Trong những năm qua, nằm trong chương trình sưu tầm thường xuyên Bảo tàng tỉnh đã phát hiện và sưu tầm những hiện vật với chất liệu khác nhau như: đồ đá, gốm, đồng… tại di chỉ khảo cổ học Ngòi Nhù thuộc xã Sơn Hà, huyện Bảo Thắng. Những hiện vật được sưu tầm tập trung chủ yếu là các loại hình mảnh tước, hạch đá, các loại rìu đá mài nhẵn, rìu có vai, chén gốm, bình vôi, mũi lao, dao găm, rìu đồng... Cho đến nay, tại di chỉ này, Bảo tàng tỉnh đã sưu tầm và lưu giữ trên 500 hiện vật với các sưu tập hiện vật khác nhau.

Hiện vật sưu tầm tại thôn An Thắng, xã Sơn Hà (Bảo Thắng).

Thực hiện kế hoạch sưu tầm hiện vật tư liệu hằng năm, trong tháng 3/2012, đoàn công tác và nghiên cứu sưu tầm của Bảo tàng tỉnh đã sưu tầm được 25 hiện vật đồ đá thuộc nền văn hóa Sơn Vi và Hòa Bình có niên đại cách ngày nay khoảng 18.000 - 20.000 năm. Qua nghiên cứu và đánh giá bước đầu các hiện vật này chủ yếu tập trung với các loại hình hiện vật như: Hạch đá, mảnh tước, bôn, chày nghiền, công cụ rìa lưỡi ngang, lưỡi dọc và xòe cân. Đặc biệt, tại đây đã phát hiện được một chiếc chén gốm thô khá điển hình. Những hiện vật này được phát hiện trong quá trình san gạt chuyển nghĩa trang thôn An Thắng để xây dựng mố cầu (nằm trong dự án đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai) thuộc thôn An Thắng, xã Sơn Hà (Bảo Thắng).

Công cụ lao động của người nguyên thủy trong văn hóa Sơn Vi làm từ đá cuội được ghè đẽo thô sơ. Họ sống bằng săn bắt và hái lượm, chưa có trồng trọt và chăn nuôi. Công cụ chủ yếu là những mảnh tước được tách ra từ đá và được chế tác chủ yếu bằng chất liệu đá bazan. Các công cụ phần lớn đều được chế tác thô sơ, phần nhiều có vết ghè lõm. Rìa lưỡi sắc được ghè đẽo thành hình ô van, dài trung bình 13 cm, rộng 7cm, mặt trên ghè thành những múi nhỏ, sắc cạnh. Mặt dưới để trơn tự nhiên của viên cuội.

Công cụ ghè đẽo có dạng rìa lưỡi dọc, nhưng cũng có thể sử dụng như mũi nhọn được làm từ những viên cuội có màu vàng lưỡi khá sắc. Hai viên còn lại có dạng hình ô van, rìa lưỡi hai bên sắc và mũi nhọn có tác dụng vừa đào vừa chặt, một loại hình đặc trưng trong công cụ đồ đá của người cổ xưa. Phác vật bôn đá được phát hiện tại đây có dạng hình thang được mài cả hai bên, rìa lưỡi mỏng hơi xòe. Trên thân của bôn còn nhiều vết ghè đẽo chưa hoàn thiện. Chiều dài trung bình 5 cm, rộng 4 cm, một chiếc có kích thước lớn hơn dài 9 cm, rộng 5 cm.

Những phác vật thuộc loại hình này chủ yếu được chế tác dở dang, chưa hoàn thiện, còn thiếu một số công đoạn thì mới hoàn chỉnh. Phần lớn các phác vật mới chỉ dừng lại ở công đoạn ghè đẽo chưa qua kinh nghiệm của giai đoạn mài. Cũng có thể nhiều chiếc là sản phẩm hỏng trong quá trình chế tác, được để lại ngay tại chỗ trong quá trình di chuyển.

Theo nghiên cứu bước đầu và giám định sơ bộ thì đây là chiếc chén gốm thô có niên đại khoảng 5.000 - 7.000 năm. Chiếc chén được tìm thấy ở độ sâu 60 cm, nằm ở lớp đất cát màu đen. Đặc biệt, đây là chiếc chén có đường kính khá nhỏ: Cao 8 cm, đường kính miệng 10 cm, chu vi vòng miệng 32 cm, chén có dạng đáy bằng, thân vại thẳng, miệng loe. Chén có màu nâu đen, bên trong không có hoa văn trang trí, nhẵn, phía thành chén bên ngoài được điểm xuyết liên tục bằng những đường chéo đan xen nhau. Chén không còn nguyên vẹn, miệng và thân đã bị vỡ phải ghép lại từ nhiều mảnh gốm nhỏ.

Đây là những hiện vật rất có giá trị về mặt nghiên cứu lịch sử, khoa học của nền văn hóa cổ xưa tại vùng đất Lão Nhai - Bảo Thắng. Trong quá trình khảo sát và sưu tầm hiện vật thì hầu hết các hiện vật này đều nằm ở lớp đất đã bị xáo trộn nhiều lần. Qua các bước khảo sát, nghiên cứu và đánh giá bước đầu, có thể nói rằng đây là cái nôi của một nền văn hóa rất lâu đời nằm trên một vùng đất cổ được phát triển rực rỡ qua nhiều thời kỳ và giai đoạn lịch sử dựng nước của dân tộc Việt Nam nơi địa đầu Tổ quốc. Những hiện vật này đã được sưu tầm và nhập kho cơ sở của Bảo tàng tỉnh để lưu giữ, bảo quản và phục vụ cho công tác nghiên cứu, sưu tầm và bảo tồn nền văn hóa cổ xưa tại di chỉ này.