Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao ở Bản Hồ (Sa Pa)

Lễ cấp sắc và cúng Bàn Vương - nghi lễ không thể thiếu trong vòng đời mỗi người dân tộc Dao. Nghi lễ này hiện là một nét bản sắc văn hóa dân tộc độc đáo ở vùng cao Bản Hồ (Sa Pa).

Theo quan niệm của người Dao, đàn ông nếu chưa trải qua lễ cấp sắc thì không coi là người trưởng thành. Người đã qua cấp sắc sẽ được tham gia vào các công việc hệ trọng của thôn, bản, được giúp việc cho thầy cúng, nếu biết chữ Nôm Dao, biết cúng thì được cúng bái. Người Dao còn cho rằng, có trải qua lễ cấp sắc mới biết lẽ phải, trái ở đời, mới đích thực là con cháu Bàn Vương, khi chết hồn mới được đoàn tụ với tổ tiên. Lễ cấp sắc của người Dao đỏ ở xã Bản Hồ (Sa Pa), có nhiều cấp bậc. Mỗi cấp bậc phản ánh một trình độ khác nhau của các trò được cấp sắc, cấp sắc 3 đèn là thầy nhỏ nhất, cấp sắc 7 đèn làm thầy vừa phải, cấp sắc 12 đèn là cấp sắc cao nhất trong cấp độ làm thầy. Trong quá trình cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ, các thầy chính (có 3 thầy) sẽ cấp giao thêm quân âm binh cho các trò nam từ 120 quân âm binh, lên thành 180 quân âm binh, để các trò sau này đi đâu, làm gì không phải sợ vì có quyền điều hành binh mã.

Tuy nhiên, giữa các dòng họ người Dao đỏ xã Bản Hồ cũng có những tập quán, những quy định riêng, vì thế không phải tất cả các họ người Dao đỏ ở đây cũng phải cấp sắc 12 đèn như họ Phàn (tức là họ Bàn - họ tổ của người Dao).

Để tổ chức cấp sắc 12 đèn, gia chủ phải tìm chọn thầy rất kỹ. Người hành lễ phải đủ 13 thầy, là thầy cúng cao tay, gia đình có đức đạo, con cái đề huề, các thầy am hiểu tường thông gốc rễ của lễ cấp sắc, biết tổ chức các bước trong buổi lễ. Ngày tháng cấp sắc phải được tìm chọn cẩn thận, làm sao cho ngày đó không phải là ngày đại kỵ hay kiêng của các họ cùng được cấp sắc lần này. Thời gian tiến hành lễ cấp sắc kéo dài 7 ngày. Một tuần trước khi làm lễ, người được cấp sắc phải ăn đồ ăn không có mỡ, phải kiêng sát sinh và không được quan hệ nam nữ, tránh gây xô xát với người khác. Gia chủ còn phải mời một người đầu bếp có kinh nghiệm nấu ăn để lựa chọn từng loại thức ăn riêng cho người thụ lễ, thầy cúng, khách và một người đầu chiếu biết cách sắp xếp vị trí ngồi hành lễ. Thầy cấp sắc 12 đèn là thầy đã trải qua quá trình thụ lễ 12 đèn, khi đó mới đủ trình độ để cấp sắc cho các trò. Người được cấp sắc phải trải qua một quá trình tự học, rèn luyện và tu dưỡng đạo đức, họ phải học thông thạo các nghi lễ kiêng kỵ, các nghi thức, thủ tục hành lễ cũng như các bài cúng ghi trong sách Nôm Dao.

Sau phần lễ là phần hội, nhiều điệu múa cổ truyền dân gian được trình diễn với sự tham gia của đông đủ người dân trong bản, thể hiện sự tự do hòa nhịp với các nhạc cụ thanh la, não bạt, trống, chuông lắc... với nhiều chủ đề khác nhau về lịch sử, cuộc sống sinh hoạt hằng ngày, diễn tả về việc làm nương, tra hạt, làm nhà... Kết thúc lễ cấp sắc, thầy sẽ làm lễ tạ ơn tổ tiên, sư phụ đã ủng hộ các thầy làm lễ cấp sắc đạt kết quả tốt, đồng thời lấy bánh trong buổi lễ cấp sắc cho mọi người cùng ăn, thưởng thức, chia vui với người được cấp sắc. Từ đây, chàng trai thụ lễ cấp sắc 12 đèn đã được coi như một người đàn ông trưởng thành hoàn toàn về thể chất cũng như tâm linh.

Lễ cấp sắc của người Dao đậm giá trị nhân văn, được thể hiện ở các điều giáo huấn ghi trong sắc cấp cho người thụ lễ, tuyệt đối kỵ làm việc ác, điều xấu. Chính vì thế, nghi lễ linh thiêng đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc này cần phải được gìn giữ và phát huy./.

Thanh Huệ (Báo LCĐT)

Tin Liên Quan

Chào Xuân qua biên giới và Liên hoan nhân dân biên giới 2026: thắm tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc

Trong không khí của những ngày đầu xuân mới, tối 2/2, tại Quảng trường Kim Tân, phường Lào Cai, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (Việt Nam) và Chính quyền nhân dân Châu Hồng Hà (Trung Quốc) đã phối hợp tổ chức chương trình Giao lưu văn nghệ chào Xuân qua biên giới và Liên hoan Nhân dân biên giới Lào Cai (Việt Nam) –...

Lan tỏa bản sắc văn hóa Mông giữa lòng phố

Câu lạc bộ Văn hóa dân tộc Mông Lào Cai, tiền thân là câu lạc bộ Người Mông thành phố Yên Bái cũ, được thành lập nhằm tạo không gian giao lưu, gắn kết cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa Mông. Sau 8 năm hoạt động, câu lạc bộ đã trở thành điểm sinh hoạt văn hóa chung, lan tỏa giá trị truyền thống của...

Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ tại thôn Nậm Mười

Liên tục trong 3 ngày 3 đêm, từ ngày 31/1 đến hết ngày 3/2, tại thôn Nậm Mười, xã Sơn Lương, tỉnh Lào Cai diễn ra Lễ cấp sắc 12 đèn của người Dao đỏ - nghi lễ linh thiêng đánh dấu sự trưởng thành của người đàn ông. Nghi lễ này đã được cộng đồng người Dao đỏ nơi đây gìn giữ và trao truyền qua nhiều...

Để tiếng Kèn mãi ngân vang

Hơn 20 năm qua, tiếng kèn của anh Triệu Phúc An đã trở thành âm thanh quen thuộc, gắn liền với đời sống tâm linh của người Dao đỏ tại thôn Khe Dẹt, xã Phong Dụ Thượng. Với cây kèn, anh An không chỉ thổi lên những giai điệu truyền thống mà còn âm thầm giữ gìn văn hóa dân tộc giữa dòng chảy hiện đại.

Xây dựng đời sống văn hoá: Dấu ấn từ thực tiễn

Nhận thức được nâng lên; nếp sống được định hình lại và văn hóa từng bước trở thành động lực phát triển cộng đồng là chuyển động rõ nét có thể cảm nhận được ở Lào Cai sau 5 năm triển khai phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” giai đoạn 2021 - 2025. Không ồn ào, không phô...

Giữ hồn di sản trong nhịp sống hiện đại

Giữa nhịp sống hiện đại đang chuyển động từng ngày, khi các giá trị mới liên tục hình thành và lan tỏa, việc giữ gìn, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống trở thành yêu cầu cấp thiết.