Hiện đang là thời kỳ cao điểm xuất khẩu quả vải tươi, nên ngay từ sáng sớm, những chiếc ô tô tải chất đầy vải thiều tươi nối đuôi nhau vừa vượt qua quãng đường dài hàng trăm km từ vùng đất Bắc Giang, Hải Dương tiến vào khu vực Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (thành phố Lào Cai) để làm thủ tục xuất khấu sang Trung Quốc.

Hàng đoàn xe tải chở quả vải thiều xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (Lào Cai).

Đúng 7 giờ, trên cầu Kim Thành bắc qua sông Hồng nối Lào Cai (Việt Nam) với Hà Khẩu (Trung Quốc), đoàn xe tải biển kiểm soát của nhiểu tỉnh, thành phố miền xuôi lừng lững tiến sang nước bạn. Trên mỗi chiếc xe, hàng trăm thùng xốp chứa quả vải đã được ướp lạnh, đặc sản ở miền đất ngọt Bắc Giang vốn được thị trường nước bạn Trung Quốc ưa dùng. Trong khung cảnh nhộn nhịp ấy, người dân Lào Cai không khỏi phấn khởi, vui lây với bà con tỉnh Bắc Giang, Hải Dương trước một mùa vải bội thu.

Làm thủ tục thông quan tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành.

Bãi đỗ xe tại Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành để làm thủ tục thông quan.

Hiện, mỗi ngày Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai có khoảng 400 lượt xe ô tô tải làm công việc vận chuyển vải thiều xuất khẩu, trong khi đó bãi đậu xe với diện tích có hạn, hạ tầng Cửa khẩu Kim Thành đang trong giai đoạn thi công đã ảnh hưởng tới tiến độ vận tải. Hàng hóa phải vượt qua quãng đường xa, bà con nông dân, nhưng tư thương, doanh nghiệp không khỏi những lo ngại. Trong khi đó, mùa thu hoạch vải thiều rơi vào tháng 6, nắng như đổ lửa là hoàn cảnh bất lợi cho mặt hàng hoa quả. Vải thiều được để trong hộp xốp có ướp đá, tuy nhiên chủ hàng vẫn phải gấp rút thời gian giao hàng cho đối tác phần vì vải thiều Việt Nam không dùng chất bảo quản, phần vì phải đảm bảo độ tươi để quả vải không bị ép giá.

Thực hiện tinh thần thỏa thuận, cam kết giữa Lào Cai với tỉnh Bắc Giang, Hải Dương, Ban Quản lý các cửa khẩu Lào Cai, lực lượng hải quan, biên phòng, kiểm dịch thực vật,.... đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho việc xuất khẩu quả vải thiểu. Thực tế là bắt đầu từ đầu vụ xuất khẩu vải, giờ làm việc của các đơn vị kiểm soát tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai sớm hơn thường nhật 20 phút và giờ nghỉ cũng muộn hơn để doanh nghiệp có thêm thời gian làm thủ tục xuất khẩu hàng.

Xe tải nườm nượp chở quả vải thiều Bắc Giang lên Lào Cai xuất bán sang Trung Quốc.

Ông Nguyễn Quyết Chiến, Chi cục Trưởng  Chi cục Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, cho biết: Hiện Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai có hai mặt hàng xuất khẩu chính là quặng và vải thiều, tuy nhiên ngành Hải quan và các lực lượng kiểm soát ở cửa khẩu đã dành sự ưu tiên lớn nhất để thực hiện thủ tục cho quả vải thiều. Thông thường, các chủ hàng phải đến Sở Công thương Lào Cai để làm thủ tục cho hàng hóa xuất khẩu, nhưng trong mùa vải thiều, Chi cục Hải quan Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai đã phối hợp với Sở Công thương bố trí nhân lực để cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa ngay tại khu vực cửa khẩu.

"Rút kinh nghiệm những năm trước, tư thương xé lẻ hàng và chở vải thiều không đóng gói hàng mà xếp lên xe thô sơ để vận chuyển qua Trung Quốc. Cách làm này khiến quả vải bị giảm chất lượng do phơi nắng, gây ách tắc cửa khẩu vì tranh mua, tranh bán và điều đáng nói tư thương Trung Quốc dựa vào đó để ép giá. Vụ vải năm nay, có đến trên 90% lượng vải thiều được đóng trong hộp xốp và bảo quản lạnh, nên giá xuất khẩu rất ổn định", ông Nguyễn Quyết Chiến khẳng định.

