đi cuốc đất trồng rau, tôi không giải thích nhiều mà chỉ tự nhủ sẽ lấy thành quả của ngày mai để trả lời”.

Năm 2012, Hợp tác xã Nông nghiệp Mai Anh được thành lập với 5 xã viên, diện tích đất trồng rau ban đầu là 5 ha. Hợp tác xã ra đời không chỉ thỏa nguyện giấc mơ của kỹ sư đam mê làm nông nghiệp mà còn mở hướng làm giàu cho nhiều nông dân ở Sa Pả.

Nhiều diện tích trồng lúa một vụ được chuyển đổi sang trồng rau quanh năm.

Anh Trung vẫn nhớ khó khăn lớn nhất khi thành lập hợp tác xã là những xã viên của mình chưa nắm được kỹ thuật trồng rau theo hướng hàng hóa, đầu ra của sản phẩm cũng chưa thực sự ổn định. “Nếu một mình đứng ra làm thì rủi ro mình tự chịu, nhưng đây là cả một hợp tác xã nó sẽ liên quan đến niềm tin của nông dân vào việc mình đang làm nên phải thực hiện từng bước thận trọng”, anh Trung nói.

Vừa quản lý hợp tác xã, anh Trung vừa hướng dẫn các xã viên của mình kỹ thuật trồng, chăm sóc rau chuyên canh. Sau những ngày hồi hộp, lo lắng, vụ rau đầu tiên đã cho thu hoạch. Quy trình sản xuất an toàn đã được các cơ quan chuyên môn xác nhận, nên sản phẩm rau của hợp tác xã nhanh chóng được các đầu mối lớn đặt hàng.

Thành công bước đầu này giúp HTX Mai Anh thuận lợi hơn trong việc mở rộng quy mô sản xuất khi nhiều nông dân địa phương tình nguyện góp đất, xin tham gia hợp tác xã. Vậy là bài toán tích tụ ruộng đất để sản xuất trên quy mô lớn mà Chủ nhiệm hợp tác xã Bùi Trọng Trung trăn trở bấy lâu nay đã có lời giải nhanh đến không ngờ.

Đến nay, HTX Mai Anh đã có 53 xã viên, quy mô sản xuất rau được nâng lên hơn 40 ha. Hầu hết những xã viên là nông dân thực thụ tại xã Sa Pả, họ là người đang nắm giữ vốn quý nhất của HTX, đó chính là ruộng đất. Giờ đây hoạt động của HTX Mai Anh ngày càng đi vào chiều sâu, các xã viên được khuyến khích đa dạng hóa các loại cây trồng, hợp tác xã sẽ lo cung ứng giống, vật tư nông nghiệp, hướng dẫn kỹ thuật và lo đầu ra cho sản phẩm.

Sau buổi gặp gỡ với Giám đốc Bùi Trọng Trung lúc này đã cuối giờ chiều, rời trụ sở HTX chúng tôi khá vất vả để tránh những chiếc xe tải lớn nhỏ nối đuôi nhau trên đường vào khu sản xuất của HTX Mai Anh nhập hàng là bắp cải, su hào, súp lơ để sáng sớm mai có mặt tại các sạp hàng ở các siêu thị lớn tại Hà Nội, Hải Phòng.

Anh Trung chia sẻ, trước đây đã nhận được nhiều đơn đặt hàng cung cấp rau cho các siêu thị có tiếng tại Hà Nội nhưng không dám nhận, vì khi đó sản phẩm rau của hợp tác xã chưa đáp ứng đủ điều kiện về nhãn hiệu sản phẩm để có mặt trong siêu thị. Nhưng đến nay, mọi chuyện đã khác, HTX Mai Anh sẵn sàng nhận các đơn hàng của những siêu thị lớn trong nước, thậm chí xuất khẩu ra thị trường ngoài nước.

Đầu ra ổn định, sản phẩm làm ra đến đầu tiêu thụ hết đến đó, nhờ vậy các xã viên càng yên tâm sản xuất và gắn bó hơn với hợp tác xã. Ông Hạng A Chu, Trưởng thôn Giàng Tra (xã Sa Pả) là một trong những xã viên đầu tiên của HTX Mai Anh. Hiện mỗi năm gia đình ông thu cả trăm triệu đồng từ trồng rau, nhiều diện tích sản xuất lúa kém năng suất của gia đình đã được chuyển đổi sang trồng rau an toàn. Ông Chu cho biết: Nhờ tham gia hợp tác xã trồng rau tôi mới có điều kiện để xây dựng lại nhà cửa khang trang, có tiền nuôi con cái học hành.

Rau của HTX Mai Anh luôn đảm bảo quy trình sản xuất an toàn.

Phó Chủ tịch UBND xã Sa Pả, anh Hạng A Vảng phấn khởi cho biết: Trước đây đồng bào ở đây chỉ làm một vụ lúa, sau đó đi khắp nơi để làm thuê, nay không còn mấy ai đi xa làm thuê nữa, trồng rau quanh năm là có thể làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương mình.

Cũng theo ông Vảng, đóng góp lớn nhất của HTX Mai Anh không chỉ là xây dựng vùng rau an toàn trên địa bà mà quan trọng hơn là đã góp phần thay đổi tư duy của bà con từ chỗ chỉ tập trung sản xuất lương thực phục vụ nhu cầu tại chỗ chuyển sang sản xuất hàng hóa. Đây là điều không phải một sớm một chiều có thể làm được.

Nắm bắt chủ trương của tỉnh Lào Cai về việc khuyến khích phát triển nông nghiệp công nghệ cao trong giai đoạn tới, hiện HTX Mai Anh đang tích cực đầu tư hạ tầng, xây dựng nhà lưới, đồng thời tuyên truyền cho xã viên chuẩn bị các điều kiện để bước vào một quy trình sản xuất khắt khe hơn. Vẫn biết trước mắt còn rất nhiều khó khăn, thách thức cần phải vượt qua nhưng tin rằng với bước đi phù hợp, cùng sự nỗ lực của các xã viên, HTX sẽ tiếp tục gặt hái thành công, thực sự trở thành nơi mở hướng làm giàu cho nông dân vùng cao nơi đây.