Có cô bạn bảo tôi: Nghề báo như con chim ý, nay chỗ này, mai chỗ khác. Có khi vừa uống ly nước với nhau, thoắt một cái alo, tôi đã “trên từng cây số”. Tôi cũng thấy cô bạn nói phải, đúng là như chim bay mọi phương trời. Đâu kể nắng mưa, đường xa, đường khó, cứ có đề tài, cảm hứng là chúng tôi lên đường. Làm bạn với đất trời, nên tứ mùa xuân, hạ, thu, đông thì mùa thu vẫn chiếm trọn tình cảm của những người cầm bút. Bởi hãy thử hình dung xem việc xuyên mưa mù trong cái rét đại hàn vài độ C đến cả âm độ, quả không phải dễ dàng gì, thêm vào đó cảnh sắc, thiên nhiên với một màu xám trầm mặc cũng khó cho tay máy có những bức hình đẹp, những cảm xúc thăng hoa; hoặc trong cái nắng “như thiêu, như đốt” 39 - 40 độ C đến mức “cua ngoi lên bờ” thì những cung đường đèo dốc dường như càng cao vời vợi. Nhưng trái lại, khoảnh khắc cuối hạ đầu thu tiết trời chuyển mát sẽ khiến cho chân người qua đường nhẹ bước hơn.

"Mùa thu vàng" vùng cao

Chớm thu, những ngày nắng dẫu vẫn còn nhưng đã bớt gắt. Có khi ở trung tâm phố thị là hai mấy, ba mươi độ, thì ở vùng cao chưa đầy hai mươi độ, người dân đã phải mặc áo ấm. Giờ chưa phải mùa mây, nhưng những lúc sáng sớm hay hoàng hôn, sương mù cũng giăng kín nẻo đèo. Nếu đến những nơi được coi là “đất” mây, như Y Tý, Sa Pa, Bắc Hà… vào ngày trời sắp chuyển mưa, bạn sẽ thấy được cả “dòng sông” mây. Yêu tiết trời trong trẻo, nên dường như lịch công tác về bản xa của tôi dịp này cũng dày hơn.

Mới đây, tôi có dịp đến với vùng đất “cao nguyên trắng” Bắc Hà. Rời thành phố trong không khí khá oi nồng trước cơn mưa, nhưng mới chạm chân dốc Trung Đô đã thấy đất trời dìu dịu. Phía thung lũng lác đác những mảng mây trắng muốt. Dõi mắt ra xa, sương mù đặc quánh trên đỉnh đèo. Cô bạn đi cùng ríu rít: “Thật tuyệt vời. Đúng là phải bước qua những ngày nắng mới thêm yêu những ngày mát. Nhìn xem, một không gian mùa đông ngập tràn. Không gì là không thể, ngay cả việc mùa hè có tuyết rơi”. Cô bạn nói thật thú vị, làm sao mà giữa mùa hè tuyết rơi được, chỉ là trời mát mẻ hơn thôi.

Tôi nghĩ thầm như vậy trong khi chiếc xe bon bon chạy xé toang màn sương mù. Ồ, đã mặc hai chiếc áo sơ mi mà vẫn thấy rùng mình. Tôi vội dừng xe mặc thêm chiếc áo ấm.

Thu sớm vùng cao còn là không gian mênh mang nhựa sống. Đi dọc cung đường Bắc Hà, Si Ma Cai, Mường Khương, Bát Xát… bên những mảnh nương ven đường, bạn sẽ thấy bà con đang hối hả thu hoạch ngô. Năm nay mưa nắng thuận hòa, nên loại cây này được mùa. Bắp nào bắp nấy vàng ươm, hạt đều tăm tắp. Những chiếc xe nổ máy giòn tan chở ngô về phố huyện. Và cả đằng xa kia nữa, lúa cấy ruộng bậc thang đã xanh mướt, trổ đòng thơm ngát. Có những đoạn lúa tốt bời bời ken kín, nhìn từ xa như những tấm thảm nhung màu xanh khổng lồ. Chợt nghĩ nếu có thể nằm trên đó ngủ thì chắc sẽ thật êm và mềm mại.

Nếu muốn cảm nhận hết hương vị đầu thu, bạn hãy nán lại nghỉ đêm ở các bản làng vùng cao. Đêm dạo bước, nếu không mặc đủ ấm, người đi đường sẽ không khỏi rùng mình khi đón cơn gió từ rừng thổi về. Ở đây không rực rỡ ánh điện, cửa gương, chỉ có những mái nhà lúp xúp và ánh trăng dát vàng lên cảnh vật. Bầu trời dường như cũng cao hơn, xa hơn. Không gian thật thanh bình, tĩnh mịch. Càng về khuya, đất trời càng lạnh. Ngồi bên ánh lửa hồng của người Mông, La Chí, Hà Nhì… cùng nhấp chén rượu nồng, chắc chắn sẽ để lại trong bạn những ấn tượng khó phai.