Sự nhanh chóng, thuận lợi của hoạt động xuất khẩu vải thiều còn nhờ phần lớn của việc tạo điều kiện của lực lượng biên phòng và các cơ quan chức năng khác. Từ đầu năm 2013, Trạm Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành (thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai) đã thống nhất tinh thần hợp tác với cơ quan xúc tiến thương mại tỉnh Bắc Giang về việc tạo mọi điều kiện thuận lợi cho việc xuất khẩu vải thiều. Đây cũng là năm thứ 3 mặt hàng quả vải tươi xuất qua Cửa khẩu Quốc tế đường bộ số II Kim Thành, nên bộ phận chuyên môn của Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai đã có kinh nghiệm trong giải quyết những vướng mắc, đồng thời thấu hiểu những khó khăn của doanh nghiệp thương mại. Vào buổi trưa  những ngày cao điểm mùa vải thiểu xuất khẩu, các cán bộ nghiệp vụ tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai cũng tranh thủ hơn 1 tiếng nghỉ trưa để làm thủ tục cho doanh nghiệp nếu có yêu cầu. Ban đêm, đơn vị làm nhiệm vụ bố trí nhân lực sắp xếp vị trí các xe hàng cho hợp lý để tránh sự chồng chéo, ách tắc.

Xe chở quả vải thiều xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế đường bộ Hồ Kiều (Lào Cai).

Điểm mới trong vụ xuất khẩu vải thiều năm 2013, là có sự kết nối chặt chẽ giữa các doanh nghiệp của Lào Cai và doanh nghiệp, tư thương các tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Nội. Công ty TNHH đầu tư sản xuất xốp và thương mại Tiến Đạt tại Khu công nghiệp Hoàng Sơn, Tiên Du (Bắc Ninh) cũng là địa chỉ giao dịch của Doanh nghiệp tư nhân Dũng Anh tại phường Lào Cai (thành phố Lào Cai), một trong những doanh nghiệp thu mua vải thiều với số lượng lớn. Bắt đầu từ năm 2005, Doanh nghiệp Dũng Anh đã ký hợp đồng thu mua với bà con tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, trung bình mỗi vụ vải đơn thu mua từ 20 - 30 nghìn tấn vải thiều. Tại đây, vải được đưa vào túi nilon, đặt vào thùng xốp có chứa đá lạnh bảo quản. Anh Trần Trung Hiếu, kế toán của Doanh nghiệp Dũng Anh cho biết, việc thu mua mặt hàng vải thiều được các cơ quan tại Bắc Giang, Bắc Ninh tạo điều kiện thuận lợi, các tư thương, doanh nghiệp địa phương cũng rất tôn trọng đơn vị ngoại tỉnh, không có hiện tượng chèn ép, phương hại lẫn nhau.

Anh Nguyễn Đức Thịnh, một tư thương tham gia xuất khẩu quả vải tươi cho biết: Hiện tại, giá bán bình quân tại Hà Khẩu từ 6 - 7 nhân dân tệ/kg (tương đương 20.000 - 24.000 đồng Việt Nam/kg) đối với vải quả tươi đóng hộp theo quy chuẩn. Giá bán này chỉ ổn định khi các thương lái hai bên có hợp đồng kinh tế ký kết từ trước, còn nếu đưa quả vải tươi sang thị trường Hà Khẩu bán theo kiểu đi chợ phiên hàng ngày sẽ bị ép giá và giá bán từ 15.000 - 20.000 đồng/kg.

Giá quả vải thiều bán tại tại Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai từ 15.000 - 20.000 đồng/kg.

Quả vải thiều là sản vật của vùng đất ngọt Bắc Giang, Hải Dương đang được thị trường trong và ngoài nước đón nhận. Năm 2013, có 12 doanh nghiệp đăng ký mở tờ khai xuất khẩu vải thiều qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai, như Công ty TNHH Đức Huy Hiếu, Doanh nghiệp tư nhân Dũng Anh, Công ty TNHH Thùy Linh, Công ty TNHH Tâm Đức Thắng...

Ông Đoàn Đình Khôi, Trưởng Ban quản lý các cửu khẩu Lào Cai khẳng định: Vụ vải năm nay, Ban Quản lý các cửa khẩu Lào Cai duy trì phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng phía Trung Quốc giải quyết kịp thời những phát sinh, tạo điều kiện cho hàng hóa, nhất là mặt hàng quả vải tươi được thông quan thuận lợi, an toàn. Tính đầu vụ đến nay (trưa ngày 16/6), đã có gần 30.000 tấn vải quả tươi xuất khẩu qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai sang Trung Quốc. Ước tính vụ vải năm nay sẽ có khoảng 40.000 - 45.000 tấn quả vải tươi xuất khẩu sang Trung Quốc qua Cửa khẩu Quốc tế Lào Cai.