Tinh tế nghề làm bạc của người Dao đỏ ở Mường Hum

Tới thăm người Dao ở bản Séo Pờ Hồ, xã Mường Hum (Bát Xát) chúng tôi được “mục sở thị” sự tinh tế những tay nghề làm trang sức bằng bạc.

Những người già trong bản kể rằng: Xưa kia trên thiên đình, nàng tiên cả vốn được vua cha yêu thương nhất. Những ngày tết hay lễ hội nàng thường được vua cha ban cho rất nhiều váy áo đẹp và trang sức quý. Nàng rất thích thú với quà tặng và tìm đến chỗ ông tiên chuyên làm ra trang sức ấy để học nghề. Nhờ thông minh và khéo léo, chẳng mấy chốc nàng tiên cả đã học được cách làm trang sức tinh xảo. Một năm qua đi, mùa xuân đến, Ngọc Hoàng gọi các cô con gái yêu và nói: Ta cho phép các con xuống hạ giới thăm thú nhân gian, người nghèo khổ thì giúp, người làm việc ác thì giáo huấn, trừng phạt.

Các nàng tiên giáng trần, người về bản của người Kinh, người về bản của người Dao, người Thái, người Mường… Nàng tiên cả trước khi đi đã mang theo bạc để về một bản nhỏ của người Dao đỏ truyền nghề làm đồ trang sức. Nàng làm ra nhiều trang sức, như vòng tay, hoa tai và những quả chuông nhỏ đính lên trang phục khiến mỗi bước chân của thanh niên, thiếu nữ người Dao phát ra những âm thanh leng keng rộn vui. Vì vậy mà ngày nay trên trang phục của người Dao đỏ đều có những quả chuông nhỏ xinh xắn, bản nhỏ ấy là Séo Pờ Hồ ngày nay.

 Nghề làm bạc cần sự khéo tay và tỷ mỷ.

  Nghề làm bạc cần sự khéo tay và tỷ mỷ.

Bản Séo Pờ Hồ hiện không còn nhiều người cao tuổi giữ được nghề, như ông Tẩn Phù Sinh (59 tuổi), Tẩn Kín Sài (45 tuổi) nhưng "tre già măng mọc”, thế hệ trẻ của bản vẫn có ý thức giữ gìn vốn quý của người Dao đỏ. Trong bản có 13/51 hộ có thu nhập chính từ nghề chạm khắc đồ trang sức bằng bạc. Người Dao đỏ bản Séo Pờ Hồ chủ yếu làm đồ trang sức bạc trang trí trên bộ trang phục truyền thống của dân tộc như dây bạc, chuông bạc.

Để làm được những quả chuông, người Dao dùng khuôn bằng sừng trâu và bằng sắt, khuôn có đục những lỗ tròn với kích thước nhỏ dần. Miếng bạc cán mỏng được cắt thành từng đoạn nhỏ để đưa vào khuôn đục tròn. Lần lượt miếng bạc sẽ được tạo tròn qua các lỗ khuôn từ to đến nhỏ nhằm mục đích cho nửa chuông được tròn đều. Hai nửa chuông được ghép lại với nhau bằng mối hàn, sau đó thắt đai quanh chuông bằng sợi bạc nhỏ. Bên trong quả chuông bỏ viên bi làm bằng đồng để quả chuông có âm thanh ngân vang.

Sợi bạc dùng làm dây chuông, dây xà tích bạc, đây là công việc khó nhất trong nghề làm bạc truyền thống ở Mường Hum. Kiểu đan hình vẩy cá khiến người thợ phải thật tỷ mỷ, tinh luyện. Dây bạc cần được đun qua nước dấm để bạc trắng sáng hơn. Mỗi ngày người thợ có thể làm 10 đôi dây và chuông bạc, bạc bán tại chợ phiên hoặc làm theo đơn đặt hàng của những cô gái sắp cưới chồng.

Mỗi bộ váy áo cưới truyền thống của người Dao đỏ Mường Hum có giá tới 50 triệu đồng, trong đó 45 triệu đồng là trị giá trang sức bằng bạc. Trên áo của người đàn ông chỉ trang trí dây chuông bạc ở phần ngực áo, giá trị của bộ trang phục người đàn ông là khoảng 10 triệu đồng. Đồ trang sức bạc làm cho bộ trang phục thêm đẹp, quý phái, ngoài ra theo quan niệm của người Dao, bạc còn giúp tránh cảm, tránh bệnh tật nên trẻ nhỏ thường đội mũ nồi có đính nhiều dây bạc, đồng bạc.

Trải qua nhiều công đoạn, những thỏi bạc, nắm bạc cốm được người Dao đỏ ở bản Séo Pờ Hồ thổi hồn thành đồ trang sức khéo léo, tinh tế. Đó không chỉ là nghề nghiệp, là mục đích mưu sinh, mà còn là sự tâm huyết, tình yêu nghề truyền thống.

Theo baolaocai.vn

Tin Liên Quan

Lào Cai: Đồng loạt chiếu phim lưu động tuyên truyền phòng, chống ma túy tại 9 xã vùng cao

Từ ngày 12 - 26/10, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao tỉnh Lào Cai tổ chức đợt chiếu phim lưu động diện rộng phục vụ Nhân dân và học sinh tại các xã vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Hoạt động nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị năm 2026; đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền Dự án 4 và Dự án 5...

Hợp luyện diễu diễn đường phố, sẵn sàng cho Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026

Chiều tối 13/10, các diễn viên diễu diễn của các xã, phường tổ chức hợp luyện, rà soát đội hình, nội dung và phương án phối hợp, chuẩn bị cho buổi tổng duyệt ngày 14/10 và chương trình diễu diễn đường phố chính thức tại Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 vào ngày 16/10.

Giữ nghề truyền thống gắn với phát triển sinh kế

Nhiều nghề truyền thống ở Lào Cai đang được duy trì, phát huy giá trị văn hóa và từng bước tạo việc làm, thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, không ít nghề vẫn sản xuất nhỏ, thiếu thị trường, thiếu lực lượng kế cận, đứng trước nguy cơ mai một. Thực tế đặt ra yêu cầu bảo tồn nghề không chỉ để gìn...

Người giữ nghề may áo cỏm ở Mường Lò

Gần 30 năm gắn bó với khung dệt, bàn may, chị Đinh Thị Thỉnh ở tổ dân phố 4, phường Trung Tâm không chỉ tạo ra những bộ trang phục Thái vừa vặn, tôn dáng mà còn tận tâm truyền nghề cho thế hệ trẻ. Những người thợ gắn bó lâu năm như chị Thỉnh góp phần đưa trang phục truyền thống của đồng bào Thái ngày...

Lớp học đặc biệt gìn giữ chữ Nôm Dao ở Tả Phìn

Nhiều năm qua, Nghệ nhân Nhân dân Tẩn Vần Siệu, bản Sín Chải, xã Tả Phìn, tâm huyết nghiên cứu, sưu tầm và truyền dạy chữ Nôm Dao miễn phí cho nhiều thế hệ học trò, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào Dao.

Chợ Mường Lò dấu ấn văn hóa một vùng quê

Ở trung tâm vùng đất Mường Lò, chợ Mường Lò thuộc phường Trung Tâm không chỉ là điểm giao thương sầm uất bậc nhất khu vực mà còn là không gian lưu giữ những nét đẹp văn hóa Tây Bắc. Mỗi phiên chợ diễn ra không đơn thuần là nơi mua bán, mưu sinh mà đã trở thành điểm hẹn cộng đồng, nơi gặp gỡ, giao...