Người Giáy Bản Qua khôi phục Lễ cúng rừng “Doong Sía”
Cùng với các lễ hội khác của đồng bào các dân tộc huyện Bát Xát, Lễ cúng thần rừng “Doong Sía” của người Giáy xã Bản Qua, huyện Bát Xát là dịp để người dân gửi gắm những mong ước, sự hy vọng về một năm mới no đủ, gia đình mạnh khỏe, mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi... |
| Thầy cúng hành lễ. |
“Doong Sía” theo tiếng Giáy có nghĩa là “Rừng có thần”. Theo người xưa kể lại, khi người Giáy về đất Bản Qua lập nghiệp đã mang theo 6 viên đá tượng trưng cho 6 lĩnh vực trong xã hội và đặt theo tên gọi khác nhau, đó là: Lở Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực quân sự; Phan Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực nông nghiệp; Sử Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực y tế; Ú Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực chăn nuôi; Lù Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực thư ký, ghi chép; Sì Tả Lỳ đại diện cho lĩnh vực lâm nghiệp. Từ đời này qua đời khác, 6 viên đá được đặt xung quanh vị trí thờ tự cao nhất để cai quản làng, xã. Với người Giáy nơi đây, lễ cúng thần rừng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong suy nghĩ cũng như trong tiềm thức của họ, các vị thần luôn phù hộ cho cuộc sống của con người. Thầy cúng Hoàng A Bình ở thôn Bản Vền, xã Bản Qua cho biết: Hằng năm, cứ vào ngày cuối cùng của tháng Giêng, người Giáy Bản Qua thường tổ chức lễ cúng các vị thần trong khu rừng cấm để cầu mong một năm mọi điều tốt đẹp.
Nơi tổ chức lễ cúng là khu vực rừng cấm thuộc thôn Bản Vền. Lễ vật không cầu kỳ mà tùy thuộc vào nguyên liệu có sẵn như xôi, rượu, thịt lợn, gà, vịt, vàng, hương... Người dân cùng đóng góp tiền mua lễ vật và mời thầy cúng về làm lễ. Mỗi gia đình cử một đại diện, chủ nhà thường là đàn ông mang lễ vật đã chuẩn bị trước đến tham dự. Chủ trì lễ cúng là thầy cúng do người dân trong làng lựa chọn từ trước và phải là người Giáy trong thôn, có uy tín, am hiểu phong tục, được người dân nể trọng. Sau khi thầy cúng làm lễ xong, mọi người bày cỗ ăn ngay trong khu rừng cấm, nhưng chỉ được bày 7 mâm dù số lượng người đông hay ít. Đây cũng là dịp để người dân trong làng bày tỏ lòng biết ơn các vị thần và tổ tiên của họ, đồng thời gặp gỡ, giao lưu.
Ông Nguyễn Văn Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Bản Qua cho biết: Nhằm bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa của đồng bào các dân tộc trên địa bàn, xã đã tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng người Giáy trong xã khôi phục Lễ cúng rừng Doong Sía. Đây là nghi lễ tín ngưỡng có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tâm linh của đồng bào Giáy. Việc khôi phục lễ cúng rừng sẽ là khởi nguồn cho các hoạt động văn hóa mang đậm bản sắc dân tộc của đồng bào Giáy trên địa bàn xã.
Điều đặc biệt, dù Lễ cúng rừng Doong Sía đã kết thúc nhưng trong năm, khi gia đình nào có việc hiếu, hỷ, họ đều sắm một mâm lễ đặt trước nhà, hướng về Doong Sía và mời thầy cúng về làm lễ, cầu mọi điều may mắn đến với gia đình gia chủ.
